Քաղաքագետ․ Մոսկվայի համար շատ աավելի մեծ մտահոգություն պետք է հարուցի Ռուսաստանի նկատմամբ Հայաստանի հասարակական կարծիքի զգալի կորուստը

Արմինֆո."Թրամփի երթուղի" նախագիծը բավականին հետաքրքիր արձագանք է գտնում Ռուսաստանի Դաշնությունում։ Այդ մասին հայտարարել է քաղաքագետ, "Ժողովրդավարության և անվտանգության տարածաշրջանային կենտրոնի" ղեկավար Տիգրան Գրիգորյանը՝ TRIPP նախագծին նվիրված քննարկումների ժամանակ։

Նրա խոսքով, ոչ վաղ անցյալում, երբ նկատվում էր տարածաշրջանի գործերում Արևմուտքի ներգրավվածության աճ, այդ թվում՝ Եվրամիության քաղաքացիական առաքելության, Մոսկվայի արձագանքը շատ ավելի կոշտ էր, սուր և կոպիտ:

Ներկայումս տարածաշրջանում Ռուսաստանի ներկայությունը շարունակում է մնալ էական, մասնավորապես ՝ Հայաստանում։ Խոսքը, տվյալ դեպքում, Մոսկվայի կողմից Հայաստանի ենթակառուցվածքների, առևտրի նկատմամբ վերահսկողության մասին է։ Այս ֆոնին TRIPP նախաձեռնությունը մի փոքր այլ արձագանք է առաջացնում ՌԴ-ում։ Տպավորություն է ստեղծվում, որ Մոսկվան հասկանում է, որ, նույնիսկ, այդ ծրագրի իրագործման դեպքում ինքը կշարունակի կարևոր դեր խաղալ տարածաշրջանում։ "Թրամփի երթուղու" կարևոր բաղադրիչներից մեկի թվին կարելի է դասել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերություններում փոխադարձության սկզբունքի բացակայությունը ։ Եվ ահա այս հարցում Մոսկվայի դերը կարող է լրջորեն աճել։ Օրինակ, դա կարող է տեղի ունենալ Ադրբեջանի տարածքով դեպի Ռուսաստան հայկական ապրանքների մատակարարման հաշվին կամ հակառակը ։ "Ակնհայտ է, որ այդ գործառույթը կատարելու են ռուսական ընկերությունները", - ասել է քաղաքագետը, նշելով նաև Անկարայի հետ ցամաքային ուղիղ հաղորդակցություն ստանալու Բաքվի մտադրությունը, չնայած այն հանգամանքին, որ Մոսկվայում այդ կապը մի փոքր այլ կերպ են ընկալում: Նախագծի իրագործման դեպքում պետք չէ ճակատին յոթ թիզ ունենալ, հասկանալու համար, որ Ռուսաստանն այդ դեպքում էլ վերահսկողության տակ է պահելու այդ երթուղին։ TRIPP նախագծին Մոսկվայի մասնակցության հարցում ոչ վերջին դերն է խաղում նաև Մոսկվայի պրագմատիկ քաղաքականությունը Վաշինգտոնի և, մասնավորապես, ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ հարաբերություններում, որի հետ փորձ է արվում նորմալ հարաբերություններ հաստատել: Այս ֆոնին, ինչպես նշել է քաղաքագետը, Ռուսաստանի գլխավոր ընդդիմախոսը դարձել է Եվրամիությունը։

Ի դեպ, ինչպես կարծում է Տիգրան Գրիգորյանը, ներկայացված նախագիծը լի է նաև թերահավատությամբ։ Դրա ձգձգման և ուկրաինական հակամարտության ավարտի դեպքում Ռուսաստանի դերը տարածաշրջանում ավելի քան զգալիորեն կմեծանա, իսկ Մոսկվայի ներգրավվածությունը Հարավային Կովկասի գործերում շատ ավելի շոշափելի կդառնա։ Ուկրաինական հակամարտության ավարտի դեպքում Մոսկվան փորձեր կձեռնարկի օգտագործել Երևանի նկատմամբ ճնշման առկա լծակները, այդ թվում՝ տնտեսական, առևտրային, ենթակառուցվածքային, սակայն այդ ազդեցությունն այլևս չի լինի այն մակարդակի, ինչ կար մինչև ռուս-ուկրաինական պատերազմի սկսվելը։ Առավել ևս, որ այդ պատերազմի ընթացքում տարածաշրջանում տեղի ունեցան արդեն անդառնալի իրադարձություններ․ հայ բնակչության ելք Լեռնային Ղարաբաղից, որտեղ այլևս չկան Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ ուժեր, որոնք հանդես էին գալիս որպես լուրջ ազդեցության գործոն ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ Ադրբեջանի նկատմամբ։ "Նույնիսկ հեռանկարում ես չեմ տեսնում այնպիսի սցենար, որը կհանգեցներ ստատուս քվոյի վերականգնման, այսինքն, ճնշման մեկ լծակն արդեն բացակայում է։ Ի տարբերություն Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև ռազմաքաղաքական համագործակցության, որը ճգնաժամ է ապրում, տնտեսական ոլորտում բոլորովին այլ իրավիճակ է դիտվում։

Այդ մասին են վկայում նաև երկկողմ առևտրաշրջանառության աճի տեմպերը, որոնք 2022 թվականից ի վեր մշտապես զգալի աճ են արձանագրում։

Այսպիսով, Հայաստանի և ԱՊՀ մյուս երկրների հետ Ռուսաստանի հարաբերություններում ամենաէական գործոնը դարձել է տնտեսական բաղադրիչը։

Ռուսաստանի համար ցավոտ հարված կլիներ, եթե Հայաստանը որոշում կայացներ Եվրասիական տնտեսական միությունից դուրս գալու մասին, թեև թե ԵՄ-ին հանրապետության անդամակցելը, թե ԵԱՏՄ-ից դուրս գալը մոտ ապագայում անիրատեսական է թվում", - ընդգծել է քաղաքագետը։

Նա հավելել է, որ չի հավատում Երևանի նկատմամբ Soft Power ("փափուկ ուժի") քաղաքականություն կիրառելու Մոսկվայի ունակությանը, որը կիրառվել է վերջին մի քանի տարիների ընթացքում: Այդ ուժի աստիճանը նույնպես արդեն կասկածի տեղիք է տալիս։

"Ի վերջո, պետք է հասկանալ մեկ բան. Մոսկվայի համար շատ ավելի մեծ մտահոգություն պետք է հարուցի ոչ թե Երևանի կողմից համագործակցության ուղղությունների դիվերսիֆիկացումը, որքան Ռուսաստանի նկատմամբ Հայաստանի քաղաքացիների հասարակական կարծիքի զգալի կորուստը", - եզրափակել է քաղաքագետը: