Arminfo.info





 Չորեքշաբթի, 28 Նոյեմբերի 2018 18:26
Անի Մշեցյան

Ասաֆ Հաջիև. Եթե ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափն արդյունքներ չի տալիս, պետք է փնտրել ղարաբաղյան հարցի այլընտրանքային լուծումներ

Ասաֆ Հաջիև. Եթե ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափն արդյունքներ չի տալիս, պետք է փնտրել ղարաբաղյան հարցի այլընտրանքային լուծումներ

Արմինֆո.Նոյեմբերի 27-28-ը Երևանում ՍՏՀԽՎ Խորհրդարանական վեհաժողովի 52-րդ նիստի շրջանակներում ԱրմԻնֆո-ի թղթակիցը կազմակերպության քարտուղար, Ադրբեջանը ներկայացնող Ասաֆ Հաջիևի հետ զրույցել է ղարաբաղյան հակամարտության, տարածաշրջանային խնդիրների և կազմակերպության աշխատանքի մասին:

 

Պրն. Հաջիև, ինչպե՞ս եք պատկերացնում Ղարաբաղյան հարցի լուծումը: Կարծո՞ւմ եք արդյոք, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափն օպտիմալ է, թե՞ ուրիշ այլընտրանք եք տեսնում:

 

Եթե անկեղծ, ապա կարծում եմ, որ չի կարելի ուշադրությունը կենտրոնացնել բացառապես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափի վրա: Անշուշտ, Մինսկի խումբն արդեն 25 տարի զբաղվում է այդ հակամարտությամբ, բայց մինչև հիմա հարցն այդպես էլ մեռյալ կետից չի շարժվել: Նշանակում է՝ պետք է այլընտրանքներ փնտրել: Ամեն անգամ հակամարտող երկրներ այցից հետո նրանք փաստում են, որ դա <երկու երկրների գործն է>: Իսկ եթե դա երկու երկրների գործն է, ինչի՞ համար եք մեզ պետք:

 

Այո, դա երկու երկրների գործն է: Տոլստոյը լավ խոսքեր ունի՝ < Բոլոր երջանիկ ընտանիքները նման են իրար, յուրաքանչյուր դժբախտ ընտանիք դժբախտ է յուրովի>: Բոլոր հակամարտությունները տարբեր են, բայց պետք է լինի մեկ սկզբունք, որպեսզի հակամարտությունը շարժվի մեռյալ կետից: Այդ սկզբունքը, կարծում եմ, պետք է լինի տարածքային ամբողջականության սկզբունքը: Եվ այդ սկզբունքի շրջանակներում իրականացրեք ինչ ուզում եք՝ թեկուզ ազգերի ինքնորոշման իրավունքը, թեկուզ ցանկացած այլ իրավունք: Քանի որ, եթե չլինի գլխավոր սկզբունքը, այդ հարցն անվերջ կքննարկվի: Անընդհատ խոսում են փոխզիջումների մասին, բայց Ադրբեջանը կորցրել է իր տարածքների 20%-ը, էլ ի՞նչ փոխզիջում կարող է լինել: Կորցնել և՞ս 20-ը:

 

Մենք շուրջ մեկ միլիոն փախստական ունենք: Ե՞վս մեկ միլիոն ստանանք: Այդ հարցը քննարկվել է դեռ 1920 թվականին, երբ որոշում ընդունվեց այն մասին, որ Լեռնային Ղարաբաղը պետք է մտնի Ադրբեջանի կազմի մեջ: Խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո Կովկասյան բյուրոյի համանման որոշում կար, ԽՍՀՄ-ում Ղարաբաղն Ադրբեջանի կազմում էր: Եվ ինչո՞ւ Ղարաբաղն այսօր պետք է դուրս գա վերջինիս կազմից: Որովհետև այնտեղ հայե՞ր են ապրում: Վերջերս ԱՄՆ-ում էի, և այնտեղ կար անվանմամբ գյուղ: Ու եթե այնտեղ ապրող մարդիկ ինքնավարություն ցանկանան, ձեր կարծիքով, ինչպե՞ս դրան կարձագանքեն ԱՄՆ իշխանությունները, կտա՞ն նրանց ինքնավարություն: Համանման գործընթացների ենք ականատես եղել նաև Կանադայում, Իսպանիայում, և ինչո՞վ է ամեն բան ավարտվել: Եվ ինչո՞ւ այդ դեպքերում ամեն բան պետք է կասեցնել, իսկ այստեղ՝ սպասել 25 տարի:

 

Իրականում դա երկու ժողովուրդների ողբերգությունն է: Չէ՞ որ այդքան մարդ զոհվեց, արգելակվել է տնտեսական աճը, մարդիկ սկսել են ավելի վատ ապրել: Մի՞թե դա լավ է: ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահողները պետք է մտածեն դրա շուրջ: Այդ նրանք չեն կորցրել իրենց հարազատներին, կորցրել իրենց տները: Ես հիմա չեմ ասում՝ ով ավելի շատ, ով ավելի քիչ: Մեկ մարդու մահն արդեն ողբերգությունն է, իսկ այստեղ երկու երկրներն էլ զգալի կորուստներ են կրել: Այդ հարցը պետք է լուծվի տարածքային ամբողջականության շրջանակներում, այդ շրջանակներում էլ պետք է իրացնել հայ ժողովրդի իրավունքները: Եվ հետո, մենք դարերով ապրել ենք միասին, կային խնդիրներ, չկային, ինչո՞ւ հանկարծ այսպես ստացվեց: Չէ որ կային շատ համատեղ ամուսնություններ, և ի՞նչ անեն այդ երեխաները: Այժմ Ադրբեջանի տարածքում շուրջ 30.000 հայ է ապրում, իսկ Հայաստանի տարածքում ոչ մի ադրբեջանցի չկա: Կարծում եմ՝ հակամարտոթյունը կարելի է լուծել Ալանդական կղզիների նմանության: Դա Ֆինլանդիայի տարածքն է, բայց այնտեղ ապրում են շվեդներ: Նրանք ապրում են իրենց մշակութային արժեքներով, բայց ապրում են Ֆինլանդիայի տարածքում, և որևէ խնդիր չկա:

 

Ի՞նչ եք կարծում, որքանո՞վ են տարածաշրջանային հակամարտությունները խանգարում ՍՏՀԽՎ գործունեությանը:

 

Անշուշտ, հակամարտություններն արգելակում են ՍՏՀԽՎ աշխատանքը, տարածաշրջանում կան խնդիրներ, որոնք պետք է լուծել: Իհարկե, ՍՏՀԽՎ նպատակը հակամարտությունների լուծումը չէ, սակայն Սևծովյան տնտեսական համագործակցության Խորհրդարանական վեհաժողովը մի քանի անգամ ընդունել է հռչակագրեր, որոնց ոչ բոլոր երկրներն էին համաձայն, բայց որոնք, այնուամենայնիվ, ընդույնվել են, և դրանցում ընդգծած է երկրների տարածքային ամբողջականության շրջանակներում խնդիրների լուծման կարևորությունը: Եթե բոլորն անվերապահորեն և առանց նախապայմանների ընդունեն ազգերի ինքնորոշման իրավունքը, աշխարհում ի հայտ կգան մեծ քանակությամբ փոքրիկ պետություններ, որոնք կպատերազմեն միմյանց դեմ: <Դա կլինի աշխարհի վերջը: Սակայն, տարածքային ամբողջականության շրջանակներում կարող է իրացվել ազգերի ինքնորոշման իրավունքը: Աշխարհում արդեն կան նման օրինակներ, ինչպես արդեն հիշատակեցի, Ալանդական կղզիները:

 

Եթե ինչ-որ երկրները չեն համագործակցում միմյանց հետ, դա սահմանափակում է ՍՏՀԽՎ գործունեությունը: Օրինակ՝ մեր կազմակերպությունում 12 երկիր կա և  7 հակամարտություն: Երեկ դատապարտվեց Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև հակամարտությունը, բայց չէ՞ որ կան նաև այլ հակամարտույթուններ:
Կա ղարաբաղյան խնդիր: Որպես հետևանք՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև չկան առևտրային հարաբերություններ: Որովհետև ադրբեջանական տարածքները օկուպացված են, և քանի դեռ հայ զինվորականները չեն հեռացել այդ տարածքներից, Բաքվի դիրորոշումն այնպիսին է, որ որևէ համագործակցության մասին խոսք անգամ չի կարող լինել:

 

Ինչպե՞ս  եք գնահատում Երևանում ՍՏՀԽՎ աշխատանքը:

 

ՍՏՀԽՎ նիստն ընթացել է շատ բարձր մակարդակով: Տարեցտարի կազմակերպությունը բարելավում է իր աշխատանքը: Սևծովյան տնտեսական համագործակցության Խորհրդարանական վեհաժողովն արդեն ճանաչված է միջազգային ասպարեզում: Դա հնարավորություն է տալիս մեզ խոսել տարածաշրջանի խնդիրների մասին: Մեր վեհաժողովի նպատակը երկրների միջև տնտեսական համագործակցությունն է, իսկ եթե երկրների միջև համագործակցություն չկա, որևէ երկխոսություն չի կարող լինել:

 

Մյուս կողմից՝ սևծովյան տարածաշրջանն աշխարհի կարևոր տարածաշրջաններից մեկն է՝ հարուստ էներգետիկ ռեսուրսներով: Մեր տարածաշրջանից է նավթն ու գազը Կասպից և Սև ծովերից հասնում համաշխարհային շուկաներ: Օրինակ կարող են ծառայել Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթամուղը, ինչպես նաև Բաքու-Թբիլիսի-Էրզրում գազատարը, վերջերս ավարտվեց Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղին, որը թույլ կտա ապրանքները հասցնել Չինաստանից Եվրոպա ոչ թե մեկ ամսում, ինչպես նախկինում էր, այլ՝ մեկ շաբաթում: Տարածաշրջանը համաշխարհային տրանսպորտային զարկերակների խաչմերուկ է, ինչպես՝ Մետաքսի ճանապարհը, Հյուսիսային ճանապարհը, միաժամանակ այն կամուրջի դեր է խաղում Եվրոպայի և Ասիայի միջև:

 

Ինչպես եք բացատրում խնդիրը, որ երեկ չորս պատվիրակություններ (Ադրբեջան, Թուրքիա, Վրաստան և Ուկրաինա - խմբ.) հրաժարվել են մեդալներից, որոնցով Ազգային ժողովի նախագահ Արա Բաբլոյանը ցանկանում է պարգևատրել նրանց ՍՏՀԽՎ-ի 25-ամյակի կապակցությամբ: Կարծիք կա, որ ամբողջը հարցը նրանում էր, որ հանդիպումը տեղի ունեցավ հենց Հայաստանում, և այս ամենում քաղաքական աստառ կա: Ի՞նչ կասեք այս առնչությամբ:

 

Ադրբեջանական պատվիրակության ղեկավարի ելույթում նշվել է, որ տվյալ իրավիճակում որևէ քաղաքական ենթատեքստ չկա: Երբ քննարկվում էր մեդալների հարցը, ասվեց, որ այն տրվում է այն անձանց, ովքեր լուրջ ներդրում են ունեցել ՍՏՀԽՎ զարգացման գործում, այլ ոչ պարզապես պատվիրակությունների ղեկավարներին, առավել ևս, որ մեր ղեկավարը վերջերս էր նշանակվել: Կան արժանի մարդիկ, օրինակ՝ Նիկոլայ Կոլոմոյցևը ռուսական պատվիրակությունից, ով 20 տարի աշխատել է կազմակերպությունում: Այդ ներդրման համար պարգևատրվում են ոչ թե պատվիրակությունները, այլ՝ կոնկրետ մարդիկ:

ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ներմուծեք թվանշաններն     



Մեկնաբանվողներ
Երեւանը Ադրբեջանի առաջնորդին կոչ է արել սթափ և առանց ցավագին հույզերի ընկալել ղարաբաղյան հակամարտության գոտում ստեղծված իրականությունը   Երեւանը Ադրբեջանի առաջնորդին կոչ է արել սթափ և առանց ցավագին հույզերի ընկալել ղարաբաղյան հակամարտության գոտում ստեղծված իրականությունը  
Փորձագետ Ընտրությունների նախաշեմին Մնացականյանի այցը Վաշինգտոն օրակարգի բացակայության արդյունք էՓորձագետ Ընտրությունների նախաշեմին Մնացականյանի այցը Վաշինգտոն օրակարգի բացակայության արդյունք է
Ծառուկյան․ ժամանակն է ամրագրել, որ հոգեկան լուրջ խնդիրներ ունեցող անձինք իրավունք չունենան զբաղեցնել քաղաքական բարձրագույն պաշտոններԾառուկյան․ ժամանակն է ամրագրել, որ հոգեկան լուրջ խնդիրներ ունեցող անձինք իրավունք չունենան զբաղեցնել քաղաքական բարձրագույն պաշտոններ
ԼՀԿ-ը Արկադի Խաչատրյանի թեկնածությունը կառաջադրի ԱԺ ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնի համարԼՀԿ-ը Արկադի Խաչատրյանի թեկնածությունը կառաջադրի ԱԺ ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնի համար
Կանխատեսում Քանի դեռ Հայաստանին եւ Արցախին սպառնում են ոչնչացմամբ, ցանկացած փաստաթղթի մասին խոսակցությունները վաղաժամ ենԿանխատեսում Քանի դեռ Հայաստանին եւ Արցախին սպառնում են ոչնչացմամբ, ցանկացած փաստաթղթի մասին խոսակցությունները վաղաժամ են
Ռոբերտ Քոչարյան. Հայաստանում կա հասարակության որոշակի հատված, որն անկեղծորեն հավատում է, թե,  իբր, կոռուպցիայի դեմ պայքարում հավաքված միջոցները կփոխանցվեն իրենցՌոբերտ Քոչարյան. Հայաստանում կա հասարակության որոշակի հատված, որն անկեղծորեն հավատում է, թե,  իբր, կոռուպցիայի դեմ պայքարում հավաքված միջոցները կփոխանցվեն իրենց
Փաշինյան․ Պաշտոնական թվերը ապացուցում են հակաճգնաժամային միջոցառումների արդյունավետությունըՓաշինյան․ Պաշտոնական թվերը ապացուցում են հակաճգնաժամային միջոցառումների արդյունավետությունը
Ռուսաստանցի փորձագետ. Պարզվեց, որ Բելառուսի իշխանությունը չափազանց պարզունակ է բարդ հասարակության համարՌուսաստանցի փորձագետ. Պարզվեց, որ Բելառուսի իշխանությունը չափազանց պարզունակ է բարդ հասարակության համար
Արմեն Սարգսյան. «Սևրի պայմանագիրն այսօր էլ մնում է որպես կարևոր փաստաթուղթ՝ Հայկական հարցի արդարացի լուծման հասնելու հայ ժողովրդի իրավունքի մասին»Արմեն Սարգսյան. «Սևրի պայմանագիրն այսօր էլ մնում է որպես կարևոր փաստաթուղթ՝ Հայկական հարցի արդարացի լուծման հասնելու հայ ժողովրդի իրավունքի մասին»
Ամուլսարի իրադարձություններից հետո Հայաստանի հանքագործների և մետալուրգների միությունը հանդես է եկել հայտարարությամբԱմուլսարի իրադարձություններից հետո Հայաստանի հանքագործների և մետալուրգների միությունը հանդես է եկել հայտարարությամբ
Հայացք Մոսկվայից․ Ռուսաստանում շատերն անկեղծորեն հավատում են, որ Հայաստանը կառավարվում է ոչ թե Փաշինյանի, այլ Ջորջ՝ Սորոսի աշխատասենյակիցՀայացք Մոսկվայից․ Ռուսաստանում շատերն անկեղծորեն հավատում են, որ Հայաստանը կառավարվում է ոչ թե Փաշինյանի, այլ Ջորջ՝ Սորոսի աշխատասենյակից
Արարատում վթարի հետեւանքով մահացել է ԱրմԻնֆո-ի լրագրողի մայրըԱրարատում վթարի հետեւանքով մահացել է ԱրմԻնֆո-ի լրագրողի մայրը
Էդմոն Մարուքյանը մտահոգված է Ռուսաստանում հայկական համարանիշերով մեքենաների խնդրովԷդմոն Մարուքյանը մտահոգված է Ռուսաստանում հայկական համարանիշերով մեքենաների խնդրով
Դիմորդները խոստացել են բուհ ընդունվելու համար պայքարը շարունակել ամենօրյա ռեժիմովԴիմորդները խոստացել են բուհ ընդունվելու համար պայքարը շարունակել ամենօրյա ռեժիմով
Հայ փորձագետը ԱՄՆ դեսպանին մերկացրել է անմեղության կանխավարկածի ոտնահարման  առնչությամբ՝ Լոս Անջելեսում հայ-ադրբեջանական բախումները գնահատելիսՀայ փորձագետը ԱՄՆ դեսպանին մերկացրել է անմեղության կանխավարկածի ոտնահարման  առնչությամբ՝ Լոս Անջելեսում հայ-ադրբեջանական բախումները գնահատելիս
Փնտրել ըստ օրերի