Ռուս փորձագետ. "Թրամփի երթուղու" շուրջ աճում են քաղաքական և աշխարհաքաղաքական հակասությունները

Արմինֆո."Թրամփի ուղի հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման" (TRIPP) նածագծի շուրջ կան քաղաքական և աշխարհաքաղաքական հակադրություններ, որոնք ոչ միայն չեն վերացել, այլև շարունակում են աճել։ Նման կարծիք է հայտնել քաղաքական մեկնաբան, Ռազմավարական մշակույթի հիմնադրամի փորձագետ Անդրեյ Օրեշևը՝ Մոսկվա-Երևան տեսակամրջի ժամանակ խոսելով Հարավային Կովկասի շուրջ տեղի ունեցող իրադարձությունների մասին։

Առաջին հերթին, ինչպես նշել է փորձագետը, ահազանգեր են ստացվում Իրանից, որը, ինչպես հիշեցրել է Օրեշեւը, բարդ իրավիճակում է, հաշվի առնելով ամերիկյան հարվածի աճող սպառնալիքը եւ ԱՄՆ-ի հետ լարված բանակցությունները: "Այնուամենայնիվ, Իրանը մնում է լուրջ խաղացող, և պատահական չէ, որ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի այցից անմիջապես հետո խոսակցություններ եղան, որ ընթացիկ տարում Հայաստանն ու Իրանը կարող են ինչ-որ ռազմավարական համաձայնագիր ստորագրել", - նշել է քաղաքագետը:

Միևնույն ժամանակ, ինչպես շարունակել է Օրեշևը, ընթանում է ռուսական կողմի բանակցությունների նախապատրաստման բավականին բարդ գործընթաց։ Նա հիշեցրել է, որ Ռուսաստանը ՝ ի դեմս փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկի, բազմիցս հաստատել է հետաքրքրությունը Հայաստանի տարածքում կոմունիկացիոն նախագծերին երկրի հնարավոր մասնակցության շուրջ բանակցություններում:

"Եվ մենք տեսնում ենք, թե ինչպես են տարբեր արտատարածաշրջանային ուժեր նույնպես հստակ արտահայտում իրենց շահերն ապաշրջափակման կամ, ընդհակառակը, այս կամ այն տրանսպորտային ուղիների արգելափակման շարունակման հարցում։ Օրինակ ՝ ավելի ու ավելի հաճախ է խոսվում հազվագյուտ մետաղների կամ հանքային հումքի այլ տեսակների արտահանման և տարանցման համար "Թրամփի երթուղու" օգտագործման մասին։ Այսինքն, այդ ճանապարհը դիտարկվում է որպես, այսպես կոչված, Միջին միջանցքի բաղկացուցիչ մաս, որը կոչված է միացնելու Թուրքիան և Կենտրոնական Ասիան։ Ընդ որում, ակնհայտ է, որ տվյալ օբյեկտը կարող է դառնալ հերթական ամերիկա-չինական, ամերիկա-իրանական կամ այլ հակասությունների վայր, ինչը բացասաբար կանդրադառնա դրա գործունեության վրա, հատկապես, հաշվի առնելով, որ աշխատանքները գտնվում են միայն սկզբնական փուլում", - նշել է փորձագետը, հիշեցնելով, որ Ադրբեջանի նախագահը 2028 թվականը հիշատակել է որպես երթուղու գործարկման հնարավոր ժամկետ։

Միևնույն ժամանակ, Օրեշևը ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ խոսքը ճանապարհների կառուցման մասին է, որոնք կօգտագործվեն տարբեր ձևերով, և ոչ միշտ առևտրային շահի տեսանկյունից: "Միշտ չէ, որ այս կամ այն փոխադրումներն ունեն կոմերցիոն բնույթ, որոշ դեպքերում, նույնիսկ, հաճախ, դրանք ունեն աշխարհաքաղաքական բաղադրիչ", - կարծում է փորձագետը:

Այսպես, նրա խոսքով, Մեղրիի հատվածը դիտարկվում է որպես, այսպես կոչված, Միջին միջանցք, որը ընկալվում է որպես Ռուսաստանը շրջանցող ճանապարհ, որը թույլ է տալիս միացնել Կենտրոնական Ասիան, Կասպից ծովի ափերը Կովկասով Թուրքիայի և Եվրոպայի հետ ։ "Զուր չէ, որ այդ ճանապարհի նկատմամբ հետաքրքրությունը բավական մեծ է ինչպես եվրոպացիների, այնպես էլ ամերիկացիների շրջանում։ Թեև Եվրամիության և Միացյալ Նահանգների միջև աճող տարաձայնությունների համատեքստում ես ամենևին էլ վստահ չեմ, որ կովկասյան հարցերում Վաշինգտոնն ու Բրյուսելը համատեղ գործեն։ Դա, Ի դեպ, նույնպես լրացուցիչ պառակտում է մտցնում և կարող է անկանխատեսելի ձևով ազդել", - նշել է քաղաքագետը։

Այսպիսով, ըստ նրա, Հայաստանի Սյունիքի մարզում առկա են շահերի տարբեր խմբեր ՝ սկսած եվրոպական դիտորդական առաքելությունից, վերջացրած ռուս սահմանապահներով, իսկ կողքին ՝ Ադրբեջանը, Նախիջևանում բավականին ուժեղ ներկա է Թուրքիան, Արաքսի հակառակ ափին՝ Իրանը ։ "Այդ երկրների թվարկումն օբյեկտիվ պատկեր է տալիս, թե ինչ է կատարվում տարածաշրջանում՝ ինչ ուժեր կան այնտեղ և ինչ շահեր։ Այս ամենը կարող է բոլորովին այլ կերպ խաղալ, և առաջիկա տարիներին տարբեր սցենարներ չեն բացառվում: Օրինակ, պետք է հասկանալ, որ այնտեղ, որտեղ լոգիստիկան է, կարող է լինել նաև ռազմական ներկայություն, ինչում շահագրգռված են Թուրքիան և մյուս խաղացողները", - ամփոփել է Օրեշևը։

Հիշեցնենք, որ 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Վաշինգտոնում ստորագրել են յոթ կետից բաղկացած համատեղ "Խաղաղության հռչակագիր"։ Այն նախատեսում է համատեղ դիմում Եվրոպայի անվտանգության եւ համագործակցության կազմակերպությանը (ԵԱՀԿ) ԵԱՀԿ Մինսկի գործընթացի եւ դրա հետ կապված կառույցների դադարեցման մասին, ինչպես նաեւ Հայաստանի տարածքով տրանսպորտային միջանցքի ստեղծում, որը կկապի Ադրբեջանն իր նախիջեւանյան էքսկլավի հետ, որը շրջապատված է Հայաստանով, Թուրքիայով եւ Իրանով: