Անանյան․ Հայաստանը պետք է դառնա տեխնոլոգիական և արդյունաբերական կենտրոն

Արմինֆո. Հայաստանը պետք է դառնա տեխնոլոգիական և արդյունաբերական կենտրոն. Սա այն պոստուլատն է, որին երկիրը պետք է հետևի: Այդ մասին փետրվարի 17-ին Երեւանում կայացած մամլո ասուլիսում հայտարարել է "Միասնության թեւեր" քաղաքական նախաձեռնության համահիմնադիր Դավիթ Անանյանը՝ ներկայացնելով իրենց նախաձեռնության տնտեսական քաղաքականության ուղենիշները։

Նա ընդգծել է, որ նախաձեռնության նոր տնտեսական մոդելը հիմնված է յոթ առանցքային ուղղությունների վրա, որոնք միտված են երկրի տնտեսական համակարգի արդյունավետության բարձրացմանը: Առաջին ուղղությունը, նրա ասելով, գլոբալ տնտեսությունում Հայաստանի տեղը որոշելն է։ Անանյանը պարզաբանել է, որ, լինելով սահմանափակ ռեսուրսներով փոքր երկիր, անհրաժեշտ է հասկանալ, թե ինչպես դիրքավորվել միջազգային ասպարեզում, և ինչպես կառուցել տնտեսություն, որը միտված է ոչ թե սպառմանը, այլ՝ արտահանմանը:

Խոսելով այն մասին, թե ինչպես կարելի է հասնել այդ նպատակին, նա նշել է, որ Հայաստանը պետք է իր տեղը զբաղեցնի համաշխարհային տնտեսության մեջ, գտնելով բարձր տեխնոլոգիական և արժեքավոր պրոդուկտ, որն իրենից ներկայացնի ծառայությունների և ապրանքների ամբողջություն:

"Այսինքն ՝ երկիրը պետք է դառնա բարձր տեխնոլոգիական և գիտատար ծառայությունների և ապրանքների մատակարար միջազգային շուկայում։ Հենց դա է ընկած մեր մոդելի հիմքում, որը որոշում է մեր տեղը համաշխարհային տնտեսության մեջ՝ որպես փոքր երկիր: Մեր մոդելի բանաձևը հետևյալն է․ խորշ - արագություն-տեխնոլոգիաներ-ինստիտուտներ: Արդյունքում՝ այս մոդելը ենթադրում է, որ Հայաստանը տարածքով փոքր է, բայց տնտեսական դերով ՝ մեծ", - պարզաբանել է նախաձեռնության համահիմնադիրը։  

Երկրորդ փուլում, Անանյանի ասելով, անհրաժեշտ է կողմնորոշվել գործողությունների ալգորիթմի հարցում՝ այդ ուղղությամբ շարժվելու համար։ Քաղաքական գործիչն ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ տնտեսական զարգացումն ու աճը կախված չեն առեւտրից, շինարարությունից եւ ծառայությունների ներքին սպառումից: Մինչդեռ, ինչպես նշել է նախաձեռնության համահիմնադիրը, վերջին շրջանում երկրում տնտեսական ակտիվության մակարդակը կազմում է 9,1 տոկոս, ընդ որում, այդ ակտիվության շարժիչ ուժերն են առևտուրն ու շինարարությունը:

Սակայն, ինչպես նշել է Անանյանը, առևտուրը տնտեսության ճյուղ է, այսինքն, դա ընդամենը ապրանքների տեղափոխումն է արտադրողից սպառողին։ Նա ընդգծել է, որ դա նշանակում է, որ Հայաստանը ՝ որպես ներմուծող երկիր, ֆինանսավորում է այլ երկրների տնտեսությունը ։ Այդ առնչությամբ նա ընդգծել է, որ անհրաժեշտ է սպառողի մոդելից անցում կատարել ապրանք արտադրողի մոդելին ։ "Չէ որ, եթե երկիրը չունի արտահանում և արդյունաբերություն, այլ միայն ներմուծում է, ապա այն դառնում է, ընդամենը, երկրորդական տարածք և կորցնում է իր տնտեսական ինքնությունը ։ Մինչդեռ, անհրաժեշտ է շարժվել արդյունաբերական զարգացած երկիր դառնալու ճանապարհով, որի հիմքը կդառնա արդյունաբերական գոտիների ստեղծման գաղափարախոսությունը։ Այս առումով Հայաստանի աշխարհագրական դիրքը չպետք է դիտարկել որպես սահմանափակում, այլ՝ որպես մարտահրավեր, որը պահանջում է ենթակառուցվածքի կառուցում, որը երկիրը կապում է աշխարհի հետ եւ թույլ է տալիս նրան իր խորշը զբաղեցնել միջազգային ասպարեզում", - ընդգծել է նախաձեռնության համահիմնադիրը։

Այդ ռազմավարության իրականացման համար Անանյանը նշել է "Հյուսիս - Հարավ" միջազգային ավտոմայրուղու, "Հյուսիս - Հարավ" երկաթուղու և Արևելք - Արևմուտք երկաթուղու (Անդրկասպյան երթուղի - խմբ.) զարգացման անհրաժեշտությունը:

Երրորդ ուղղությունը նա համարել է փոքր եւ միջին ձեռնարկատիրության (ՓՄՁ) զարգացման ռազմավարությունը ՝ ընդգծելով ՓՄՁ-ն արդյունաբերական գոտիների հետ կապելու անհրաժեշտությունը։ Նրա խոսքով ՝ ՓՄՁ-ը պետք է կապող օղակ դառնա այդ գոտիներում, ինչը կպահանջի վերապատրաստում և մասնագիտացում, ինչպես նաև սոցիալական պատասխանատվություն խոշոր գործարարների կողմից: "ՓՄՁ-ների հաջող գործունեության համար անհրաժեշտ է ապահովել կապիտալի հասանելիություն և արժեթղթերի շուկայի պարզեցված հասանելիություն", - հավելել է Անանյանը:

Չորրորդ ուղղությունը նա համարել է բաժնետիրական ընկերությունների իրավական նորմերի վերագնահատման անհրաժեշտությունը: Մասնավորապես, բոլոր բաժնետիրական ընկերությունների վերակազմակերպում որոշակի ժամանակի  ընթացքում։ "Դա թույլ կտա սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություններին դիրքավորվել ՓՄՁ-ի շրջանակներում եւ միաժամանակ կապահովի բորսային կապիտալի հասանելիություն ։ Ինչ վերաբերում է սփյուռքին, ապա անհրաժեշտ է այն ներգրավել Հայաստանի տնտեսական զարգացման գործընթացում, քանի որ սփյուռքի հայրենակիցներն ունեն ֆինանսական կապիտալ, գործընկերային ցանցեր և գիտելիքներ տարբեր ոլորտներում: Օրինակ, եթե սփյուռքին հրավիրենք Հայաստան եւ առաջարկենք իրենց արտադրությունը տեղափոխել արդյունաբերական գոտիներ՝ զրոյական հարկային ռեժիմով, ապա հենց նրանք կդառնան այդ գոտիների զարգացման դրոշակակիրները", - պարզաբանել է Անանյանը։

Որպես վեցերորդ ուղղություն նախաձեռնության համահիմնադիրը նշել է հարկերի նոր փիլիսոփայությունը։ Նա բացատրել է, որ սպառողի մոդելից արտահանողի մոդելին անցնելը և արդյունաբերական արժեք ստեղծելը պահանջում են ողջ հարկային համակարգի տրամաբանության փոփոխություն: "Դրա համար անհրաժեշտ կլինի պարզ մոդելով շրջանառության հարկի փուլային բացառում և ինչպես եկամտահարկի, այնպես էլ շահութահարկի պրոգրեսիվ համակարգի ներդրում", - նշել է նախաձեռնության համահիմնադիրը:

Անանյանը վերջին ուղղությունը համարել է թվային դրամի հայեցակարգը։ Նա պարզաբանել է, որ այդ հայեցակարգի հիմնական նպատակը ապրանքների եւ ծառայությունների ցանկի ձեւավորումն է, որոնց շրջանառությունը Հայաստանում կիրականացվի բացառապես թվային արժույթով, ինչը կապահովի 100 տոկոս վերահսկելիություն եւ թափանցիկություն: Անանյանի խոսքով ՝ այդ հայեցակարգը թույլ կտա ապահովել վերահսկելի պետական գնումներ։

Հիշեցնենք, որ Հայաստանում խորհրդարանական ընտրությունները նախատեսված են 2026 թվականի հունիսի 7-ին