Ի պատասխան Քոչարյանի և Սարգսյանի հայտարարությունների՝ Փաշինյանը հերթական անգամ արձանագրում է, որ Լեռնային Ղարաբաղի հարցը եղել է "թոկ հայտնի ուժերի ձեռքին"

Արմինֆո. Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կարծում է, որ երկրորդ և երրորդ նախագահներ Ռոբերտ Քոչարյանի և Սերժ Սարգսյանի հայտարարությունները հաստատում են ավելի վաղ իր առաջ քաշած այն թեզը, որ Լեռնային Ղարաբաղի հարցը եղել է "թոկ հայտնի ուժերի ձեռքին":

Ավելի վաղ Փաշինյանը բազմիցս հայտարարել է, որ Ղարաբաղի հարցը երկար տարիներ օգտագործվել է բազմաթիվ երկրների կողմից որպես "օղակ Հայաստանի վզին"։ "Այդ հարցը գործիք է, որն ուղղված է եղել հայոց պետականության վերացմանը", - ասել էր նա 2024 թվականի հոկտեմբերին խորհրդարանում։

«1․ ՔՌ–ի եւ ՍՍ–ի վերջին օրերի հայտարարությունները վերահաստատում են այն, որ Ղարաբաղի հարցը հայտնի ուժերի ձեռքին եղել է թոկ Հայաստանի Հանրապետությունը «մոտակա ծառից» կապելու համար։ Ժողովուրդների իրավունքները, պատմական արդարությունը եւ նման եզրույթները եղել են ընդամենը հիմնական նպատակը ծխածածկելու համար։

2․ Բանակցային բոլոր գործընթացներն ու առաջարկները եղել են թոկը կարճացնելու մասին (короткий поводок): Մինչեւ տարվա վերջ բանակցային թղթերը կհրապարակվեն եւ դա ավելի տեսանելի կդառնա։

3. «Պատերազմը կանգնեցնելու» բոլոր առաջարկները եղել են թոկը կարճացնելու մասին (այս թեմային բազմիցս հրապարակային անդրադարձել եմ)։

4․ Թոկը կարճացնելու այս պրոցեսի վերջնանպատակը եղել է Հայաստանի պետականությանը վերջ դնելը։

5․ Այդ սցենարում Ղարաբաղի կոնֆլիկտը պետք է ավարտվեր միայն ու միայն Հայաստանի պետականության կորստով։

6․ Հայաստանի Հանրապետությունը մեր նահատակների կյանքի գնով, Հայաստանի Հանրապետության եւ Ղարաբաղի մեր ժողովրդի պատմական ինտուիցիայի շնորհիվ կարողացել է դուրս գալ այդ սցենարից։

7․ ՔՌ–ն եւ ՍՍ–ն առաջարկում են վերադառնալ այդ սցենարին, որն ի սկզբանե գրվել եւ իրագործվել է «Լենին, պարտիա, Գորբաչով» կարգախոսի եւ մեծ հավանականությամբ ՊԱԿ (КГБ) հովանու ներքո։

8. Ու քանի որ ակնհայտորեն սրանց հնարավորությունները զրոյական են, փորձ է արվում ձեւավորել «երիտլենինպարտիագորբաչովականների կոհորտա» հին КГБ–ականների հովանու ներքո։

9․ Սպասվող արդյունքը՝ 0+0=0:

Հ․Գ․ Ղարաբաղի մեր ժողովուրդը Կառավարության աջակցությամբ պետք է տնավորվի Հայաստանի Հանրապետությունում։ Ճիշտ է, սա ծավալուն, բարդ եւ մեծ ռեսուրսներ պահանջող ծրագիր է, բայց այն մենք շարունակելու ենք իրագործել», - գրել է Նիկոլ Փաշինյանը՝ «Ֆեյսբուքի» իր էջում։

Հիշեցնենք, որ շաբաթ գիշերը ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանը "Իմնեմնիմ" փոդքաստի 7 - ժամյա ուղիղ եթերի ժամանակ նշել էր Արցախում 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի երեք պատճառ։ «Առաջինը, իհարկե, բանակցություններից խուսափելն է և, ընդհանրապես, դրանցից հրաժարվելը։ Բանակցողներն էլ ինչ-որ անհասկանալի տարբերակ էին առաջարկել։ Եվ այդ հանգամանքները հանգեցրին այն բանին, որ բանակցային գործընթացը դադարեց։ .. Կարծում եմ, որ նա (երկրի ղեկավարը - խմբ.) չկարողացավ լիարժեք խորանալ բանակցությունների մեջ ։ Միայն փաստաթղթեր կարդալով դժվար էր հասկանալ, թե ուր են տանում այդ փաստաթղթերը»,- նշել է Սարգսյանը։ Երկրորդ պատճառը, նրա գնահատմամբ, այն էր, որ տեղի ունեցան իրադարձություններ, որոնք Ադրբեջանին հնարավորություն տվեցին արդարացնել պատերազմ սկսելու իր նախաձեռնությունը: "Երրորդ հանգամանքն այն էր, որ ադրբեջանական եւ թուրքական հետախուզությունները գերազանց տեղեկացված էին մեր բանակում տիրող իրավիճակի մասին եւ տեսնում էին, որ բանակի մարտունակությունը նկատելիորեն նվազել է", - հայտարարել է նախկին նախագահը: Հարցին, թե արդյոք պատերազմն անխուսափելի էր, նա միանշանակ բացասական պատասխան  է տվել։ «Առաջ ընկնելով՝ կանխատեսելի էր արդյոք նման արդյունքը, միանշանակ կասեմ՝ ոչ։ Բայց արդեն 2018 թվի երկրորդ կեսին, 2019 թվին ես խնդիրներ տեսա մեր Զինված ուժերում, 2020 թվին համոզվեցի դրանց մեջ և 2020 թվի օգոստոսին մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտարարեցի, որ ռազմական գործողությունները մոտեցել են", - ասել է Սերժ Սարգսյանը: Նա նաև հաղորդել է, որ ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները 2019 թվականին Փաշինյանին առաջարկել են ղարաբաղյան հարցի վերաբերյալ նոր փաստաթուղթ, որը շուրջ մեկ տարի թաքցվել է հանրությունից: Սարգսյանի խոսքով ՝ ինքը Լեռնային Ղարաբաղի ղեկավարությանը զգուշացրել է նման փաստաթղթի առկայության մասին և կոչ արել ծանոթանալ դրան: Ավելի ուշ ՝ 2020 թվականի մայիսին կամ հունիսին, ՌԴ ԱԳՆ-ն, ինչպես նշել Է Սարգսյանը, հաստատել է, որ նման փաստաթուղթ իսկապես գոյություն է ունեցել ։ Ինչպես նշել է նախկին նախագահը, ի սկզբանե փաստաթուղթն անընդունելի էր համարում Հայաստանի համար, սակայն հետագայում եկել է այն եզրակացության, որ այն կարող էր հիմք հանդիսանալ բանակցությունների համար:

Նոյեմբերի 9-ին երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը 5-րդ ալիքին տված հարցազրույցում վստահություն է հայտնել, որ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարության 9-րդ կետի չկատարումը հանգեցրել է Արցախի շրջափակման և կորստի: Ընդ որում, նա վստահ է, որ վաշինգտոնյան համանման բնույթի փաստաթուղթն այսօր ներկայացվում է որպես դարի գործարք, ընդ որում ՝ Արցախի և Լաչինի միջանցքի կորստի պայմաններում։ Անդրադառնալով Արցախի կորստի և ռազմական գործողությունների պատճառներին՝ ՀՀ երկրորդ նախագահը նշել է, որ 44-օրյա պատերազմի մեկնարկից մոտ մեկ տարի առաջ իր համար պարզ էր, որ ամեն ինչ արվում է պատերազմ հրահրելու համար: Նա վստահ է, որ պատերազմի պատճառը բանակցային գործընթացի խափանումն էր, ընդ որում՝ հայկական կողմի մեղքով։ "Հայկական կողմը հրաժարվել է բանակցություններից՝ բանակցությունների պատմության մեջ առաջին անգամ։ Քոչարյանը վստահ է, որ 2018 թվականից Հայաստանի իշխանությունների կողմից բանակը թուլացնելու քաղաքականությունը դարձել է ռազմական գործողություններ սկսելու դրական ազդակներից մեկը: Նրա խոսքով, ադրբեջանական ագրեսիայի ևս մեկ առիթ է հանդիսացել հայ-ադրբեջանական սահմանի հյուսիս-արևելյան սահմանագծի գործողությունը, որի մասշտաբներն ուռճացված էին և գրեթե հավասարեցված Սարդարապատի ճակատամարտին: Քոչարյանը վստահ է, որ վերը նշված հանգամանքները իդեալական պայմաններ էին ստեղծել Ադրբեջանի կողմից պատերազմ նախաձեռնելու համար, իսկ Հայաստանի կողմից բանակցային գործընթացի տապալման պատճառով ոչ ոք չի դատապարտել այդ ագրեսիան: Նա նաև ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ վերջին տարիներին Հայաստանի վարչապետն արդեն բացահայտ խոսում է այն մասին, որ Արցախը Հայաստանի համար բեռ է եղել, և այն հանձնելով, Երևանն ազատվել է բեռից և "անկախություն ձեռք բերել": Հայաստանի նախկին նախագահը համոզմունք է հայտնել, որ պատերազմ չէր լինի, եթե Հայաստանի իշխանությունները թույլ չտային այդ կոպիտ սխալները:

Հարցին, թե ինչպիսին կլիներ Արցախի բանակցային գործընթացի արդյունքը, եթե չլինեին Հայաստանի իշխանությունների այդ գործողությունները, Քոչարյանը համոզմունք է հայտնել, որ բանակցային գործընթացը կավարտվեր Մադրիդյան սկզբունքների փոփոխված տարբերակի ընդունմամբ: "Եթե Նիկոլ Փաշինյանը բանակցային գործընթացի մեջ մտներ 2019 թվականին, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի առաջարկը լավն էր, ապա ամեն ինչ կավարտվեր նման փաստաթղթի ստորագրմամբ", - ասել է Քոչարյանը:

Ռոբերտ Քոչարյանը նաև պատասխանել է հարցին, թե արդյոք Արցախի հարցը վերջնականապես փակված է: «Մենք պետք է իրատես լինենք: Դա նշանակում է, որ մենք պետք է պայքարենք միջազգային կառույցներում, որպեսզի արձանագրենք Արցախ վերադառնալու իրավունքը։ Որպեսզի հույս առաջանա, Հայաստանը պետք է փոխի իր քաղաքականությունը", - ասել է Քոչարյանը, նշելով, որ անհրաժեշտ է ամրապնդել բանակն ու անվտանգության համակարգը ոչ թե պատերազմի, այլ այն բացառելու համար։ «Մարտունակ բանակը քեզ հնարավորություն է տալիս ունենալ աշխարհաքաղաքական գործընկերներ, այլ ոչ թե աշխարհաքաղաքական շեֆեր: Եթե դու «սպառում ես» անվտանգությունը, դա իր գինն ունի», - ասել է ՀՀ երկրորդ նախագահը։