
Արմինֆո. Հայաստանը բնակչության շրջանում զայրույթի մակարդակով առաջին հնգյակում է։ Այդ մասին է վկայում աշխարհում հուզական առողջության վիճակի մասին Gallup-ի առաջին զեկույցը, որը վերլուծվել է 144 երկրներում:
"Զայրույթի մակարդակն առավել բարձր է եղել Չադում, Հորդանանում, Հայաստանում, Հյուսիսային Կիպրոսում, Սիերա Լեոնեում եւ Իրաքում ՝ այն երկրներում եւ տարածաշրջաններում, որտեղ դիտվում են ակտիվ հակամարտություններ, պատերազմներ կամ շարունակվող քաղաքական եւ տնտեսական անկայունություն: Հայաստանի բնակչության շրջանում զայրույթի մակարդակը կազմում է 43 տոկոս: Ավելի բարձր է միայն Հորդանանում ՝ 46% և Չադում ՝ 47%:
Կազմակերպության կայքում հրապարակված աշխարհում հուզական առողջության վիճակի մասին Gallup-ի առաջին զեկույցում ասվում է, որ ամբողջ աշխարհում բացասական հույզերի մակարդակը նախկինի պես զգալիորեն գերազանցում է տասնամյա վաղեմության ցուցանիշները, նույնիսկ, չնայած անկմանը՝ համավարակի ժամանակաշրջանի պիկ ցուցանիշների համեմատությամբ:
Այդ բարձր բացասական ապրումները կարևոր են, քանի որ դրանք արտացոլում են ոչ միայն հուզական բարեկեցությունը, այլև կապված են խաղաղության և առողջության հետ: Անհանգստությունն ավելի տարածված է ավելի քիչ խաղաղ հասարակություններում, մասնավորապես զայրույթն ու տխրությունը կապված են համաշխարհային խաղաղության անկախ չափումների և, ընդհանուր առմամբ, բացասական հույզերի հետ, որոնք կապված են կյանքի տևողության հետ:
Համաշխարհային հուզական լանդշաֆտ
2024 թվականին Gallup-ի հարցումները 144 երկրներում և տարածքներում ցույց են տվել, որ ամբողջ աշխարհում ավելի շատ մարդիկ են բացասական հույզեր ապրում, քան մեկ տասնամյակ առաջ, երբ համաշխարհային դժգոհության մակարդակը սկսել էր աճել․ մեծահասակների 39% - ը հայտարարել է, որ նախորդ օրը շատ է անհանգստացել, 37% - ը հաղորդել է, որ սթրես է զգացել, 26%-ը հաղորդել է, որ տխուր է, իսկ 22%-ը հաղորդել է, որ զայրույթ է զգում։
Բացառությամբ ֆիզիկական ցավի՝ բոլոր տեսակի բացասական հույզերը նահանջել են իրենց համավարակային բարձունքներից, բայց դրանցից յուրաքանչյուրը դեռ, առնվազն, չորս տոկոսային կետով բարձր է, քան 2014 թվին:
Միեւնույն ժամանակ, աշխարհը չի կորցրել ուրախությունը։ Դրական հույզերի, այդ թվում ՝ ժպիտների և ծիծաղի մասին մարդկանց ինքնագնահատականները մնացել են նույն մակարդակի վրա, իսկ որոշ դեպքերում, նույնիսկ, ավելի բարձր, քան համավարակի ժամանակ:
2024 թվականին ողջ աշխարհում հարցված չափահասների 88%-ը նշել է, որ նախորդ օրն իրենց հարգանքով են վերաբերվել, ինչը երեք կետով ավելի է, քան 2023 թվականին և Gallup-ի կողմից երբևէ գրանցված ամենաբարձր ցուցանիշներից մեկն է:
Ժպիտը կամ ծիծաղը (73%), հաճույքը (73%) և լավ հանգստի զգացումը (72%) մնացել են 2024 թվականի մակարդակին, մինչդեռ, սովորելու կամ ինչ-որ հետաքրքիր բանով զբաղվելու ցուցանիշները փոքր-ինչ նվազել են՝ հասնելով 52% - ի, բայց՝ 2014-ի ցուցանիշներից մի փոքր բարձր:
Ավելի լավ հասկանալու համար, թե ինչպես է մարդկանց հուզական բարեկեցությունը կապված աշխարհի վիճակի հետ, Gallup Institute-ը այդ 10 ամենօրյա հույզերը համեմատել է Տնտեսագիտության և խաղաղության ինստիտուտի կողմից մշակված երկու ինդեքսի հետ: Միասին՝ այդ երկու ինդեքսները տալիս են փոխլրացնող տեսակետներ աշխարհի վերաբերյալ:
Խաղաղասիրության համաշխարհային ինդեքսը չափում է 163 երկրներում բռնության և հակամարտությունների բացակայության մակարդակը: Այն հիմնված է պաշտոնական և փորձագիտական ցուցանիշների վրա, որոնք հիմնված են այնպիսի գործոնների վրա, ինչպիսիք են հակամարտությունների, հանցավորության, քաղաքական անկայունության և ռազմականացման մակարդակը:
Դրական աշխարհի ինդեքսը չափում է հարաբերությունները, հաստատությունները և կառույցները, որոնք պահպանում են երկարաժամկետ կայունությունը, ներառյալ լավ կառավարման, ռեսուրսների արդար բաշխման և սոցիալական համախմբվածության ցուցանիշները:
Երկու ինդեքսներում էլ երկրի ավելի բարձր միավորները ցույց են տալիս պակաս խաղաղ մակարդակ: Gallup - ի վերլուծությունը ցույց է տվել, որ բացասական հույզերը, որպես յաաանոն, ուժեղանում են, իսկ դրականները՝ թուլանում, երբ խաղաղության մակարդակը նվազում է:
Խաղաղասիրության համաշխարհային ինդեքս
Բացասական հույզերը կապված են խաղաղասիրության համաշխարհային ինդեքսի վատթարագոույն ցուցանիշների հետ, ինչը նշանակում է, որ դրանք ավելի տարածված են այն երկրներում, որտեղ ավելի շատ բռնություն և հակամարտություններ կան:
Տխրությունը, անհանգստությունն ու զայրույթը, մասնավորապես, ավելի տարածված են պակաս խաղաղասեր երկրներում: Այս ասոցիացիաները մնում են նշանակալի, նույնիսկ, հաշվի առնելով ՀՆԱ-ն, ինչը նշանակում է, որ երկրի հարստությունը չի բացատրում այդ կապի ամբողջականությունը:
Թեեւ ավելի անհանգիստ երկրներում սթրեսի և ֆիզիկական ցավի մակարդակն ավելի բարձր է, դրանք կապված չեն ՀՆԱ-ի հաշվարկից հետո խաղաղության այդ ցուցանիշի հետ:
Զայրույթը, տխրությունը և ֆիզիկական ցավը սերտորեն կապված են դրական աշխարհի ինդեքսի ցուցանիշների վատթարացման հետ: ՀՆԱ - ի սրբագրումից հետո զայրույթը, տխրությունը և ֆիզիկական ցավը նախկինի պես սերտորեն կապված են դրական աշխարհի ինդեքսի ցոուցանիշների վատթարացման հետ, մինչդեռ, սթրեսը և անհանգստությունը' ոչ