Իրավապաշտպան․ Հայ ռազմագերիների վերադարձի հարցը պետք է լուծվի մինչև Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագրի ստորագրումը

Արմինֆո.Բաքվում պահվող հայ ռազմագերիների վերադարձի հարցը պետք է լուծվի մինչև Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագրի ստորագրումը, քանի որ խաղաղությունը չի կարող ապահովվել մարդասիրական հարցերի լուծման բացակայության պայմաններում: Այդ մասին հայտարարել է Միջազգային համեմատական իրավունքի կենտրոնի ղեկավար, իրավապաշտպան Սիրանուշ Սահակյանը՝ Բաքվում պահվող հայ ռազմագերիների իրավունքներին նվիրված քննարկման շրջանակում։

Իրավապաշտպանը հիշեցրել է, որ պաշտոնական տվյալներով, այսօր Ադրբեջանում գտնվում է 23 ռազմագերի, որոնցից 8-ն Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարությունն է, իսկ 5 գերիները պատանդ են վերցվել 2020 թվականին: "Այսինքն ՝ այս պահին Ադրբեջանն ապօրինաբար պահում է ինչպես 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի, այնպես էլ 2023 թվականին Արցախի բնակչության բռնի տեղահանության ընթացքում գերեվարված հայ գերիներին ", - պարզաբանել է իրավապաշտպանը։

Ընդ որում, նա ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքին, որ նրանց թվում կան նաև մի քանի տասնյակ մարդիկ, որոնք համարվում են բռնի անհետացած: Նրանց թիվը, Սահակյանի ասելով, վերջին տվյալներով մոտ 80 է, սակայն նա ուշադրություն է հրավիրել, որ նրանց թիվը կարող է շատ ավելի մեծ լինել ։ Սահակյանն այդ առումով ցավով նշել է, որ անկախ միջազգային կազմակերպության բացակայությունը, ըստ էության, հայկական կողմին զրկում է գերիների ճակատագրին, ինչպես նաև նրանց մահվան դեպքերին տեղեկանալու հնարավորությունից: "Այսինքն ՝ գերիների վերաբերյալ ողջ տեղեկատվությունը միակողմանի է և ոչ լիարժեք։ Ավելին, այն հնարավոր չէ ստուգել։ Այս պահին մենք տեղեկություն ունենք, որ Խոշտանգումների կանխարգելման եվրոպական կոմիտեն այցելել է Ադրբեջան ։ Մենք չենք ժխտում, որ իրենց կազմակերպության անդամները այց են կատարել, այդ թվում ՝ հայ ռազմագերիներին, սակայն այս պահին ձեռնպահ կմնամ այդ մասով այլ տեղեկատվություն տրամադրելուց ։ Դրան կանդրադառնանք հաջորդ հանդիպման ժամանակ և կներկայացնենք որոշ մանրամասներ", - վստահեցրել է իրավապաշտպանը։

Անդրադառնալով միջազգային դատարաններից հայցերը հետ կանչելու Ադրբեջանի պահանջին՝ Սահակյանը նշել է, որ դա հստակ ուղերձ է. "Ադրբեջանի դեմ ցանկացած իրավական գործընթաց սպառնում է նրանց անվտանգությանը, քանի որ չեզոքացնում է այդ երկրի ագրեսիվ քաղաքականությունը": Այդ առումով նա դժգոհել է, որ Հայաստանի Հանրապետությունը, ի դեմս Հայաստանի իշխանությունների, պատրաստվում է հրաժարվել իր օրինական շահերի պաշտպանության միակ գործուն մեխանիզմից՝ իրավական: "Այլ կերպ ասած՝ մենք պատրաստվում ենք լքել այն դաշտը, որտեղ մենք հաղթող էինք, և վերադառնալ այնտեղ, որտեղ մեզ նախկինում, պայմանականորեն ասած, ծեծել էին", - նշել է Սահակյանը: Այս համատեքստում նա հայտարարել է, որ հայ հասարակությունը պետք է հասկանա․ երկիրը գործ ունի հասարակության հետ, որտեղ հերոս եւ հանցագործ հասկացություններն այլ կերպ են ընկալվում:

ԵՊՀ "Միջազգային դատարաններ և արբիտրաժ" մագիստրոսական ծրագրի ղեկավար Եղիշե Կիրակոսյանը ևս նշել է միջազգային հայցերից Հայաստանի հրաժարվելու դեպքում ռիսկերի առկայությունը: Նա ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ Ադրբեջանում իրականացվող ապօրինի դատավարությունների ֆոնին միջազգային իրավական մեխանիզմներից հրաժարվելը կարող է հանգեցնել այն բանին, որ հայ ռազմագերիների

նկատմամբ բոլոր գործընթացները կարող են միակողմանի դառնալ: "Այսինքն, եթե անգամ միջազգային դատարաններում ընթացող գործընթացները դեռևս որևէ արդյունք չեն տալիս, պետք է հասկանալ, որ դրանք անհրաժեշտ են գոնե իրավիճակը հավասարակշռելու համար ։ Դա հատկապես կարեւոր է պատերազմում պարտված պետության տեսանկյունից", - պարզաբանել է Կիրակոսյանը։ Ընդ որում, նա ուշադրություն է հրավիրել այն փաստի վրա, որ Ադրբեջանի հանցագործությունների վերաբերյալ դատարանի կողմից որոշում կայացնելը բավարար չէ։ Նրա խոսքով ՝ այստեղ շատ կարևոր է հայկական կողմի լոբբինգի իրականացումը այդ որոշումների իրականացման համար։

Վերջում Կիրակոսյանը համոզմունք է հայտնել, որ խաղաղությունն անհնար է մինչև հումանիտար հարցերի լուծումը, հիշեցնելով, որ այդ սկզբունքը հաշվի է առնվել նաեւ Ժնևյան կոնվենցիաներում: "Հումանիտար հարցերը խաղաղության հաստատման բաղադրիչ են, և իրավական գործընթացներն այդ առումով թույլ են տալիս ցույց տալ, որ կողմերը պատրաստ են իրական խաղաղության", - եզրափակել է իրավապաշտպանը