
Արմինֆո. ՀՀ վարչապետի աշխատակազմը 1 մլն դոլարից մի փոքր ավելի գումար է խնդրում Ստոկհոլմի Առևտրի պալատի արբիտրաժային ինստիտուտի (SCC արբիտրաժային ինստիտուտ) կողմից վարվող Liormand Holdings Limited և այլոք ընդդեմ Հայաստանի Հանրապետության արբիտրաժային գործում Հայաստանի Հանրապետության ներկայացվածությունն ու շահերի պատշաճ պաշտպանությունն ապահովելու համար:
Ինչպես ասվում է փաստաթղթի հիմնավորման մեջ, սույն արբիտրաժային գործով հայցվորները ս․թ․ հունիսի 30-ին Միջազգային իրավական հարցերով ներկայացուցչի գրասենյակ են ներկայացրել միջազգային ներդրումային վեճի մասին ծանուցում, որին հաջորդել են արտակարգ արբիտրաժային վարույթին (Emergency Arbitration) առնչվող գործընթացներ։ Արտակարգ արբիտրաժային վարույթի արդյունքում որոշումը ս․թ․ հուլիսի 22-ին ստանալուց հետո Գրասենյակը ձեռնամուխ է եղել Հայաստանի Հանրապետության շահերի ներկայացվածության ու պատշաճ պաշտպանության նպատակով միջազգային իրավախորհրդատուի ներգրավման աշխատանքներին։
«SCC վեճերի լուծման կարգավորումների համաձայն՝ արտակարգ արբիտրաժային վարույթի շրջանակներում որոշումը ստանալու պահից 30-օրյա ժամկետում կողմը կարող է ներկայացնել արբիտրաժային ծանուցում։ Իրավաբանական ընկերությունների թեկնածուների ուսումնասիրման ընթացքում՝ ս․թ․ օգոստոսի 12-ին Գրասենյակը Ստոկհոլմի առևտրային պալատի արբիտրաժային ինստիտուտի կողմից տեղեկացվել է արբիտրաժային ծանուցման մասին, որով արդեն իսկ սահմանվել են ընթացակարգային սեղմ ժամկետներ։ Ուստի, իրավաբանական և փաստաբանական խորհրդատվություն մատուցող ընկերությանը ներգրավելու հրատապությունը պայմանավորված է արբիտրաժային վարույթի շրջանակներում սահմանված ժամկետներում պատշաճ իրավական դիրքորոշումների ներկայացման և ՀՀ շահերի արդյունավետ պաշտպանության ապահովմամբ», - ասվում է հիմնավորման մեջ։
Գնառաջարկների ուսումնասիրման փուլում հաշվի են առնվել հետևյալ չափորոշիչները՝ ընկերության փորձառությունը միջազգային ներդրումային արբիտրաժային գործերով՝ հատկապես էներգետիկ ոլորտում, առաջարկվող իրաբանական ծառայությունների արժեքի մրցունակությունը և հնարավոր շահերի բախման հանգամանքը։ Նշված հանգամանքների ներքո գնառաջարկների ուսումնասիրման արդյունքում իր ծառայությունների համար սահմանված արժեքի և հարուստ փորձառության բացառիկությամբ աչքի է ընկել Ամերիկայի Միացյալ նահանգներում գործող Arnold & Porter ընկերությունը, որը հատկապես ներդրումային արբիտրաժային վարույթների շրջանակներում պետությունների շահերի պաշտպանության գործերով հաջողել է վերջին 60 որոշումներից 53-ում (հաջողություն շուրջ 93% դեպքերում): Ընկերությունը նշված գործում ՀՀ շահերը ներկայացնելու համար առաջարկել է ընդհանուր 3.250.000 ԱՄՆ դոլար, ինչը չի ներառում ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կիրառելի հարկերը, փորձագիտական ծախսերը, արբիտրաժային վարույթի ծախսերը, թարգմանչական ու տպագրական ծախսերը և այլ վճարներ (ճանապարհածախս և կացարան) և այլն։
Ելնելով վերոգրյալից և հաշվի առնելով, որ գնումը կատարվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս և գնման այլ ձևերի կիրառումը ժամկետի առումով անհնար է՝ գնումը նախատեսվում է կատարել մեկ անձից գնման եղանակով՝ համաձայն «Գնումների մասին» Հայաստանին Հանրապետության օրենքի 23-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի։
«Հարկ է նշել, որ ընկերությանն անհրաժեշտ է լինելու ապահովել վճարում փաստացի ծառայություններ մատուցելու պահից՝ նախքան վերջինս հետ պայմանագրի կնքումը մատուցվելիք ծառայությունների համար ևս։ Ուստի, սույն որոշման գործողությունը տարածվում է փաստացի ծագած հարաբերությունների վրա և, անհրաժեշտ է ՀՀ վարչապետի աշխատակազմին 2025 թվականի երկրորդ կիսամյակում հատկացնել 1,093,750.0 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ՀՀ դրամ (ներառում է ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կիրառելի հարկերը)», - նշել են Հայաստանի կառավարության ղեկավարի աշխատակազմում։
Հիշեցնենք, որ հուլիսի 22-ին Ստոկհոլմում կայացած արբիտրաժը Հայաստանի կառավարությանը պարտավորեցրել էր ձեռնպահ մնալ "Էներգետիկայի մասին" և "Հանրային ծառայությունները կարգավորող մարմնի մասին" օրենքներում վերջերս ընդունված փոփոխությունների կիրառումից, ինչպես նաև ՀԷՑ-ի ունեզրկմանն ուղղված հետագա ցանկացած քայլից: Արբիտրաժի վճռի հրապարակումից հետո ՀՀ պետական մարմինները հանդես են եկել մի շարք հայտարարություններով, նշելով, որ արտակարգ արբիտրաժի որոշումները չեն կարող կատարվել ՀՀ կառավարության կողմից, իսկ ՀՀ տարածքում դրանց կատարման համար դրանք պետք է ճանաչվեն ՀՀ դատարանների կողմից:
Այդ առնչությամբ 2025 թվականի հուլիսի 29-ին Սամվել Կարապետյանը և նրա ընտանիքը կրկին դիմել են արտակարգ արբիտրաժ՝ խնդրելով փոփոխություններ կատարել հուլիսի 22-ին կայացված որոշման մեջ և լրացուցիչ պարզաբանումներ տրամադրել ՀՀ կառավարությանը առ այն, որ վերջինս պարտավոր է կատարել իրավարար վճիռը և վերականգնել ներդրողների առաջին դիմելու օրվա դրությամբ գոյություն ունեցող ստատուս-քվոն, ինչպես նաև պարտավորեցնել նրան հաշվետվություն ներկայացնել վճռի կատարման ուղղությամբ ձեռնարկված միջոցառումների վերաբերյալ: 2025 թվականի օգոստոսի 4-ին արտակարգ արբիտրաժը որոշել է չքննարկել նախկինում կայացված որոշման մեջ փոփոխություններ կատարելու անհրաժեշտության հարցը, կրկին հայտարարելով, որ իր կողմից հուլիսի 22-ին կայացված որոշումն արդեն ենթակա է պարտադիր և անհապաղ կատարման Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից:
2025 թվականի օգոստոսի 11-ին Սամվել Կարապետյանը և նրա ընտանիքը պաշտոնապես նախաձեռնել են Հայաստանի Հանրապետության դեմ միջազգային արբիտրաժային վարույթ ՝ Հայաստանի Հանրապետությանը պատասխանատվության ենթարկելու ՀԷՑ ՓԲԸ-ի ունեզրկման համար:
«Կարապետյան ընտանիքն իր արբիտրաժային հայցում պնդում է, որ Հայաստանի Հանրապետության գործողությունները կամայական են, խտրական, քաղաքական դրդապատճառներով և ուղղված են ՀԷՑ-ի նկատմամբ իրենց սեփականության իրավունքից զրկելուն: Մասնավորապես, այդ գործողությունները խախտում են Հայաստանի Հանրապետության և Կիպրոսի միջև երկկողմ ներդրումային պայմանագրի շրջանակներում ստանձնած մի շարք պարտավորություններ: Նախ ՝ Հայաստանը չի ապահովել արդար և իրավահավասար վերաբերմունք, ինչպես նաև Կարապետյան ընտանիքի և նրանց ներդրումների լիարժեք պաշտպանությունը։ Երկրորդ ՝ ՀԷՑ-ի կառավարման բռնազավթումը Հայաստանի կողմից միջազգային պայմանագրի խախտմամբ ապօրինի ունեզրկման դեպք է։ Կարապետյան ընտանիքը խնդրում է արբիտրաժային դատարանին պարտավորեցնել Հայաստանի Հանրապետությանը փոխհատուցել ինչպես արդեն կրած, այնպես էլ սպասվող վնասները: Ըստ նախնական գնահատման ՝ վնասի չափը կազմում է 500 մլն ԱՄՆ դոլար և ենթակա է վերջնական գնահատման արբիտրաժային տրիբունալի կողմից», - ասվում է Սամվել Կարապետյանի պաշտպանության խորհրդի հայտարարության մեջ: