ՀՀ գլխավոր դատախազությունը հաճախ չի բողոքարկում դատարանների որոշումները. գլխավոր դատախազ

Արմինֆո.  2024 թվականին Հայաստանի դատարանները բավարարել են գլխավոր դատախազի և նրա տեղակալների վճռաբեկ բողոքների ընդամենը 11,3 տոկոսը։ Այդ մասին մայիսի 8-ին ՀՀ Ազգային ժողովի լիագումար նիստում հայտարարել է ՀՀ գլխավոր դատախազ Աննա Վարդապետյանը՝ ներկայացնելով վերահսկիչ մարմնի նախորդ տարվա գործունեության հաշվետվությունը:

 Նրա խոսքով՝ 2023 թվականին այդ ցուցանիշը հավասար էր 5,3 տոկոսի։ Նախորդ տարվա ցուցանիշի աճը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ գլխավոր դատախազությունը, հաշվի առնելով դատարանի տիպային որոշումները, դատարանները վճռաբեկ գանգատներով չի ծանրաբեռնում: Ընդհանուր առմամբ, վերահսկիչ մարմինը բողոքներ է ուղարկում այն դեպքում, երբ տեսնում է գործերը վարույթ ընդունելու հեռանկարներ: Առավել եւս, որ Բարձր դատարանի որոշումները պարտադիր են ինչպես Վերաքննիչ դատարանի, այնպես էլ առաջին  ատյանի դատարանների համար:

Ինչպես ընդգծել է գլխավոր դատախազը, նույն պրակտիկան կիրառվում է նաև Վերաքննիչ դատարանի նկատմամբ, սակայն այս դեպքում պետք է նկատի ունենալ մեկ նրբություն. շատ հաճախ վերահսկող մարմինը չի բողոքարկում դատարանների դատավճիռները ՝ ըստ պատժաժամկետների: Բանն այն է, որ վերահսկիչ մարմինը որդեգրել է այն դիրքորոշումը, որ ավելի լավ է սկսել պատիժ կիրառել, քան բողոքարկման արդյունքում կխախտվեն գործերի քննության բոլոր ողջամիտ ժամկետները: Այս դեպքում դատախազությունն առաջին հերթին, առաջնորդվում է բողոքարկումներ ներկայացնելու նպատակահարմարությամբ ։ Չեն բողոքարկվում նաև առաջնային ատյանների դատարանների որոշումները, որոնք կայացվել են պատժի կրման ավելի քիչ ժամկետներ նշանակելու մասին, քան նրանք, որոնք պնդում էր դատախազությունը:

Նշենք, որ հաշվետվության ներկայացման ընթացքում Վարդապետյանը տեղեկացրել է, որ 2024 թվականին ՀՀ-ում գրանցվել է հանցագործության 40 232 դեպք, որոնցից 18 397-ը՝ Երևանում: Նախորդ տարվա համեմատ դեպքերի թիվը նվազել է 434 - ով կամ 1.1% - ով: Նրա խոսքով՝ 2023 թվականի համեմատ 2024 թվականին միջին ծանրության հանցագործությունների թիվը նվազել է 595 - ով կամ 4,65% - ով, ծանր հանցագործությունները՝ 598-ով կամ 9,8% - ով, առանձնապես ծանր հանցագործություններն աճել են 422-ով կամ 25,1% - ով:

Հաշվետու ժամանակահատվածում աճել է դիտավորությամբ առողջությանը վնաս պատճառելուն առնչվող հանցագործությունների թիվը' 7.6% - ով, թրաֆիքինգի հետ կապված հանցագործությունները'  89.5% - ով, անձի սեռական անձեռնմխելիության դեմ ուղղված հանցագործությունները' 11.9% - ով, թմրամիջոցների մաքսանենգության հետ կապված հանցագործությունները' 111.4% - ով, խարդախության հետ կապված հանցագործությունները' 9.9% - ով, համակարգչային տեխնիկայի օգտագործմամբ կատարված գողությունները' 25.1% - ով: 2024 թվականին արձանագրվել է կողոպուտի, ավազակության, գողության և մի շարք այլ հանցագործությունների նվազում ։ Նշված ժամանակահատվածում հասարակական անվտանգության, կարգուկանոնի և բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների թիվը նվազել է 2.2% - ով:

Գլխավոր դատախազը նշել է, որ 2024 թվականին դատարաններում քննվել և ավարտվել է 9 830 քրեական գործ՝ 10 691 անձի վերաբերյալ, ինչը 93,5 տոկոսով ավելի է, քան 2023 թվականին: Անցած տարվա ընթացքում ՀՀ ԶՈՒ և այլ զորքերի զորամասերում արձանագրվել է 2093 դեպք: Վարդապետյանն ընդգծել է, որ հաշվետու տարում արձանագրվել է զինծառայողների մահվան 27 դեպք, ինչը 50 տոկոսով պակաս է՝ 2023 թվականի համեմատ:

Հաշվետու և նախորդ տարիներին ներկայացված հայցերով 2024թ. ընթացքում կայացված դատական ակտերով փաստացի վերականգնվել է  անշարժ գույքի 18 օբյեկտ, որոնց կադաստրային արժեքը կազմում է շուրջ 2 մլրդ 785 մլն 511 հազար դրամ ՝ նախնական գնահատմամբ շուկայական արժեքին մոտեցված: