Ռուսաստանցի փորձագետ. թե Ադրբեջանին, թե Հայաստանին պետք է խաղաղ և կայուն Վրաստան

Արմինֆո. Թե Ադրբեջանին, թե Հայաստանին պետք է խաղաղ և կայուն Վրաստան։ Ռուս քաղաքագետ Սերգեյ Մարկեդոնովն այդպես է մեկնաբանել  Վրաստանում կայացած նախագահական ընտրությունները և դրանց վերաբերյալ Հայաստանի ու Ադրբեջանի ղեկավարների արձագանքը:

Նրա խոսքով՝ վերջերս Վրաստանում  կայացած նախագահական ընտրությունները, որոնք տեղի են ունեցել ոչ համընդհանուր քվեարկության ձեւաչափով, ընտրական կոլեգիայի աշխատանքներում փորձագետներին հարուստ նյոութ են տվել մտորումների համար:

Փորձագետը փաստել է, որ Ռուսաստանում շատ հեղինակների համար բնորոշ է քննադատաբար վերաբերվել այն պետություններին, որոնք փորձում են համաշխարհային բեմում "քայլել հոսքերի արանքում"՝ առանց հստակ աշխարհաքաղաքական ընտրություն կատարելու: Սակայն, Մարկեդոնովի կարծիքով, պետությունների զգալի (եթե ոչ ճնշող) մասը, հատկապես, փոքր ու միջին, հենց ձգտում է հավասարակշռման ՝ նախընտրելով "ուղեկիցների"  ձևաչափերը։

"Ուշադրություն է գրավում այն փաստը, որ նորընտիր նախագահ Միխայիլ Կավելաշվիլիին շնորհավորած պետությունների և կառավարությունների առաջին առաջնորդների թվում են եղել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը և Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ։ Երկու առաջնորդներ, որոնք այդպես էլ չեն կարողանում մինչև վերջ համաձայնության գալ խաղաղության համաձայնագրի տեքստի շուրջ (առայժմ համաձայնեցվել է 17 կետերից միայն 15-ը + նախաբանը, մնում են տարընթերցումներ ՀՀ սահմանադրության վերաբերյալ)։ Ինչու՞ Վրաստանի գործոնը միավորեց երկու հարևան պետությունների ղեկավարներին, որոնց դժվար է բարեկամական անվանել։ Պատասխանը քիչ թե շատ ակնհայտ է: Եվ Ադրբեջանին, և Հայաստանին պետք է խաղաղ և կայուն Վրաստան", - կարծում է ռուս քաղաքագետը։

Մարկեդոնովը վստահ է, որ Բաքվի ղեկավարության համար վրացական ժողովրդավարության գործոնները կարևոր չեն, Երևանի համար, հավանաբար, ընդհանուր տեսական նշանակություն ունեն, բայց շատ ավելի կարևոր է կանխատեսելի հարևանը, քանի որ Հայաստանի արտահանման-ներմուծման 75% - ն անցնում է վրացական սահմանով, որը հանրապետության համար երկու "պատուհաններից" մեկն է դեպի արտաքին աշխարհ:

"Վրաստանում բնակվում են նաև ադրբեջանական (Քվեմո Քարթլի) և հայկական (Ջավախք) համայնքներ, նրանց ինքնազգացողությունը նույնպես կարևոր է Բաքվի և Երևանի համար։ Բայց եթե այնպես պատահի, որ վաղը Թբիլիսիում հանկարծ որոշեն, որ Կավելաշվիլին լեգիտիմ չէ, և պետք է, որ ամեն ինչ լինի՝ "ինչպես տատիկի օրոք", Ալիևն ու Փաշինյանը կընդունեն "վրաց ժողովրդի կամքը"։ Քանզի  պրագմատիկան և բարիդրացիությունը, կրկին պրագմատիկ իմաստով, նրանց համար ավելի կարևոր են", - նշել է փորձագետը:

Դրա հետ մեկտեղ, Մարկեդոնովն ուշադրություն է հրավիրել այն հանգաամանքին, որ այսօր շատ է խոսվում բազմակենտրոնության մասին ՝ որպես իդեալական աշխարհակարգի։ Սակայն, նրա խոսքով, Կովկասում այն շատ առումներով արդեն իրագործվում է։

"Վրաստանը հեռանում է Արևմուտքից (բայց զգուշավոր և ընտրողական), իսկ Հայաստանը՝ Ռուսաստանից (պակաս զգուշավոր և պակաս ընտրողական), բայց միմյանց հետ նրանք պատրաստ են փոխգործակցել։ Ի դեպ, նույնիսկ իր եվրոատլանտյան կողմնորոշման գագաթնակետին Թբիլիսին ազատ առևտրի շուրջ համաձայնագիր էր ստորագրում ՉԺՀ-ի հետ, իսկ Հայաստանը, առաջ մղելով եվրասիական ձևաչափերը, չէր մոռանում նաև "կոմպլեմենտարիզմի" մասին ։ Ադրբեջանի արտաքին քաղաքական գիծը երկար տարիներ, ընդհանրապես, անվանել են "ճոճանակի քաղաքականություն"։ Այսպիսով, հարեւանների կողմից Վրաստանի նորընտիր նախագահին հղված շնորհավորանքներն արձանագրում են այդ միտումը", - վստահ է քաղաքագետը։

Մարկեդոնովը նշել է, որ տարածաշրջանի երկրները նախընտրում են գնալ "իրենց ճանապարհով", որի կոնֆիգուրացիան միշտ չէ, որ տեղավորվում է մեծ տերությունների պատկերացումներում՝ գեղեցիկի մասին: "Ի դեպ, Կավելաշվիլին արդեն ստացել է արտասահմանյան այցի առաջին հրավերը՝ Սերբիայի նախագահ Ալեքսանդր Վուչիչից ։ Դուք կհարցնեք, թե՝ իսկ ինչ կապ ունի այստեղ Բելգրադը։ 2023 թվականի գարնանը Եվրոպայի խորհրդում Կոսովոյի շուրջ քվեարկությունից հետո Վուչիչը Վրաստանն անվանել է Սերբիայի "լավագույն բարեկամների" թվում։ Ինչու՞: Քանի որ Թբիլիսին հետևողականորեն հանդես է գալիս նախկին սերբական ինքնավար մարզի անկախությունը չճանաչելու օգտին  Խորհրդանիշներն ու ծեսերը նշանակություն ունեն", - ամփոփել է ռուսաստանցի քաղաքագետը։