Փաստաբան. Ռազմական ասպարեզում հաղթած երկիրը կարող է պարտության բախվել Միջազգային դատարանում

Արմինֆո. Այսօր միջազգային հանրությունը բացասական է գնահատում Ադրբեջանի գործողություններն Արցախում։ Այս մասին նոյեմբերի 14 – ին հայտարարել է միջազգային իրավունքի մասնագետ, փաստաբան Արա Ղազարյանը՝ "Ադրբեջանական ագրեսիայի ազդեցությունը մարդու իրավունքների եւ շրջակա միջավայրի պաշտպանության վրա" թեմայով մամուլի ասուլիսի ժամանակ։

Ընդ որում, նա նշել է, որ ի հակակշիռ դրան, ադրբեջանական իշխանությունները շարունակում են պահանջել իրենց քաղաքացիների վերադարձը Հայաստան:

Ինչպես պարզաբանել է Ղազարյանը, դա պայմանավորված է նրանով, որ ադրբեջանական իշխանություններն այդ կերպ փորձում են կոծկել սեփական հանցագործությունները Արցախում։ Փաստաբանը նշել է, որ միջազգային դատավարությունների ընթացքում կարող են բացահայտվել Ադրբեջանի հանցագործությունները, եւ դա կանխելու համար պաշտոնական Բաքուն կանխարգելիչ միջոցներ է ձեռնարկում, այդ թվում նաեւ պահանջներ է ներկայացնում Հայաստանի կողմից իր հայցերը հետ կանչելու վերաբերյալ:

Հարցին, թե որ իրավական տերմինաբանությունն է հարմար Ադրբեջանի կողմից իրականացված գործողությունները բնութագրելու համար, Փաստաբանը պատասսխանել է, որ իրավական որակավորումը կախված է նպատակից: Այս առնչությամբ նա պարզաբանել է, որ Ադրբեջանն իր դատական գործերում միշտ փորձում է ներկայացնել, որ էթնիկ զտումը պատերազմի հետևանք է։

"Երկու երկրներ կռվում են, հետևաբար, քաղաքներն ու գյուղերը կարող են ավերվել", - այդպես է Ղազարյանը բացատրել սեփական հանցագործությունները կոծկելու Ադրբեջանի փորձերը:

Ընդ որում, ինչպես պնդում է փաստաբանը, միջազգային դատարանները քաղաքական հարթակներ չեն, որտեղ հաղթում է նա, ով մեծ ռեսուրսներ ունի ։ Նա համոզված է, որ այնտեղ առաջնահերթությունը աավելի հաճախ տրվում է իրավունքի նորմերին։

"Ադրբեջանն այդքան  վախենում է դատավարություններից, քանի որ դրանցում ճշմարտությունն ակնհայտ է դառնում։ Մենք տեսանք, թե ինչպես Հայաստանը, կարելի է ասել, արդեն շահել է երկու գործ, իսկ ավելի ճիշտ՝ դրանց մերժումը", - պարզաբանել է Ղազարյանը։

Հենց այդ պատճառով էլ, ըստ նրա, Ադրբեջանը փորձում է բողոքարկել, այսպես կոչված, ադրբեջանցիների ՝ Հայաստան վերադառնալու իրավունքի մասին պաատումով։ "Երբ Հայաստանը փորձում է առաջ մղել Արցախ վերադառնալու իրավունքը, Ադրբեջանը հավասարակշռում է այդ հարցը՝ վկայակոչելով 1992-1994 թվականների պատերազմը, սակայն, ինչպես հաստատվել է դատարանի նոյեմբերի 12 - ի որոշմամբ, մենք պետք է փաստերի ուսումնասիրությունը սկսենք 1996 թվականից", - շարունակել է միջազգային իրավունքի մասնագետը:

Միաժամանակ, ինչպես նշում է Ղազարյանը, դա միջազգային դատարաններում ձգձգվող գործընթացի առաջին դեպքը չէ. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում կան գործեր, որոնց վերաբերյալ մինչ օրս որոշումներ չեն կայացվել: Նա նշել է, որ Ադրբեջանում հասկանում են.  որքան շատ ժամանակ անցնի, այնքան ծանր կլինի իրենց բեռը, չէ որ նրանք չեն կարող ժխտել արցախցիների վերադարձի իրավունքը ։ "Սկզբունքորեն, գործնականում, նրանք դա չեն անում։ Փոխարենը՝ նրանք փորձում են տարբեր հակափաստարկներ բերել, օրինակ, ադրբեջանցիների՝ Հայաստան վերադառնալու իրավունքը", - պարզաբանել է փորձագետը։

Այնուհետև փաստաբանը բացատրել է, որ վերադարձի իրավունքը կապվում է հայրենիքի գաղափարի հետ, որն, իր հերթին, կապված է ազգի և այնպիսի հասկացությունների հետ, ինչպիսիք են տունը, եկեղեցին, պատմությունը և այլն: "Այդ իսկ պատճառով նրանք ոչ թե խոսում են այն մասին, որ Հայաստանում թողել են իրենց տները, այլ պնդում են, որ այնտեղ են թողել իրենց հայրենիքը։ Պատահական չէ, որ Ալիեւն անընդհատ խոսում է "Արեւմտյան Ադրբեջանի" մասին", - ընդգծել է փորձագետը։

Սակայն, ինչպես պարզաբանել է Ղազարյանը, ռազմական ասպարեզում հաղթած երկիրը կարող է պարտության բախվել միջազգային դատարանում։ "Մենք տեսանք, թե ինչպես Ադրբեջանի բազմաթիվ առասպելները հօդս ցնդեցին, և Հայաստանը որոշակի առավելություն ստացավ, այդ թվում ՝ վերադարձի իրավունքի համատեքստում։ Վերադարձի իրավունքը ոչ միայն տուն վերադարձն է, այլև հայրենիք վերադառնալը: Հայրենիքը քաղաքականության հետ ընդհանուր ոչինչ չունի։ Հայրենիքը ներառում է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի տասնյակ բաղադրիչներ, այդ թվում ՝ վերադարձի իրավունքի իրականացման բաղադրիչը։ Մնում է այդ իրավունքն իրացնել մեր աշխատանքով", - եզրափակել է փորձագետը։