Պոետի խոսքը միշտ ապրում է և կապրի. Ազնավուրը 100 տարեկան է

Արմինֆո.Կան հազվագյուտ մարդիկ, որոնց մասին ոչ միայն դժվար է, այլև անհնար է խոսել անցյալ ժամանակով: Երբ նրանց խոսքերը տարեցտարի ավելի բարձր են հնչում, երբ նրանք դեռ գթության, մարդասիրության, ազնվականության, անձնվիրության օրինակ են ծառայում ոչ մեկ ժողովրդի մի քանի սերունդների համար:

Այսօր՝ մայիսի 22-ին, լրանում է մեծ մարդ, հումանիստ և ոչ պակաս ականավոր արտիստ, կոմպոզիտոր, բանաստեղծ, աշխարհահռչակ շանսոնյե, հասարակական գործիչ, Հայաստանի ազգային հերոս, Ֆրանսիայի Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ Շառլ Ազնավուրի ծննդյան 100-ամյակը: Ազնավուրը մարդ է, ով շատ բան է արել ոչ միայն արվեստի աշխարհի, այլև սեփական ժողովրդի համար։ Ողջ կյանքն ապրելով իր պատմական հայրենիքի սահմաններից դուրս՝ Ֆրանսիայում և Շվեյցարիայում, Ազնավուրը երբեք չի մոռացել Հայաստանի մասին։ Մասնավորապես, շանսոնյեի կարևոր նախաձեռնություններից մեկը "Ազնավուրը Հայաստանի համար" հիմնադրամի ստեղծումն էր՝ 1988թ. Սպիտակի երկրաշարժից տուժածներին օգնելու համար միջոցներ հայթայթելու նպատակով:

Մեծ նվիրումով է ծառայել իր երկու հայրենիքներին՝ Ֆրանսիային և Հայաստանին ՝ դառնալով երկու պետություններն իրար կապող մշտական օղակ: Ինքը՝ շանսոնյեն, միշտ ասել է. "Ես հարյուր տոկոսով ֆրանսիացի եմ և հարյուր տոկոսով հայ"։

Ազնավուրի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ Հայաստանում Ֆրանսիայի նախկին դեսպան Ժոնաթան Լաքոտը Twitter-ի (X) իր միկրոբլոգում նշել է. <100 տարի առաջ՝ 1924 թվականի մայիսի 22-ին, ծնվել է Շառլ Ազնավուրը: Պարզապես անվան հիշատակումը բավական է, որպեսզի նրա երգերից մեկը հիշեք օրվա մնացած մասը: Այնպես որ, մաղթում եմ այս մայիսի 22-ն անցկացնեք "Hier encore"-ի հետ>:

Նշենք, որ նախորդ տարի Հայաստանի կառավարությունը հայտարարել էր, որ 2024 թվականին Շառլ Ազնավուրի 100-ամյակին նվիրված հոբելյանական միջոցառումներ կկազմակերպվեն ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ արտերկրում:

Երևանի ավագանու որոշման համաձայն, մայրաքաղաքի համանուն հրապարակում կտեղադրվի Ազնավուրի արձանը, որի հեղինակը Դավիթ Մինասյանն է: Ֆրանսիայի Ելիսեյան դաշտերում կբացվի Շառլ Ազնավուրի անվան զզբոսայգի։ Իսկ հետագայում կտեղադրվի նաև հուշարձան։

Նշենք, որ Շառլ Ազնավուրը (իսկական անունը ՝ Շահնուր Վաղինակ Ազնավուրյան) ծնվել է 1924 թվականի մայիսի 22 - ին Փարիզում՝ հայ գաղթականների ընտանիքում: Շառլը սովորել է մանկական արտիստական դպրոցում, իսկ ավելի ուշ՝ TSF (Փարիզ) կենտրոնական դպրոցում։ Ինը տարեկանում Շառլը ելույթ է ունեցել բեմում, երգել է ու նվագել, տասներկու տարեկանում առաջին անգամ նկարահանվել է կինոյում։ Սկզբում Ազնավուրը դուետով հանդես է եկել կոմպոզիտոր Պիեռ Ռոշի հետ ։ Այն բանից հետո, երբ նրանց նկատել է Էդիթ Պիաֆը, Ազնավուրն ու Ռոշը մասնակցել են նրա շրջագայությանը Ֆրանսիայում և ԱՄՆ-ում՝ 1946 թվականին։ Այդ ժամանակվանից Շառլը սկսել է շանսոնյեի պրոֆեսիոնալ կարիերան։ 1960-ականների սկզբին Ազնավուրն արդեն բավականին հայտնի էր, նա համերգներ էր տալիս Նյու Յորքի դահլիճներում, իսկ ավելի ուշ Ֆրենկ Սինատրայի ֆիրմայում թողարկեց իր առաջին ամերիկյան ալբոմը։ Իր ստեղծագործական կարիերայի ընթացքում Ազնավուրը ստեղծել է ավելի քան հազար երգ, որոնցից շատերը հաճույքով երգել են այնպիսի աշխարհահռչակ կատարողներ, ինչպիսիք են Ռեյ Չարլզը, Լայզա Մինելին, Բոբ Դիլանը, Խուլիո Իգլեսիասը: Ազնավուրը զուգերգով հանդես է եկել Ֆ. Սինատրայի, Ս. Դիոնի, Լ. Պավարոտիի, Պ. Դոմինգոյի, Պ. Կաասի, Լ. Մինելլիի, է.Սեգարայի և այլ հայտնի արտիստների հետ: Տարբեր տարիների "CNN"-ը և "Times" - ը Ազնավուրին հռչակել են "Դարի արտիստ", Ֆրանսիան՝ "Ֆրանսիական երգի հայր", իսկ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ՝ "Բարի կամքի դեսպան":

2017 թվականի օգոստոսի 24-ին Ազնավուրն անվանական աստղ է ստացել Հոլիվուդի Փառքի ծառուղում ՝ "Լավագույն կենդանի կատարում" անվանակարգում: Նրա աստղը դարձել է 2618-րդը և գտնվում է Pantages թատրոնի հարևանությամբ, որտեղ 2016 թվականի հոկտեմբերին Ազնավուրը հանդես է եկել համերգով:

Շանսոնյեն մահացել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Մուրյեսում ՝ կյանքի 95-րդ տարում ։ Ֆրանսիայի և Հայաստանի նախագահների մասնակցությամբ հրաժեշտի արարողությունը տեղի է ունեցել հոկտեմբերի 5-ին Փարիզի Հաշմանդամների տանը, հոգեհանգիստը տեղի է ունեցել հայկական Սուրբ Հովհաննես եկեղեցում: Շանսոնյեի մահվան կապակցությամբ Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը նշել է. "Ազնավուրը երբեք մեզ չի լքի, քանի որ Ֆրանսիայում բանաստեղծները երբեք չեն մահանում": Շառլ Ազնավուրին հուղարկավորել են Փարիզի արվարձանում գտնվող ֆրանսիական Մոնֆոր լ ' Ամորի կոմունայի ընտանեկան դամբարանում: