Քաղաքագետ. Հարցն այն չէ, թե երբ եւ որտեղ կհանդիպեն Փաշինյանն ու Ալիեւը, այլ՝ այն, թե ինչ ռեսուրսներ ունի Հայաստանը

Արմինֆո. Հարցն ամենեւին էլ այն չէ, թե երբ և որտեղ կհանդիպեն Նիկոլ Փաշինյանն ու Իլհամ Ալիևը, այլ՝ այն, թե Հայաստանն ինչ ռեսուրսներ ունի այդ հանդիպմանը սեփական շահերն ու դիրքորոշումները պաշտպանելու համար։ ԱրմԻնֆո-ին այդպիսի կարծիք է հայտնել Կովկասի ինստիտուտի տնօրեն Ալեքսանդր Իսկանդարյանը։

Հոկտեմբերի կեսերից Հայաստանում հակասական տեղեկություններ են շրջանառվում նոյեմբերի 9-ին Մոսկվայում կայանալիք Հայաստանի, Ռուսաստանի եւ Ադրբեջանի առաջնորդների հանդիպման մասին: Հղում անելով "հավաստի դիվանագիտական աղբյուրի"՝ որոշ լրատվամիջոցներ հաղորդնել են, որ Պուտինի միջնորդությամբ Փաշինյանի եւ Ալիևի կողմից ստորագրվելիք երկու փաստաթղթերը, փաստորեն, վերջնական են։ Առաջին փաստաթղթով Երևանն ու Բաքուն, իբր, ճանաչում են Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանները և փոխադարձ տարածքային ամբողջականությունը՝ ըստ ԽՍՀՄ պաշտպանության նախարարության.գլխավոր շտաբի 1920թ քարտեզների։ Երկրորդ փաստաթուղթը կարձանագրի հաղորդակցությունների ապաշրջափակումը, ներառյալ Ադրբեջանի և Նախիջևանի միջև կապը։ Հայաստանի, Ադրբեջանի ԱԳՆ-ներում եւ ՌԴ նախագահի աշխատակազմում այդ տեղեկատվությունն արդեն հերքել են:

"Մինչդեռ, 44-օրյա պատերազմում Հայաստանի պարտությունից հետո սեփական շահերն ու դիրքորոշումները պաշտպանելու համար Երևանը շատ քիչ ռեսուրսներ ունի։ Սահմանագծի, բանակի վիճակի փոփոխությունը փոփոխությունների մի մասն է միայն, որոնք արտացոլում են 1994թ. տարածաշրջանային ստատուս քվոյի բեկումը։ Համապատասխանաբար, Հայաստանի հաջողությունը կամ անհաջողությունը Ադրբեջանի հետ առաջիկա բանակցություններում չափազանց քիչ են կախված բանակցողների պրոֆեսիոնալիզմից, կոմպետենտությունից։ Առաջին հերթին, դա կախված է այն բանից, թե ով է կանգնած լինելու այդ բանակցողների թիկունքում։ Նման իրավիճակում Հայաստանի ղեկավարությունն ավելի շուտ փորձում է ոչ թե օգուտ բերել, այլ նվազագույնի հասցնել վնասը", - ընդգծել է նա։

Նման ֆոնին Իսկանդարյանը սնանկ է որակում ընդդիմության պնդումները, որը Հայաստանի ներկայիս վիճակը կապում է կառավարության և բանակցողների անձնական մեղավորության հետ։ Նրա գնահատմամբ՝ իրավիճակն, առաջին հերթին, պայմանավորված է Հայաստանի՝ սեփական օրակարգն առաջ մղելու և Ադրբեջանի կողմից նրա պայմանները կատարելու ռեսուրսների բացակայությամբ։ Իսկ պետության ոչ այնքան հմուտ մենեջմենթից կորուստները, նրա կարծիքով, երկրորդական են։

Գործերի նման վիճակը, նրա գնահատմամբ, հանգեցնում է մի իրավիճակի առաջացման, որում, նույնիսկ, Հայաստանի ու Ադրբեջանի նոր սահմաններին խնդիրները կարգավորվում են Ռուսաստանի օգնությամբ։ Եվ այդ խնդիրների լուծման որևէ այլ ձևաչափ նոր իրավիճակում, ըստ նրա, գոյություն չունի նույնիսկ ձևականորեն, ինչն արտահայտվում է այն բանով, որ հենց նույն ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը զբաղվում է ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորմամբ, այլ ոչ թե Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանների կառուցմամբ։ Սակայն, այստեղ էլ Երևանն, ըստ Իսկանդարյանի, խնդիր ունի, որն արտահայտվում է Մոսկվայի հետ նրա շահերի բնավ ոչ 100 տոկոսանոց համընկնմամբ։ Մինչդեռ, Բաքուն Անկարայի հետ նման խնդիրներ չունի, համենայնդեպս, Երեւանի հետ հարաբերությունների կարգավորման մասով։

"Այս լույսի ներքո՝ պատկերացնել, թե Ռուսաստանը կպաշտպանի Հայաստանի շահերը՝ ի վնաս սեփական շահերի, անհնար է։ Մինչդեռ, մենք նախկին պես շարունակում ենք Մոսկվային հանձնել սեփական սահմանների պաշտպանության լիազորությունները։ Իսկ Երևանն առաջնորդվում է, իմ կարծիքով, կեղծ գաղափարով, համապատասխանաբար, զիջումների մարտավարությամբ՝ կայունության և անվտանգության պահպանման նպատակով։ Այսօր ինչ-որ բան տալով՝ դու պետք է պատրաստ լինես, որ արդեն վաղը քեզանից էլի ինչ-որ բան կպահանջեն։ Հետևաբար, իրավիճակից ելքը ճիշտ հակառակն է՝ Հայաստանը պետք է ավելացնի ռեսուրսները, սուբյեկտությունը։ Դա երկար, բարդ, բայց այլընտրանք չունեցող ճանապարհ է։ Ամեն ինչում հույսը դնել բացառապես Ռուսաստանի վրա, ի դեպ,  ինչպես և ցանկացած այլ երկրի վրա, սխալ է", - ամփոփել է Իսկանդարյանը։