Վերլուծաբան․ Թուրքիայի նկատմամբ գերտերությունների պահանջները չեն վերացնում նրանց չհամընկնող հույսերը

Արմինֆո.։ Լեռնային Ղարաբաղում մեկ ամիս չդադարող զինված դիմակայությունն ուղեկցվում է խաղաղ կարգավորման հասնելու համար կողմերին բանակցությունների վերադարձնելու միջնորդների ապարդյուն փորձերով: ԱրմԻնֆո-ին այդպիսի կարծիք է հայտնել ՄՄՀՊԻ միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտի եվրատլանտյան անվտանգության կենտրոնի առաջատար գիտաշխատող Սերգեյ Մարկեդոնովը։

<Նշենք, որ Ռուսաստանն ու Արևմուտքը երբեք չեն ընդդիմախոսել միմյանց ղարաբաղյան հակամարտության ողջ գոյության ընթացքում։ Եվ Թուրքիայի ակտիվ ձգտումը ՝ խախտել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների քաղաքական մենաշնորհը, ըստ էության, պետք է ավելի մոտեցներ նրանց դիրքորոշումները ։ Առաջին հայացքից սխեման անթերի է, սակայն թվացյալ անթերի լինելը բախվում է մի քանի կարեւոր նրբությունների>, - ընդգծել է նա ։

Հոկտեմբերի 24-ին Հայաստանի եւ Ադրբեջանի ԱԳ նախարարներ Զոհրաբ Մնացականյանն ու Ջեյհուն Բայրամովը ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Սթիվեն Բիգանի հետ հանդիպման ժամանակ <հաստատել են հումանիտար նպատակներով հրադադարի մասին համաձայնության կատարման հանձնառությունը>: Հոկտեմբերի 25-ին Պետդեպարտամենտը հայտարարել է հոկտեմբերի 26-ին ՝ ժամը 08:00-ից, հակամարտող կողմերի ՝ հրադադարի ռեժիմին վերադառնալու մասին: Սա արդեն երրորդ նախաձեռնությունն է հումանիտար նպատակներով հրադադարի մասին, սակայն, Արցախի Պաշտպանության Բանակի տվյալներով, Ադրբեջանը խախտել է նաև այդ հրադադարը ։

Մարկեդոնովը գտնում է, որ ղարաբաղյան պատերազմի ակնհայտ կարեւորությունը ոչ մի կերպ չի վերացնում է Ռուսաստանի, Ֆրանսիայի եւ ԱՄՆ-ի տարաձայնությունները ղարաբաղյան սյուժեի շրջանակներից դուրս։ Իսկ նման տարաձայնությունները, նրա գնահատմամբ, նախկինի պես քիչ չեն, ինչը Մոսկվային, Փարիզին եւ Վաշինգտոնին չի հաղորդում փոխադարձ վստահություն,  համատեղ աշխատանքի ձգտում : Ավելին, գերտերությունների լայն  պահանջները Թուրքիայի նկատմամբ չեն վերացնում նույն Թուրքիայի հանդեպ նրանց չհամընկնող հույսերը։ Այս լույսի ներքո վերլուծաբանն առանձնացրել է Թուրքիայի օգնությամբ ՆԱՏՕ-ին թուլացնելու Ռուսաստանի ձգտումը ՝ զուգահեռաբար նշելով ԱՄՆ-ի ՝ դա թույլ չտալու մտադրությունը ։

Վերլուծաբանի գնահատմամբ ՝ վերոնշյալ աշխարհաքաղաքական նրբությունները էապես դժվարացնում են միջնորդների ՝ հակամարտության խաղաղ կարգավորման համախմբված լուծում գտնելու հնարավորությունը ։ Եվ, ըստ Մարկեդոնովի, 1994թ. ստատուս-քվոյի չեղարկմամբ իրավիճակը միայն բարդացնում է, քանի որ հակամարտության կողմերը, բանակցային սեղանի շուրջ նստելուց առաջ, ձգտում են մի կողմից ամրագրել այդ բեկումը, իսկ մյուս կողմից՝ իրավիճակը վերադարձնել նախապատերազմական վիճակին ։

<Անհրաժեշտ է հասկանալ, որ խաղաղարար ջանքերի հաջողությունը պետք է ուղեկցվի հակամարտող կողմերի փոխադարձ փոխզիջումների շահագրգռվածությամբ, ինչն այսօր չի նկատվում ոչ Հայաստանում, ոչ Ադրբեջանում ։ Այնուամենայնիվ, նույնիսկ նման պայմաններում իրականությունից քաղաքական-դիվանագիտական հեռացումն անհնար է ։ Հետևաբար, խաղաղության ուղղությամբ նախաձեռնությունները միջնորդները պետք է շարունակեն, բայց շարունակեն՝ գիտակցելով դրա արագ հասնելու անհնարինությունը ։ Իսկ Երեւանն ու Բաքուն առաջին հերթին պետք է հույսը դնեն ոչ թե արտաքին ջանքերի, այլ՝ սեփական պատասխանատվության վրա>, - ամփոփել է Մարկեդոնովը