Կանխատեսում․ Հայ-ադրբեջանական սահմանին դիմակայությունը սպառնում է վերաճել միջպետական ռազմական հակամարտության

Արմինֆո.Կորոնավիրուսի ազդեցությունը ղարաբաղյան հակամարտության դինամիկայի վրա գերագնահատել չարժե։ ԱրմԻնֆո-ին այդպիսի կարծիք է հայտնել ռուս վերլուծաբան Սերգեյ Մարկեդոնովը։

Նրա գնահատմամբ, մեկնաբանությունները, որոնց համաձայն՝ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի առաջնորդները փորձում են հակամարտությունը թեժացնել ներքին խնդիրներից երկու հասարակությունների ուշադրությունը շեղելու համար, որոնք առաջին հերթին պայմանավորված են կորոնավիրուսով, իրականության հետ քիչ ընդհանրություններ ունեն: Վերլուծաբանի կարծիքով ՝ երկու երկրներում առկա խնդիրները, այդ թվում ՝ COVID-19-ի հետ կապված, բավական շատ են ։ Ընդ որում, Ղարաբաղյան հակամարտության շուրջ խնդիրը շատ ավելի խորն է, քան ժամանակավոր, համավարակով պայմանավորված խնդիրները ։

<Այսօր հերթական անգամ մենք հետևում ենք հակամարտության զարգացմանը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև պետական սահմանին ՝ ղարաբաղյան շփման գծից բավական հեռու։

Այդ ուղղությանը ավանդաբար ավելի քիչ ուշադրություն է դարձվում, թեև սահմանին իրավիճակն ավելի բարդ է և պոտենցիալ վտանգավոր, քան ղարաբաղյան ուղղությամբ ։ Պատճառը երկու բացահայտ թշնամական պետությունների միջեւ սահմանի սահմանազատման-սահմանագծման բացակայությունն է >, - նկատել է նա ։

Սահմանի անորոշությունը հանգեցնում է ոչ մեծ չեզոք տարածքների համար պայքարի, որոնք կողմերից յուրաքանչյուրը համարում է իրենը ։ Նման դիմակայությունը, Մարկեդոնովի կանխատեսմամբ, հղի է հավանական վտանգավոր էսկալացիաներով ՝ երրորդ ուժերի ներգրավմամբ ։ Այս համատեքստում նա ընդգծել է, որ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ սահմանին դիմակայությունը սպառնում է վերաճել ՀԱՊԿ անդամ Հայաստանի և Թուրքիայի հետ առանձնահատուկ հարաբերություններ ունեցող Ադրբեջանի միջև միջպետական ռազմական հակամարտության։

Այս ամենում գլխավոր վերլուծաբանը համարում է նորացված Մադրիդյան սկզբունքներում սահմանային հակամարտությունների կարգավորման մեխանիզմների բացակայությունը։ Մինչդեռ սահմանային միջադեպերն էլ ավելի են ձգձգում խաղաղարար գործընթացը և, միևնույն ժամանակ, չունեն դրանք նվազագույնի հասցնելու և կանխելու հստակ պլաններ։ Մարկեդոնովը նաեւ նշել է Ռուսաստանի մեծ ռեսուրսներն ու հնարավորությունները հակամարտության կողմերի վրա <սահմանային> ուղղությամբ, քան՝ անմիջականորեն ղարաբաղյան հատվածում:

<Այս առումով Ռուսաստանի համար զգալիորեն բարձր է Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ սահմանի հնարավոր էսկալացիայի ռիսկերը։ Հետեւաբար՝  կարեւոր է գործել արդյունավետ եւ ճշգրիտ։ Այն, որ հակամարտությունը ձեռնտու է Ռուսաստանին, միֆ է ։ Իրականում մեզ ձեռնտու է դրա կարգավորումը։ Ամբողջ հարցն այն է, թե ինչպես այն իրականացնել ։ Եվ մինչ այդ կարգավորումը դեռ երկար ճանապարհ կա անցնելու, նման միջադեպերի կանխումն առաջնային կարևորություն է ստանում>, - ամփոփել է Մարկեդոնովը ։