Մասիս Մայիլյանը Արցախի նախագահի առաջին իրական թեկնածուն է, որի քաղաքական հայացքներն ուղղված են ապագային, այլ ոչ թե՝ անցյալին

Արմինֆո. Անվտանգության խնդիրների փորձագետ Հրաչյա Արզումանյանն ԱրմԻնֆո-ին հարցազրույցում մեկնաբանում է Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար Մասիս Մայիլյանի ՝ 2020 թվականի նախագահական ընտրություններում առաջադրվելու մտադրությունը, կիսվում Մայիլյանի հաղթանակի դեպքում Արցախում և Հայաստանի հետ հարաբերություններում փոփոխությունների տեսլականով, կանխատեսում այս համատեքստում Հայաստանի և Արցախի իշխանությունների հնարավոր հարաբերությունները ՝ անկողմնակալ քաղաքացու տեսանկյունից:

- Ձեր կարծիքով արդյո՞ք Մասիս Մայիլյանը ինչ-որ պայմանական <ապագայի թեկնածու> է՝ հաշվի առնելով, որ նախագահի մյուս բոլոր թեկնածուները <անցյալից> են։

Անշուշտ, Մասիս Մայիլյանին կարելի է անվանել Արցախի նախագահի առաջին իրական թեկնածուն, որի քաղաքական հայացքներն ուղղված են ապագային, այլ ոչ թե՝ անցյալին ։  Արցախն ու Հայաստանն, ընդհանուր առմամբ, այսօր կանգնած են սպառնալիքների առջև, որոնք իրենց բնույթով քաղաքական ու ռազմական են  Հայկական պետականությանը հաջողվել է ձեւավորել հայկական երկու պետությունների ռազմական անվտանգության միասնական համակարգ եւ ստեղծել Հայաստանի միացյալ զինված ուժեր, որոնց կազմում ընդգրկված են Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերն ու Արցախի Պաշտպանության բանակը: Շատ բաներում միավորված են նաև հայկական պետությունների սոցիալ - տնտեսական, ֆինանսական և կյանքի այլ ոլորտները։ Սակայն, ներկայումս մենք ՝ որպես ժողովուրդ, դեռևս չենք ապահովել դե յուրե միացյալ Հայաստանի և հայկական քաղաքականության միասնական դաշտի ստեղծումը:

Նման պայմաններում հայկական քաղաքականության սինխրոնիզացիան ուժեղ կախվածության մեջ է հայտնվում ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ Արցախում բարձրագույն քաղաքական պաշտոններ զբաղեցնող անձանցից ։  Հայաստանում քաղաքական գործընթացը մնում է չափազանց անձնային՝ կախված առաջին անձանց կամքից, հայացքներից ու համոզմունքներից:

- Նշեք Մայիլյանի հիմնական տարբերությունը մրցակիցներից:

Արցախի նախագահի բոլոր իրական թեկնածուներից միայն Մասիս Մայիլյանն ունի անհրաժեշտ քաղաքական փորձ և ի վիճակի է գործել որպես քաղաքական գործիչ, այլ ոչ թե՝ որպես զինվորական կամ գործարար: Քաղաքական ասպարեզը շատ կարեւոր է հայոց պետականության համար, եւ Արցախն ու Հայաստանն առաջիկա տարիներին կանգնելու են հենց քաղաքական որոշումներ կայացնելու անհրաժեշտության առջեւ ։ Հասարակական, քաղաքական ու պետական ինստիտուտների թուլության պայմաններում առաջնորդների դերն ու նշանակությունը բազմակիորեն աճում է ։  Մենք ուղղակի հնարավորություն և իրավունք չունենք քաղաքական որոշումների ընդունումը հանձնարարել ռազմական մտածողություն կամ գործարարի մտածողություն ունեցող անձանց ։  Վերջին օրերին մենք տեսել ենք բազմաթիվ օրինակներ, թե որքան վտանգավոր կարող է լինել անմտաբար քաղաքական ասպարեզ դուրս եկած գեներալը ։

- Ձեր կանխատեսումներով ՝ Հայաստանի իշխանությունները, մասնավորապես ՝ վարչապետ Փաշինյանը կաջակցի՞ արդյոք Մայիլյանի թեկնածությանը:

Ակնհայտ է, որ ես չեմ կարող դատողություններ անել Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի հնարավոր որոշման վերաբերյալ ։  Այնուամենայնիվ, եթե իրավիճակին նայենք ոչ թե փորձագետի, այլ՝ քաղաքացու աչքերով, ապա կարծում եմ, որ Նիկոլ Փաշինյանին շատ ավելի հարմար կլինի հարաբերություններ կառուցել և երկխոսություն վարել այն անձի հետ, ով դիվանագիտական, վերլուծական, տեղեկատվական աշխատանքի մեծ փորձ ունի, վերլուծական ամսագիր է հրատարակել, բավական երկար գտնվել է ընդդիմության մեջ, քան զինվորականի կամ գործարարի հետ ։  Գեներալները հրամանի են սպասում կամ հրամաններ տալիս ։  Ավելի բարդ խնդիրներ են առաջանում՝ բարձրագույն քաղաքական պաշտոն զբաղեցրած գործարարների հետ կապված:

- Գնահատեք Մասիս Մայիլյանի հաղթանակի հնարավորությունները: Ի՞նչ նոր բան կարող է նա արցախցիների կյանքում բերել՝ որպես նախագահ։

Առաջին հերթին Մասիս Մայիլյանը կարող է վերադարձնել Արցախի հանրությանը Հայաստանի քաղաքական կյանքին մասնակցելու՝ իրենից խլված իրավունքը՝ հայտնի իրադարձությունների հետևանքով բանակցությունների սեղանի շուրջ կորցրած տեղի հետ միասին: Հետխորհրդային շրջանի հայաստանյան իշխող վերնախավի շնորհիվ ստեղծվել է պարադոքսալ և անընդունելի իրավիճակ, երբ Արցախին թողնված է պատերազմը և խլվել է քաղաքականությանը մասնակցելու և խաղաղություն կնքելու իրավունքը ։  Այս իրավիճակը ձեռնտու էր ուժի կենտրոններին, հայկական իշխող վերնախավին, որը հնարավորություն էր ստանում զբաղվել ազգային հարստությունների թալանով, բայց ոչ՝ հայ ժողովրդին ։ Արցախը վերածվեց ռեզերվացիայի, որին միայն պատերազմելու հնարավորություն թողեցին։ Այս առումով 2016 թվականի ապրիլի պատերազմը զարմանք չի առաջացնում ։

-Մասիս Մայիլյանի ընտրվելն այս իմաստով Հայաստանում իշխանության՝ ավտորիտարիզմից ժողովրդավարականի փոփոխման տրամաբանական շարունակությո՞ւնը կհանդիսանա:

Մասիս Մայիլյանի ընտրվելը հնարավորություն է տալիս արմատապես վերանայել հարաբերությունները հայկական պետությունների միջև և, վերջապես, լուծել հայոց պետականության անհետաձգելի քաղաքական խնդիրները ՝ ավարտելով 1988 թվականին հայ ժողովրդի սկսած ազգային-ազատագրական պայքարի փուլը: Դա թույլ կտա որակապես բարելավել հայկական պետականության դիրքերը Հայաստանի ներսում, տարածաշրջանում և աշխարհում ։  Մեզ հարկավոր է բեկում և թռիչք դեպի 21-րդ դարի հայկական ապագա։ Նման բեկումը պահանջում է, որ նախագահի բարձրագույն պաշտոնում ընտրվի քաղաքական և պետական գործիչը։  Մասիս Մայիլյանը, իմ կարծիքով, պահանջվող չափանիշներին համապատասխանում է ։