Երկուշաբթի, 7 Նոյեմբերի 2016 16:59
Դավիթ Ստեփանյան

Ռուբեն Շուգարյան. Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը Responsibility to Protect և Remedial recognition հարթություն տեղափոխելու ժամանակն է

Ռուբեն Շուգարյան. Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը Responsibility to Protect և Remedial recognition հարթություն տեղափոխելու ժամանակն է

Արմինֆո. Նախկին փոխարտգործնախարար, ԱՄՆ-ում Հայաստանի նախկին դեսպան, Թաֆթս համալսարանի Ֆլետչերի իրավունքի և դիվանագիտության դպրոցի պրոֆեսոր Ռուբեն Շուգարյանն ԱրմԻնֆո-ին հարցազրույցում ներկայացնում է ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման ուղղությամբ հայկական քաղաքականության վեկտորի իր տարբերակը՝ պայմանավորված Ադրբեջանի ապրիլյան ագրեսիայով, խոսում միջազգային իրավունքում վերջին փոփոխությունների մասին, հիմնավորում գլոբալ, աշխարհաքաղաքական միտումներին Հայաստանի արտաքին քաղաքականության, ազգային անվտանգության դոկտրինի ադապտացման անհրաժեշտությունը:

 

Որպես երկար ժամանակ ՀՀ ԱԳՆ-ում աշխատած մարդ՝ նշեք ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման շուրջ փոխզիջման ճանապարհին հակամարտության կողմերի հնարավոր զիջումների իրական սահմանը:

 

Կարծում եմ՝ ղարաբաղյան հակամարտության կագավորման հարցը որոշակի էվոլյուցիա է անցել, քանի որ 90-ականների սկզբին Հայաստանի հիմնական ձեռքբերումը դարձավ միջնորդության միջազգայնացումը դրա կարգավորման գործընթացում: Եվ, ի տարբերություն Վրաստանի, «որն իր տարածքում ունի երկուսուկես հակամարտություն», Երևանին հաջողվել է ղարաբաղյան հարցը դնել ԵԱՀԿ շրջանակում, ինչն այս բոլոր տարիներին, անշուշտ, նաև ուղեկցվել է անհաջողություններով և հիասթափություններով: Սակայն, ըստ էության, այն ժամանակ մեզ հաջողվեց ոչ թե  պարզապես ստեղծել բանակցային ձևաչափ, այլ ինստիտուցիոնալիզացնել ողջ բանակցային փորձը՝ դրան հաղորդելով հաշվեկշռվածություն ՄԱԿ Անվտանգության խորհրդի երեք մշտական անդամների ներկայության միջոցով` ի դեմս ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի և Ռուսաստանի:  Հաշվեկշռվածություն, որը պահպանվում է առ այսօր: Ասեմ ավելին, այսօր Ղարաբաղի հարցը միակ հարթակն է, որում ԱՄՆ և Ռուսաստանն առայժմ ինչ-որ կերպ համագործակցում  են: Մենք պետք է հասկանանք, որ մեծ երկրների միջև չափազանց բարդ հարաբերությունների առկայության դեպքում նրանք միշտ  կարիք ունեն մեկ-երկու հարցերի որոնման, որոնց շուրջ համագործակցում են: Հետագայում դա նրանց թույլ է  տալիս հասնել ավելի գլոբալ հարցերի  քննարկման քիչ թե շատ դյուրամարս մակարդակի: Ուստի ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի համար ղարաբաղյան հարցը , ի թիվս այլ հարցերի, նաև առիթ է ապագա ձևաչափերի ստեղծման համար: Հայ դիվանագիտությունը միշտ փորձել է գտնել ինչ-որ փոխզիջում ԱՄՆ-Ռուսաստան հարաբերություններում` Ղարաբաղյան հարցը Վաշինգտոնի և Մոսկվայի միջև փորձաքարի վերածումից խուսափելու նպատակով: Ընդ որում, դա միշտ չի ստացվել: Իսկ ԵՄ ներկայացնող Ֆրանսիան երկիր է, որը ցանկացած իրադրությունում միշտ ներկայացնում է ինքն իրեն:

 

Ձեր կարծիքով, արդյո՞ք Ադրբեջանի նախաձեռնած «ապրիլյան պատերազմն» ավելի շոշափելի, քան 800 հա չեզոք տարածքի գրավումը, փոփոխություններ և, գլխավորը, հեռանկարներ է մտցրել բանակցային գործընթացում:

 

Ապրիլյան պատերազմից հետո ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացն էական տրանսֆորմացիաներ ապրեց: Եթե մինչև ապրիլ ամեն ինչ տեղի էր ունենում ինչ-որ սկզբունքների շրջանակներում, օրինակ՝ «մադրիդյան», ապրիլին Ադրբեջանը վերջնականապես հատեց խիստ վտանգավոր գիծը:

Դրանից անմիջապես հետո Հայաստանում ամենաբարձր մակարդակով սկսեցին խոսել Արցախը ճանաչելու հնարավորության մասին: Կարծում եմ՝ ճանաչման հարցը բավական բարդ է՝ հաշվի առնելով մեր մասնակցությունը բանակցային գործընթացին, որի վերջնանպատակն այդ թվում Արցախի կարգավիճակի որոշումն է: Իսկ Ադրբեջանը պարբերաբար փորձում է ղարաբաղյան հակամարտությունը ներկայացնել որպես կրոնական և տեղափոխել այն ԵԱՀԿ ձևաչափից ՄԱԿ-ի ձևաչափ: Եվ հատկապես ապրիլյան պատերազմի ընթացքում, կրկնօրինակելով ԻԼԻՊ գործողությունները, Բաքուն փորձեց օգտագործել կրոնական, իսլամական համերաշխության գործոնը:Կարող եմ բազմաթիվ զուգահեռներ նշել այսօրվա Ադրբեջանի և ԻԼԻՊ միջև, օրինակ՝  Արցախի քաղաքացիական բնակչության հետ ադրբեջանցի զինվորականների նպատակաուղղված դաժան վերաբերմունքը:

 

Դա արվել է նպատակաուղղվա՞ծ ու ի՞նչ վերջնանպատակով:

 

Միանշանակ նպատակաուղղված՝ ահաբեկելու, այլ երկրների որոշակի ազդանշան ուղարկելու և այլ նպատակներով: Եվ այսօր բանակցություններում Հայաստանի կողմից ոչ թե հակամարտության փաստերը պետք է ներկայացվեն, այլ՝ դրա փոփոխված էությունը, որն արտահայտվում է Ադրբեջանի կողմից ապրիլին բարոյականության և էթիկայի հնարավոր բոլոր սահմաններն անցնելով:

Responsibility to Protect կամ պաշտպանելու պարտականություն նոր միջազգային իրավունքը կոնսենսուսային որոշում է, որը ներկայացվել էՔոֆի Անանի կողմից և հետագայում զարգացվել ՄՃԽ նախագահ Գարեթ Էվանսի կողմից: Այս բառակապակցության հետ միասին քաղաքական բառապաշարում սկսել է հաճախ օգտագործվել ևս մեկ հասկացություն՝ Remedial recognition, որի իմաստը տվյալ դեպքում նշանակում է ճանաչում, ինքնիշխանություն, անջատում՝ հանուն փրկության: Եվ այսօր Ղարաբաղի հարցը պետք է դիտարկվի՝ ոչ տարածքային ամբողջականության և ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքի հասկացությունների շրջանակներում: Ադրբեջանի ապրիլյան ագրեսիայից հետո ղարաբաղցիների համար դա ֆիզիկական գոյատևման և փրկության հարց է:

Կոսովոն, ի դեպ, ճանաչվեց հանուն փրկության, քանի որ միջազգային հանրությունը սերբերի կողմից «Կոսովոյի ազատագրման բանակի» ջախջախումից հետո այլ ելքի բացակայության եզրահանգման եկավ: Դա տեղի չունեցավ Ղարաբաղում՝ Ադրբեջանի նկատմամբ ԼՂՀ Պաշտպանության բանակի հաղթանակի լույսի ներքո: Ագրեսոր Ադրբեջանի նկատմամբ պաշտպանվող ղարաբաղցիների հաղթանակն էլ պարադոքսալ իրավիճակի հանգեցրեց, որը մինչ օրս արտահայտվում է ստատուս-քվոյի պահպանմամբ: 

 

Այլ կերպ ասած՝ ագրեսորը և զոհը փոխվե՞լ են տեղերով՝ հատկապես «միլիոն փախստականների և 20% օկուպացված տարածքների» մասին Բաքվի աղաղակումների լույսի ներքո:

 

Անշուշտ: Եվ  հարձակման ապրիլյան մասշտաբը ու Բաքվի  բացահայտ սպառնալիքները, որոնք կանխվեցին բացառապես 1988 թ. ի վեր հայ ժողովրդի աննախադեպ համախմբման շնորհիվ, թույլ են տալիս Երևանին կրկին ամեն բան իրենց տեղը դնել: Կարգավորման գործընթացը պետք է թողնել ԵԱՀԿ շրջանակներում, բայց անհրաժեշտ է նոր շեշտադրումներ անել՝ Remedial recognition միջազգային հասկացությանը համապատասխան: Կարծում եմ, որ այսօր Ղարաբաղի հարցում Հայաստանի արտաքին քաղաքականությանը հումանիտար ասպեկտ հաղորդելու ճիշտ ժամանակն է:  

 

Արդյո՞ք Remedial recognition-ի հաջող կյանքի կոչման նպատակով Հայաստանը պետք է առաջինը պաշտոնապես ճանաչի Արցախը:

 

Չբացառելով որոշակի հանգամանքներում Հայաստանի կողմից Արցախի ճանաչումը՝ կարծում եմ, որ այդ ճանաչումը չպետք է քաղաքական տարբեր ուժերի հայրենասիրական հույզերի արդյունք լինի: Պատրաստվել ճանաչման, անշուշտ, պետք է, և անհրաժեշտ է միաժամանակ ձեռքի տակ ունենալ ողջ անհրաժեշտ իրավաբանական փաթեթը: Եվ դրան պետք է պատրաստվենք ոչ միայն ինքներս, անհրաժեշտ է դրան նախապատրաստել որոշակի երկրների:

 

Նշեք Արցախի ճանաչման տեսակետից մի քանի առավել հեռանկարային երկրների:

 

Նման ճանաչման նախադրյալներ և հիմք կան շատ երկրներում, նույնիսկ՝ ԱՄՆ-ում, թեև ոչ դաշնային մակարդակով: Արդեն ԱՄՆ 7 նահանգ ճանաչել է Արցախը, և դա քիչ չէ: Այդ ճանաչումները նաև ազդակ են պարունակում՝ ուղղված Վաշինգտոնի կառավարությանը: Ինչ վերաբերում է Եվրոպային, ապա Ֆրանսիան կապված է ԵԱՀԿ շրջանակներում մոտեցման հավասարակշռվածությամբ և պարտավորություններով: Կարծում եմ, որ շատ բան կարելի է անել Գերմանիայում, որտեղ զգալիորեն փոխվել իրավիճակը Հայոց ցեղասպանության ճանաչումից հետո, սկանդինավյան, եվրոպական փոքր երկրներում, որոնց համար հումանիտար հարցերը միշտ գերակայություն են: Ըստ որում, պետք է նշել, որ ցանկացած երկիր, ճանաչելով Ցեղասպանությունը, ենթագիտակցորեն թույլ է տալիս Ղարաբաղի հարցում  հավասարակշռված գծի հնարավորությունը:  Այս առումով Հայաստանը պետք է ինքը կողմնորոշվի այդ երկու ճանաչումների առաջնահերթության հարցում: Մենք պետք է իրատես լինենք և հասկանանք, որ ԱՄՆ Կոնգրեսում ԼՂՀ ճանաչման հարցը բարձրացնել այսօր հնարավոր չէ: Միաժամանակ Լեռնային Ղարաբաղի ինքնորոշման իրավունքը ճանաչելու հարց դնել, իհարկե, հնարավոր է՝ հատկապես հանուն փրկության: Հատկապես, եթե այդ հարցը լիովին տեղավորվում է Ղարաբաղի շուրջ ներկայիս իրավիճակի շրջանակներում: Անշուշտ, պետք է աշխատանք տանել նաև հարավամերիկյան երկրների ուղղությամբ՝ Ուրուգվայ, Արգենտինա և այլն:   

 

1997 թ. «Մադրիդյան սկզբունքների» ի հայտ գալու հետ միասին քննարկվող Արցախի տարածքների հանձնման հարցն այսօր էլ ակտուալ է՝ հակամարտության տարածաշրջանում ռուս խաղաղապահների տեղակայման և առանց կարգավիճակի որոշման հակամարտության վերջնական կոնսերվացման տեսքով: Արդյո՞ք  նման սցենարը համապատասխանում է Հայաստանի և, ամենից առաջ, ղարաբաղցիների, շահերին, և ի՞նչ սպառնալիքներով է այն հղի:

 

Իսկ ինչո՞ւ հատկապես ռուս խաղաղապահների:

 

Քանի որ հատկապես վերջին ժամանակներս, որքանով ինձ հայտնի է, դա է պնդում Ռուսաստանը:

 

Ղարաբաղում իր խաղաղապահներին տեղակայելու Ռուսաստանի ձգտումն ամենևին չի նշանակում, որ Ռուսաստանին դա կհաջողվի: Ավելին, կարծում եմ, կարգավորման ծրագիրը, որը կարող էր աշխատել 1998 թվականին, այսօր չի կարող աշխատել, և ոչ մայն իրողությունների փոփոխման պատճառով: Բոլոր այդ «մադրիդյան», «պրահյան», «կազանյան» սկզբունքներում ինձ միշտ մտահոգել է նույնիսկ ոչ այնքան տարածքների հանձնումը, որքան հանրաքվեի անցկացման հարցը՝ առանց դրա ամսաթվի հստակ որոշման: Հանրաքվեի հարցը խիստ բուտաֆորային է՝ հաշվի առնելով, որ Ադրբեջանի Սահմանադրությունը թույլ է տալիս դրա անցկացումը բացառապես իր ողջ տարածքում: Մի քանի անգամ բանակցային գործընթացում նկատել եմ հանրաքվե հասկացությունը պլեբիսցիտով փոխարինելու միտում, ինչը բացարձակ անթույլատրելի է՝ հաշվի առնելով, որ վերջինս չունի այն իրավաբանական ուժը, ինչ հանրաքվեն:

 

Ղարաբաղի շուրջ հրապարակվող բանակցային օրակարգից ելնելով՝ տպավորություն է ստեղծվում, որ բանակցությունները կավարտվեն տարածքների հանձնմամբ և խաղաղապահների տեղակայմամբ, իսկ մնացած ամեն բան կհետաձգվի ամենաանորոշ ժամկետով…

 

Շատ կցանկանայի, որ տպավորությունը, որ բանակցությունները կավարտվեն տարածքների հանձնմամբ և խաղաղապահների տեղակայմամբ, իսկ մնացած ամեն բան կհետաձգվի ամենաանորոշ ժամկետով, սխալ լիներ, բայց վստահաբար հակառակը պնդել չեմ կարող: Կարող եմ միայն ասել, որ խաղաղապահների տեղակայումը հնարավոր է բանակցային բոլոր հակասությունների լուծման հստակ, փաթեթային ժամանակացույց ստեղծելուց հետո միայն: Ըստ որում, կարծում եմ, որ որևէ մի երկրի, ոչ միայն Ռուսաստանի, խաղաղապահների տեղակայումը հատկապես հիմա անթույլատրելի է: Մեր գլխավոր սխալն առնչվում է մեր դիրքորոշման ինչ-որ շրջանակների գոյության վերաբերյալ կարծիքին, մինչդեռ մեր դիրքորոշումը պետք է լինի չափազանց ֆլյուիդային և փոխվի աշխարհաքաղաքական փոփոխություններին համապատասխան: 1998 թվականին թելադրում էինք մենք` որպես ուժեղ կողմ, իսկ առկա իրավիճակում, երբ թելադրող է փորձում դառնալ Ադրբեջանը, մենք պետք է կտրուկ փոխենք Ղարաբաղի նկատմամբ դիրքորոշումը…

 

Ադրբեջանի ջանքերի շնորհիվ վերադառնալով ագրեսիայի զոհի կերպարին…

 

Դուք ասեցիք դա իմ փոխարեն: Հարավային Օսիայի շուրջ հակամարտությունում Ռուսաստանը խիստ գռեհկացված ձևով միակողմանի կարգով կիրառեց Responsibility to рrotect (պաշտպանելու պարտականություն) միջազգային իրավունքը: Եվ Մոսկվան, անշուշտ, ունի իր դիրքորշումն արդարացնող տրամաբանության որոշակի պաշար, թեև, իհրակե, Ռուսաստանը չհասավ համընդհանուր ճանաչման` Կոսովոյի օրինակով: Ռուսաստանը համանման ձևով փորձեց ներկայացնել Ղրիմի շուրջ իրավիճակը, սակայն անմիջապես լիակատար պարտություն կրեց: Այդ պատճառով մենք պետք է հրաժարվենք կարծրատիպերից և վախից, թե` փոխելով Ղարաբաղի նկատմամբ դիրքորոշումը, Հայաստանը հանկարծ կարող է իրեն դրսևորել անսկզբունքայնորեն: Մենք պետք է հասկանանք, որ փոխզիջում պետք է լինի ամեն դեպքում, և դրան անհնար է հասնել առանց որևէ բան զիջելու: Ընդ որում, Հայաստանի նպատակը պետք է լինի Արցախի անկախությունը և պարտադիր ընդհանուր սահմանը Հայաստանի հետ, ընդ որում, ոչ միայն Լաչինի շրջանի միջոցով` հաշվի առնելով Հայաստանն Արցախին կապող ավտոճանապարհի հնարավոր գնդակոծման շառավղի ընդլայնումը:

 

Համանախագահող երկրների կողմից Ղարաբաղի շուրջ փոխզիջման ձեռքբերումը հայկական կողմերի համար սպառնալիք է, թե՞, այնուամենայնիվ, դրական հեռանկար:

 

Ղարաբաղյան հարցը պետք է լուծեն հակամարտող կողմերը, այլ ոչ թե՜ միջնորդները: Թե Հայաստանը, թե Ադրբեջանը պետք է հասկանան, որ հարցի լուծումը լիովին բխում է իրենց սեփական շահերից: Ես շատ եմ զարմանում, կարդալով Հայաստանից հարցազրույցները, որոնցում պնդվում է, որ ղարաբաղյան հարցը մեզ համար, պարզվում է, վաղուց լուծված է, և պաշտոնական կարգավորումը հարկավոր է ում ասես, բայց` միայն ոչ մեզ: Դա այդպես չէ:  Հայաաստանի ազգային անվտանգության դեկտրինայում, որն, ի դեպ, հարկավոր է ժամանակ առ ժամանակ թարմացնել, Ադրբեջանը երևում է ամենուրեք, որտեղ միայն հնարավոր է: Մինչդեռ ադրբեջանական դոկտրինայի չհրապարակված մասում սպառնալիքների թվում Հայաստանին տրված է միայն երրորդ տեղը, քանի որ Ադրբեջանի համար Իրանն ու Ռուսաստանն օբյեկտիվորեն ավելի լուրջ սպառնալիքներ են, քան Հայաստանը: Դա վկայում է Ադրբեջանում ռազմավարական մտածողության ի հայտ գալու մասին, մինչդեռ Հայաստանը շարունակում է մնալ նախկին մակարդակին: Մեր դոկտրինան գրվել է բավականին լավ և պրոֆեսիոնալ ձևով, բայց այն հնացել է, հարկավոր է այն փոխել: Եվ, այնուամենայնիվ, հարկավոր է ունենալ երկու դոկտրինա` բաց և փակ:

ԿԱՐԴԱԼ ԲՈԼՈՐ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

Манвел
Весьма неплохо, но думаю, что будет еще лучше Главное найти подходящих интервьюируемых.

ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ներմուծեք թվանշաններն     

Նորություններ
Երևանի Ռուսական արվեստի թանգարանը 42 տարեկան էԵրևանի Ռուսական արվեստի թանգարանը 42 տարեկան է
Վանաձորում խոշոր ավտովթարի հետևանքով 5 մարդ է տուժելՎանաձորում խոշոր ավտովթարի հետևանքով 5 մարդ է տուժել
Թվային լուծումներ արտարժույթի շուկայում․ IDBank-ը և Rate.Trading-ը՝ DigiTec 2026-ինԹվային լուծումներ արտարժույթի շուկայում․ IDBank-ը և Rate.Trading-ը՝ DigiTec 2026-ին
Թվային լուծումներ՝ մեկ էկոհամակարգում․ IDBank-ը՝ DigiTec 2026-ում               Թվային լուծումներ՝ մեկ էկոհամակարգում․ IDBank-ը՝ DigiTec 2026-ում            
ՆԳՆ. ՆԳՆ առաջնահերթություններից մեկն անչափահասների դեմ հանցագործությունների կանխարգելումն ու նրանց իրավունքների պաշտպանությունն էՆԳՆ. ՆԳՆ առաջնահերթություններից մեկն անչափահասների դեմ հանցագործությունների կանխարգելումն ու նրանց իրավունքների պաշտպանությունն է
Հայաստանի իշխանությունները եւս 1 տարով երկարաձգում են սահմանամերձ շրջանների բնակիչների կոմունալ ծախսերի մասնակի փոխհատուցման ծրագիրըՀայաստանի իշխանությունները եւս 1 տարով երկարաձգում են սահմանամերձ շրջանների բնակիչների կոմունալ ծախսերի մասնակի փոխհատուցման ծրագիրը
Հայաստանում առաջարկվում է բանակից տարկետում ստացած օտարերկրյա առաջատար բուհերի ուսանողների եւ ասպիրանտների զորակոչային տարիքային շեմը բարձրացնել մինչեւ 32 տարեկանըՀայաստանում առաջարկվում է բանակից տարկետում ստացած օտարերկրյա առաջատար բուհերի ուսանողների եւ ասպիրանտների զորակոչային տարիքային շեմը բարձրացնել մինչեւ 32 տարեկանը
Սամվել Կարապետյան․ Ընդդիմությունը Փաշինյանին իշխանությունից կհեռացնի առանց որևէ գործարքիՍամվել Կարապետյան․ Ընդդիմությունը Փաշինյանին իշխանությունից կհեռացնի առանց որևէ գործարքի
"Արցախ" միությունը պահանջել է փոխել արցախցիների անձնագրերի "ծննդավայր" դաշտում "Ադրբեջան" նշում նախատեսող օրենքը
Զախարովա․ Ոչ Բաքուն, ոչ Երևանը հետ չեն կանչել 2020 թվականի եռակողմ պայմանավորվածությունների ներքո դրված ստորագրություններըԶախարովա․ Ոչ Բաքուն, ոչ Երևանը հետ չեն կանչել 2020 թվականի եռակողմ պայմանավորվածությունների ներքո դրված ստորագրությունները
Մի խումբ ուսուցիչներ բողոքի ակցիա են անցկացրել ԿԳՄՍՆ մոտ՝ ատեստավորման նոր կանոնների պատճառովՄի խումբ ուսուցիչներ բողոքի ակցիա են անցկացրել ԿԳՄՍՆ մոտ՝ ատեստավորման նոր կանոնների պատճառով
Հայաստանը հետաքրքրված է մշակութային հաստատությունների կառավարման Շվեդիայի փորձովՀայաստանը հետաքրքրված է մշակութային հաստատությունների կառավարման Շվեդիայի փորձով
Վահան Հունանյանը գլխավորել է Հայաստանի դեսպանությունը ԼեհաստանումՎահան Հունանյանը գլխավորել է Հայաստանի դեսպանությունը Լեհաստանում
Սևանա լճում սիգի ընդհանուր պաշարը մեկ տարում աճել է 25.6% - ովՍևանա լճում սիգի ընդհանուր պաշարը մեկ տարում աճել է 25.6% - ով
Հայաստանի նախագահը Սամվել Մկրտչյանին նշանակել է ՌԴ-ում երկրի նոր դեսպանՀայաստանի նախագահը Սամվել Մկրտչյանին նշանակել է ՌԴ-ում երկրի նոր դեսպան
Լևոն Տեր-Պետրոսյանն արձագանքել է լրագրողուհու հասցեին Փաշինյանի հարձակումներին և գոհունակություն հայտնել ՀԺՄ հայտարարության առնչությամբԼևոն Տեր-Պետրոսյանն արձագանքել է լրագրողուհու հասցեին Փաշինյանի հարձակումներին և գոհունակություն հայտնել ՀԺՄ հայտարարության առնչությամբ
Հայաստանի վարչապետ․ մենք առաջարկում ենք կոնֆլիկտի ԴՆԹ-ն փոխարինել խաղաղության, զարգացման, բարեկեցության ազատության և անկախության ԴՆԹ-ովՀայաստանի վարչապետ․ մենք առաջարկում ենք կոնֆլիկտի ԴՆԹ-ն փոխարինել խաղաղության, զարգացման, բարեկեցության ազատության և անկախության ԴՆԹ-ով
Հայկական կողմը ցավակցություն է հայտնել Թբիլիսիում պայթյունի հետևանքով զոհվածների ընտանիքներինՀայկական կողմը ցավակցություն է հայտնել Թբիլիսիում պայթյունի հետևանքով զոհվածների ընտանիքներին
Փաշինյանը հայտարարեց, որ Հայաստանի նոր Սահմանադրության նախագիծը կհրապարակվի նոյեմբերի 23-ինՓաշինյանը հայտարարեց, որ Հայաստանի նոր Սահմանադրության նախագիծը կհրապարակվի նոյեմբերի 23-ին
Բաքվում պահվող հայ գերիները դարձել են Նիցցայի պատվավոր քաղաքացիներԲաքվում պահվող հայ գերիները դարձել են Նիցցայի պատվավոր քաղաքացիներ
Հայաստանի ԿԳՄՍ նախարարն միջազգային գործընկերների հետ քննարկել է հանրապետությունում մարմնամարզության Եվրոպայի առաջնության նախապատրաստումըՀայաստանի ԿԳՄՍ նախարարն միջազգային գործընկերների հետ քննարկել է հանրապետությունում մարմնամարզության Եվրոպայի առաջնության նախապատրաստումը
Հայաստանն ու Գերմանիան ճշտեցին ժամերը երկկողմ համագործակցության օրակարգի շուրջՀայաստանն ու Գերմանիան ճշտեցին ժամերը երկկողմ համագործակցության օրակարգի շուրջ
Տիգրան Աբրահամյան․ ընդդիմությունը չի վախենում ճնշումից և թույլ չի տա «Ալիևյան Սահմանադրության» ընդունումըՏիգրան Աբրահամյան․ ընդդիմությունը չի վախենում ճնշումից և թույլ չի տա «Ալիևյան Սահմանադրության» ընդունումը
Քաղցը որպես զենք օգտագործելը ցեղասպանություն է. ամերիկացի կոնգրեսականը՝ Արցախի շրջափակման մասինՔաղցը որպես զենք օգտագործելը ցեղասպանություն է. ամերիկացի կոնգրեսականը՝ Արցախի շրջափակման մասին
Հայաստանի փոխվարչապետը և Չեխիայի դեսպանը նշում են մի շարք համատեղ ծրագրերի իրականացման առաջընթացըՀայաստանի փոխվարչապետը և Չեխիայի դեսպանը նշում են մի շարք համատեղ ծրագրերի իրականացման առաջընթացը
Լևոն Քոչարյանն արձագանքել է Փաշինյանի՝ լրագրողուհու հասցեին հնչեցրած վիրավորանքներինԼևոն Քոչարյանն արձագանքել է Փաշինյանի՝ լրագրողուհու հասցեին հնչեցրած վիրավորանքներին
Գերմանիայի ԱԳՆ-ում ամփոփել են Վադեֆուլի այցը ՀայաստանԳերմանիայի ԱԳՆ-ում ամփոփել են Վադեֆուլի այցը Հայաստան
Կենսաթոշակառուների ծախսերի մասնակի փոխհատուցման ծրագիրը կարող է երկարաձգվել երեք տարովԿենսաթոշակառուների ծախսերի մասնակի փոխհատուցման ծրագիրը կարող է երկարաձգվել երեք տարով
Հայաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղարը Էստոնիայի դեսպանի հետ քննարկել է երկկողմ համագործակցության խորացման հարցերըՀայաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղարը Էստոնիայի դեսպանի հետ քննարկել է երկկողմ համագործակցության խորացման հարցերը
Երևանի Հաղթանակի զբոսայգում կհայտնվի հիշատակի անկյուն՝ նվիրված Ալբերտ Հովհաննիսյանին և 44-օրյա պատերազմի մյուս զոհված հերոսներինԵրևանի Հաղթանակի զբոսայգում կհայտնվի հիշատակի անկյուն՝ նվիրված Ալբերտ Հովհաննիսյանին և 44-օրյա պատերազմի մյուս զոհված հերոսներին
IODA-ն կոչ է անում Հայաստանի կառավարությանը դադարեցնել օրենքը որպես ընդդիմության դեմ քաղաքական գործիք օգտագործելըIODA-ն կոչ է անում Հայաստանի կառավարությանը դադարեցնել օրենքը որպես ընդդիմության դեմ քաղաքական գործիք օգտագործելը
Հայաստանում կարևորում են անհետ կորած անձանց միասնական ռեգիստրի ձևավորումն ու վարումըՀայաստանում կարևորում են անհետ կորած անձանց միասնական ռեգիստրի ձևավորումն ու վարումը
Տիգրան Բալայանն ավարտում է դիվանագիտական առաքելությունը ԲելգիայումՏիգրան Բալայանն ավարտում է դիվանագիտական առաքելությունը Բելգիայում
Լեբեդևը Երևանի և Բաքվի՝ ԱՊՀ-ում նախագահելու ցանկությունը դրական փոփոխություն է անվանելԼեբեդևը Երևանի և Բաքվի՝ ԱՊՀ-ում նախագահելու ցանկությունը դրական փոփոխություն է անվանել
Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայությունում «պարզաբանել են», թե ինչու է Արցախից փախստականների համար որպես ծննդավայր նշվում ԱդրբեջանըՄիգրացիայի և քաղաքացիության ծառայությունում «պարզաբանել են», թե ինչու է Արցախից փախստականների համար որպես ծննդավայր նշվում Ադրբեջանը
ՆԳ նախարարն Ռեյկյավիկում քննարկել է մի շարք պետությունների հետ համագործակցության հնարավորություններըՆԳ նախարարն Ռեյկյավիկում քննարկել է մի շարք պետությունների հետ համագործակցության հնարավորությունները
Երևանում կայացել է Հայաստան-Եվրամիություն գործընկերության կոմիտեի 7-րդ նիստըԵրևանում կայացել է Հայաստան-Եվրամիություն գործընկերության կոմիտեի 7-րդ նիստը
Նարեկ Կարապետյան․ հայրենիքից նույնիսկ մեկ կոպեկ գողացողներին պետք է պատժել այնպես, ինչպես պատժում են երեխաներինՆարեկ Կարապետյան․ հայրենիքից նույնիսկ մեկ կոպեկ գողացողներին պետք է պատժել այնպես, ինչպես պատժում են երեխաներին
ՀԺՄ-ը հանդես է եկել հայտարարությամբ վարչապետի մամուլի ասուլիսի ժամանակ լրագրողի հետ տեղի ունեցած միջադեպի առնչությամբՀԺՄ-ը հանդես է եկել հայտարարությամբ վարչապետի մամուլի ասուլիսի ժամանակ լրագրողի հետ տեղի ունեցած միջադեպի առնչությամբ
2027 թվականից Ա. Աբրահամյանի անվան Ռուսական արվեստի թանգարանում կհայտնվի սեփական վերականգնման արվեստանոցը2027 թվականից Ա. Աբրահամյանի անվան Ռուսական արվեստի թանգարանում կհայտնվի սեփական վերականգնման արվեստանոցը
Հաքան Ֆիդան. Թուրքիան շարունակում է կատարել աշխատանքի իր մասը Բաքվի և Երևանի միջև խաղաղության պայմանագրի շուտափույթ ստորագրման համարՀաքան Ֆիդան. Թուրքիան շարունակում է կատարել աշխատանքի իր մասը Բաքվի և Երևանի միջև խաղաղության պայմանագրի շուտափույթ ստորագրման համար
Նախկին պատգամավորը՝ Փաշինյանի հայտարարության մասին․ ակնհայտորեն բռնաճնշումների նոր փուլ է սպասվում, որն ավանդաբար ուղեկցվում է ազատազրկումներով և խայտառակ արշավներովՆախկին պատգամավորը՝ Փաշինյանի հայտարարության մասին․ ակնհայտորեն բռնաճնշումների նոր փուլ է սպասվում, որն ավանդաբար ուղեկցվում է ազատազրկումներով և խայտառակ արշավներով
Հայաստանի ՆԳ փոխնախարարը ավստրիացի գործընկերների հետ քննարկել է երկկողմ հարաբերությունների զարգացման հեռանկարներըՀայաստանի ՆԳ փոխնախարարը ավստրիացի գործընկերների հետ քննարկել է երկկողմ հարաբերությունների զարգացման հեռանկարները
Պուտինը, Թրամփը եւ Սի  Ծինփինը խաղաղության մասին համատեղ հռչակագիր են ընդունել՝ Շենժենում կայացած հանդիպման արդյունքումՊուտինը, Թրամփը եւ Սի  Ծինփինը խաղաղության մասին համատեղ հռչակագիր են ընդունել՝ Շենժենում կայացած հանդիպման արդյունքում
ՀԱԿ փոխնախագահը հանդես է եկել  Փաշինյանին ուղղված հակաառաջարկով՝ ՀՀ նոր սահմանադրության հարցովՀԱԿ փոխնախագահը հանդես է եկել  Փաշինյանին ուղղված հակաառաջարկով՝ ՀՀ նոր սահմանադրության հարցով
Բագրատ արքեպիսկոպոսը կմնա տնային կալանքի տակԲագրատ արքեպիսկոպոսը կմնա տնային կալանքի տակ
Լրագրողական կազմակերպությունները պահանջել են հետ կանչել ՀՀ արդարադատության նախարարության՝ վիրավորանքի եւ զրպարտության համար փոխհատուցման նվազագույն շեմ սահմանող օրինագիծըԼրագրողական կազմակերպությունները պահանջել են հետ կանչել ՀՀ արդարադատության նախարարության՝ վիրավորանքի եւ զրպարտության համար փոխհատուցման նվազագույն շեմ սահմանող օրինագիծը
Փաշինյանը կմասնակցի G20 գագաթնաժողովինՓաշինյանը կմասնակցի G20 գագաթնաժողովին
ԱԺ պատգամավոր․ ԱՀԿ հետ ձևավորված տևական համագործակցությունն ավելի է սերտանումԱԺ պատգամավոր․ ԱՀԿ հետ ձևավորված տևական համագործակցությունն ավելի է սերտանում
Հայաստանն ու Իտալիան ստորագրել են  պաշտպանական համագործակցության 2027թվականի ծրագիրըՀայաստանն ու Իտալիան ստորագրել են  պաշտպանական համագործակցության 2027թվականի ծրագիրը
Քրիստինե Վարդանյան. Սահմանադրության հարցի վերաբերյալ ընդդիմության նարատիվներն ավելի հասկանալի են հասարակության համար, քան՝ իշխանության դիրքորոշումըՔրիստինե Վարդանյան. Սահմանադրության հարցի վերաբերյալ ընդդիմության նարատիվներն ավելի հասկանալի են հասարակության համար, քան՝ իշխանության դիրքորոշումը
EAFJD. Լեռնային Ղարաբաղի հայերի հիմնարար իրավունքները չեն կարող զոհաբերվել փակ դռների հետևումEAFJD. Լեռնային Ղարաբաղի հայերի հիմնարար իրավունքները չեն կարող զոհաբերվել փակ դռների հետևում
Արգենտինական ընկերությունների ներկայացուցիչներն այցելել են Սուրբ ԷջմիածինԱրգենտինական ընկերությունների ներկայացուցիչներն այցելել են Սուրբ Էջմիածին
Հայաստանի կառավարությունը երկարաձգել է Արցախից բռնի տեղահանված անձանց ժամանակավոր պաշտպանության կարգավիճակի գործողության ժամկետըՀայաստանի կառավարությունը երկարաձգել է Արցախից բռնի տեղահանված անձանց ժամանակավոր պաշտպանության կարգավիճակի գործողության ժամկետը
Փաշինյան․ Սահմանադրության նոր տեքստը նախատեսում է ընդդիմությանը քվոտաների տրամադրում Բարձրագույն դատական խորհրդում և այլ անկախ կոլեգիալ մարմիններումՓաշինյան․ Սահմանադրության նոր տեքստը նախատեսում է ընդդիմությանը քվոտաների տրամադրում Բարձրագույն դատական խորհրդում և այլ անկախ կոլեգիալ մարմիններում
Հովհաննես Հովհաննիսյանը ևս հինգ տարի կշարունակի ղեկավարել Երևանի պետական համալսարանըՀովհաննես Հովհաննիսյանը ևս հինգ տարի կշարունակի ղեկավարել Երևանի պետական համալսարանը
SCI-ի ղեկավար․ Ալիևը ձգտում է ենթարկել Հայաստանն ու ինտեգրել այն թուրք-մուսուլմանական ազդեցության ոլորտինSCI-ի ղեկավար․ Ալիևը ձգտում է ենթարկել Հայաստանն ու ինտեգրել այն թուրք-մուսուլմանական ազդեցության ոլորտին
Ակրոպոլիսի թանգարանում կբացվի նախաքրիստոնեական Հին Հայաստանի ժառանգությանը նվիրված լայնածավալ ցուցահանդեսըԱկրոպոլիսի թանգարանում կբացվի նախաքրիստոնեական Հին Հայաստանի ժառանգությանը նվիրված լայնածավալ ցուցահանդեսը
Փաշինյան. ԵՄ-ԵԱՏՄ ընտրության հարցը ներքին գործընթացների արդյունքում դարձավ օրակարգի հարց․ Ռուսաստանն այստեղ առաջնային դեր չի խաղումՓաշինյան. ԵՄ-ԵԱՏՄ ընտրության հարցը ներքին գործընթացների արդյունքում դարձավ օրակարգի հարց․ Ռուսաստանն այստեղ առաջնային դեր չի խաղում
Հայաստանի իշխանությունները ցանկանում են ավարտել սոցիալական փաթեթի ծրագիրըՀայաստանի իշխանությունները ցանկանում են ավարտել սոցիալական փաթեթի ծրագիրը
Կարդալ ավելին



Մեկնաբանվողներ
Հայաստանն ու Գերմանիան պաշտպանության հարցերով խորհրդակցություններ են անցկացրելՀայաստանն ու Գերմանիան պաշտպանության հարցերով խորհրդակցություններ են անցկացրել
Հայաստանը ցանկանում է 2029 թվականին ընդունել COP-34-ըՀայաստանը ցանկանում է 2029 թվականին ընդունել COP-34-ը
Խոսնակ․ Հայաստանը Ղարաբաղի հարցում երբեք չի դիմել ՀԱՊԿ-ինԽոսնակ․ Հայաստանը Ղարաբաղի հարցում երբեք չի դիմել ՀԱՊԿ-ին
Լավրով․ Հայաստանին չեն վռնդի ՀԱՊԿ-ից  Լավրով․ Հայաստանին չեն վռնդի ՀԱՊԿ-ից  
Դրմեյան. ՄԻԵԴ-ը մերժել է Ադրբեջանի վերաքննիչ բողոքը Արցախի պաշտպանության բանակի մայոր Հայկ Թորոյանի գործովԴրմեյան. ՄԻԵԴ-ը մերժել է Ադրբեջանի վերաքննիչ բողոքը Արցախի պաշտպանության բանակի մայոր Հայկ Թորոյանի գործով
«Ուժեղ Հայաստան». Խորհրդարանում ծեծկռտուքը կազմակերպվել էր՝ հասարակության ուշադրությունը Փաշինյանի ձախողված արտաքին քաղաքականությունից շեղելու նպատակով«Ուժեղ Հայաստան». Խորհրդարանում ծեծկռտուքը կազմակերպվել էր՝ հասարակության ուշադրությունը Փաշինյանի ձախողված արտաքին քաղաքականությունից շեղելու նպատակով
Զախարովան մեկնաբանել է Զախարովան մեկնաբանել է "իվանների" մասին Շիրակի մարզպետի աղմկահարույց գրառումը
Նիկոլայ Բորդյուժան առաջարկեց Հայաստանին հեռացնել ՀԱՊԿ-իցՆիկոլայ Բորդյուժան առաջարկեց Հայաստանին հեռացնել ՀԱՊԿ-ից
Վիեննայի միջազգային փառատոնին Արցախի մշակութային համույթների մասնակցությունը չեղարկվել է մի քանի դեսպանատների միջամտությունից հետոՎիեննայի միջազգային փառատոնին Արցախի մշակութային համույթների մասնակցությունը չեղարկվել է մի քանի դեսպանատների միջամտությունից հետո
Փորձագետ. Հայաստանին ժամանակն է հրաժարվել անորոշությունից և ընտրություն կատարել Արևմուտքի ու Արևելքի միջևՓորձագետ. Հայաստանին ժամանակն է հրաժարվել անորոշությունից և ընտրություն կատարել Արևմուտքի ու Արևելքի միջև
Հայաստանի ԱԳՄԱ նախարարը մեկնաբանել է երկրի վերադարձը ՀԱՊԿ շրջանակներում աշխատանքներինՀայաստանի ԱԳՄԱ նախարարը մեկնաբանել է երկրի վերադարձը ՀԱՊԿ շրջանակներում աշխատանքներին
Արցախի Հանրային խորհուրդը վրդովմունք է հայտնել ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի վարքագծի վերաբերյալԱրցախի Հանրային խորհուրդը վրդովմունք է հայտնել ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի վարքագծի վերաբերյալ
Լուկաշենկոն կոչ արեց Հայաստանին ստանձնել ԱՊՀ նախագահությունը 2029 թվականինԼուկաշենկոն կոչ արեց Հայաստանին ստանձնել ԱՊՀ նախագահությունը 2029 թվականին
Դմիտրի Մեդվեդևը կանխատեսել էր Հայաստանի համար Ուկրաինայի նման ճակատագիր՝ երկրի արտաքին քաղաքականության փոփոխության ֆոնինԴմիտրի Մեդվեդևը կանխատեսել էր Հայաստանի համար Ուկրաինայի նման ճակատագիր՝ երկրի արտաքին քաղաքականության փոփոխության ֆոնին
ՌԴ Անվտանգության խորհուրդ․ Հայաստանում ցանկանում են ստիպել ռուս սեփականատերերին ազատվել ակտիվներիցՌԴ Անվտանգության խորհուրդ․ Հայաստանում ցանկանում են ստիպել ռուս սեփականատերերին ազատվել ակտիվներից