
Արմինֆո. ՀՀ Անվտանգության խորհրդի նախկին քարտուղար Արմեն Գրիգորյանն իր հարցազրույցներից մեկում, փաստորեն, խոստովանել է, որ Ադրբեջանի պահանջների բավարարումը ոչ թե կանխում է էսկալացիան, այլ, հակառակը, կարող է հանգեցնել դրան: Այդ մասին Telegram-ի իր ալիքում գրել է ադրբեջանագետ Տաթևիկ Հայրապետյանը ՝ մեկնաբանելով Գրիգորյանի վերջին "բացահայտումները"։
Փորձագետն ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ Հայաստանի Անվտանգության խորհրդի նախկին քարտուղարը, անդրադառնալով այն բանին, թե ինչու չի կարողացել կանխել ԵՄ-ին երկրի անդամակցության գործընթացի մեկնարկի մասին օրենքի ընդունումը, պատմել է, որ 2025 թվականի մարտ-ապրիլ ամիսներին զուգահեռաբար վտանգավոր զարգացումներ են եղել հայ-ադրբեջանական հարաբերություններում։
Հայարպետյանը նշել է, որ շատ լավ է հիշում այդ շրջանը։ Նրա խոսքով՝ հենց այդ ժամանակ Հայաստանի իշխանությունները համաձայնեցին Ադրբեջանի վերջին երկու պահանջներին, այսպես կոչված, "խաղաղության պայմանագրի" տեքստն ավարտելու համար։
"Մարտի 13-ին կողմերը հայտարարեցին, որ Երևանն ընդունել է Բաքվի վերջին առաջարկները, և տեքստն ամբողջությամբ համաձայնեցված է։ Իսկ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց փաստաթուղթը ստորագրելու պատրաստակամության մասին", - հիշեցրել է Հայրապետյանը։
Սակայն, ինչպես շարունակել է փորձագետը, ի պատասխան՝ Ադրբեջանը ծավալեց լայնածավալ ապատեղեկատվական արշավ, որը, ինչպես հիմա խոստովանում է ԱԽ նախկին քարտուղարը, նոր պատերազմի վտանգ էր ստեղծում: Նրա խոսքով ՝ այն ժամանակ Հայաստանին պատերազմից փրկեց ԱՄՆ-ի միջնորդությունը։ "Փաստորեն, սա ուղղակի խոստովանություն է, որ Ադրբեջանի պահանջների բավարարումը ոչ թե կանխում է էսկալացիան, այլ հակառակը, կարող է հանգեցնել դրան։ Ընդ որում, առանց երրորդ կողմի միջամտության մենք ի վիճակի չենք մեզ պաշտպանել։ Արդեն վեց տարի է, ինչ մեզ ասում են, որ երաշխիքներ պետք չեն, որ մենք պետք է ուղղակիորեն բանակցենք և ինքնուրույն լուծենք հարցերը։ Նման քաղաքականության արդյունքն ակնհայտ է. բոլոր խաղաքարտերը հայտնվում են Ադրբեջանի ձեռքում։ Ընդ որում, հայկական անվտանգության համակարգը պատշաճ պատրաստության վիճակի չի բերվում, իսկ բանակը վարկաբեկվում ու բարոյալքվում է", - կարծում է Հայրապետյանը։
Նրա խոսքով՝ ԱԽ նախկին քարտուղարի խոստովանությունը ապացուցում է նաև այլ բան․ Ադրբեջանին խաղաղության պայմանագիր պետք չէ ։ Ավելին, ինչպես նշել է ադրբեջանագետը, երբ հայկական կողմը համաձայնում է բոլոր պայմաններին և առաջարկում ստորագրել փաստաթուղթը, պատերազմի վտանգը կրկին մեծանում է: "Բաքուն շահագրգռված է անվերջ շարունակելու գործընթացը, որի ընթացքում թուլացնելու է հայկական պետությունը։ Եվ Հայաստանի իշխանությունները համաձայնել են այդ "գործարքին" ։ Անցյալ տարվա օգոստոսին պայմանագիրը ("Խաղաղության և միջպետական հարաբերությունների հաստատման մասին" համաձայնագրի նախագիծ - խմբ.) նախաստորագրվել է բացառապես ԱՄՆ նախագահի միջնորդության շնորհիվ։ Այլ հանգամանքներում Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը դա չէր անի։ Սակայն արդեն մեկ տարի անց նա բազմիցս խախտել է փաստաթղթի դրույթները՝ դրա համար ոչ մի պատասխանատվություն չկրելով։ Հետեւությունն ակնհայտ է․ Ադրբեջանը կանգ չի առնում միակողմանի զիջումների պատճառով։ Նրան կարող են զսպել դրսի խաղացողները կամ պատրաստված ու մարտունակ հայկական բանակը ։ Հայաստանի ղեկավարությունը ձախողել է անվտանգության ապահովման և բանակի ամրապնդման քաղաքականությունը ՝ երկիրը դնելով միակողմանի զիջումների ուղու վրա, որոնք ուղղակիորեն սպառնում են Հայաստանի ինքնիշխանությանը: Եվ Ադրբեջանի պահանջը ՝ Սահմանադրությունից հանել Հայաստանի անկախության մասին հռչակագրին հղումը, դրա վառ ապացույցն է", - վստահ է փորձագետը։
Այնուհետև նա ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ Ադրբեջանն՝ ինքը, բազմիցս ապացուցել է, որ հայկական կողմի զիջումները ոչ թե նվազեցնում են նրա ախորժակը, այլ միայն ճանապարհ են բացում նոր պահանջների և էսկալացիայի համար: "Ես տարիներ շարունակ հրապարակավ խոսում եմ այդ մասին ՝ կոնկրետ փաստեր բերելով։ Իսկ եթե իշխանությունները դա հասկանում էին, բայց գիտակցաբար շարունակում էին իրենց որդեգրած գիծը, խոսքն արդեն ոչ թե, պարզապես, սխալ հաշվարկի, այլ պետական անվտանգության հարցերում հանցավոր անգործության ու հակապետական քաղաքականության մասին է։ Եվ՝ գլխավորը․ խաղաղություն հնարավոր չէ կառուցել սեփական բանակը վարկաբեկելու և հակառակորդի յուրաքանչյուր պահանջը բավարարելու գնով։ Եթե այսքանից հետո իշխանությունները շարունակում են ներկայացնել իրենց քաղաքականությունը որպես խաղաղության միակ ճանապարհ, Հայաստանի քաղաքացիներն իրավունք ունեն հարցնելու․ իրականում ու՞մ շահերն է սպասարկում այդ քաղաքականությունը, և ո՞վ է պատասխանատվություն կրելու մեր պետության համար դրա վտանգավոր հետևանքների համար",- ամփոփել է Հայրապետյանը:
Հիշեցնենք, որ նոյեմբերի 11-ին Հայաստանի Անվտանգության խորհրդի նախկին քարտուղարը (2018-2026թթ.) մեծ հոդված էր գրել ԵՄ անդամակցության և Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների մասին։ Հոդվածում Գրիգորյանը պատմել է Եվրամիությանն անդամակցելու Հայաստանի ուղու և եվրաինտեգրման կուրսի շարունակման դեպքում Ռուսաստանից կախվածության ուժեղացման ռիսկերի մասին: