
Արմինֆո. "ՀայաՔվե" շարժման համակարգող Ավետիք Չալաբյանը կոչ է արել ընդդիմությանը հանդես գալ օրենսդրական նախաձեռնությամբ՝ ուղղված կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու չափանիշների խստացմանը:
Նման առաջարկով նա հանդես է եկել Հայաստանի խորհրդարանում լսումների ժամանակ ՝ ուշադրություն դարձնելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի ("կալանավորման իրավաչափության առանձնահատկությունները" - խմբ.) բացերի առկայությանը: Նրա խոսքով՝ հենց դրանք են թույլ տալիս գործող ղեկավարությանը, չարաշահելով դատական համակարգի կախվածությունը քաղաքական իշխանությունից, համատարած օգտագործել կալանքը որպես խափանման միջոց:
"ՀայաՔվե" շարժման համակարգողն ընդգծել է, որ գործող օրենսդրական կարգավորումն, ըստ էության, հակասում է ՀՀ սահմանադրության 73-րդ հոդվածին, որն ամրագրում է օրենսդրական նորմերի իրավական որոշակիության պահանջը: Հենց հստակ և միանշանակ չափանիշների բացակայությունն է, ըստ նրա, պայմաններ ստեղծում կալանքը որպես խափանման միջոց համատարած կիրառելու համար: Այդ առնչությամբ նա հիշեցրել է, որ խորհրդարանական ընդդիմությունն ունի պատգամավորների ընդհանուր թվի ձայների 1/5-ը, ինչը նրան իրավունք է տալիս դիմել Հայաստանի Սահմանադրական դատարան՝ սույն հոդվածի սահմանադրականությունը ստուգելու պահանջով։ "Բացի այդ, ընդդիմությունը կարող է հանդես գալ օրենսդրական նախաձեռնությամբ՝ ուղղված կալանավորման կիրառման չափանիշների խստացմանը, որոնք դատարաններին թույլ չեն տա առանց համապատասխան հիմքերի դիմել այդ խափանման միջոցին: Այսօր մենք հնարավորություն ունենք, չսպասելով իշխանափոխության, փորձել ազդել նման հարցերի լուծման վրա", - նշել է Չալաբյանը։
Նա հիշեցրել է, որ 118-րդ հոդվածը սահմանում է, որ կալանքը կիրառվում է դատարանի որոշմամբ ՝ օրենքով նախատեսված դեպքերում եւ կարգով, կալանքը կարող է ընտրվել միայն այն դեպքերում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցները բավարար չեն մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար, կալանք կիրառելու անհրաժեշտությունը պետք է հիմնավորվի քննիչի կամ դատախազի կողմից եւ համապատասխան հիմնավորում ստանա դատական որոշման մեջ: "Առաջին հայացքից թվում է, որ այդ նորմի բովանդակությունը բավարար երաշխիքներ է նախատեսում կալանքը համաչափ կիրառելու համար ։ Այնուամենայնիվ, գործնականում դա այդպես չէ: Մենք տեսնում ենք, թե ինչպես են դատարանները, գտնվելով քաղաքական ճնշման տակ, ամենուրեք դիմում կալանավորման, չնայած այն հանգամանքին, որ օրենքն ուղղակիորեն նախատեսում է դրա կիրառումը միայն բացառիկ դեպքերում", - ուշադրություն է հրավիրել Չալաբյանը։
Նրա խոսքով՝ ստեղծված իրավիճակի գլխավոր պատճառներից մեկը մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի ռիսկերը գնահատելու հստակ չափանիշների բացակայությունն է: Բացի այդ, ինչպես նշել է Չալաբյանը, դատական որոշումները հաճախ չեն պարունակում ընտրված խափանման միջոցի հիմնավորումը։ Նա նաև հիշեցրել է, որ ՀՀ գործող քրեական դատավարության օրենսգիրքը նախատեսում է այլընտրանքային խափանման միջոցների մի ամբողջ շարք, որոնցից յուրաքանչյուրը պակաս խիստ է, քան կալանքը, և միջոց ընտրելիս պետք է առաջնահերթություն տրվի ավելի մեղմ խափանման միջոցներին, քան հայ հասարակությունը գործնականում չի տեսնում: "Ցավոք, օրենսդրությունը չի սահմանում հստակ չափանիշներ, որոնցով դատարանը պետք է առաջնորդվի այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումից հրաժարվելու դեպքում ։ Դատարանի վրա դրված չէ նաև այս կամ այն վճիռը հիմնավորելու պարտավորություն, իսկ օրենսդրությունը չի ամրագրում ընտրված խափանման միջոցի համաչափության հստակ չափանիշներ: Արդյունքում՝ կալանքը կարող է կիրառվել, նույնիսկ, ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով, մինչդեռ , մի շարք այլ երկրներում նման դեպքերում նախապատվությունը տրվում է ավելի մեղմ խափանման միջոցներին, իսկ կալանքն ընդհանրապես բացառվում է: Օրենսդրությունը նաև որևէ դատավարական կարգ չի նախատեսում այն դեպքում, երբ խոսքը վերաբերում է քաղաքական բնույթի գործերին", - նկատել է ընդդիմադիրը։
Որպես օրինակ Չալաբյանը հիշատակել է սեփական գործը, որի նյութերում, նրա ասելով, նշված է եղել, որ խափանման մյուս միջոցներն ի վիճակի չեն ապահովել իր պատշաճ վարքագիծը: Ընդ որում, ինչպես նշել է շարժման համակարգողը, ոչ մի բացատրություն չի տրվել այն մասին, թե ինչու են այդ միջոցներն անբավարար: