
Արմինֆո. Այլ պետության պահանջով սահմանադրական հանրաքվե անցկացնելուն համաձայնությունը կարող է դիտվել որպես նահանջ անկախության սկզբունքներից: Այդ մասին նոյեմբերի 9-ին լրագրողների հետ ճեպազրույցում հայտարարել է "Ուժեղ Հայաստան" կուսակցության խորհրդի անդամ Արթուր Դանիելյանը՝ ամփոփելով իրավաբանների հետ ընդդիմության հավաքի արդյունքները։
Նրա խոսքով՝ այսօր Հայաստանը հայտնվել է մի իրավիճակում, երբ իրավական հարցերը, փաստորեն, երկրորդ պլան են մղվել, իսկ երկրի համար գրեթե ցանկացած կարևոր խնդիր դուրս է մնում իրավական վերլուծության շրջանակներից և դիտարկվում է բացառապես խաղաղության պայմանագրի կնքման պրիզմայով: Այդ առնչությամբ նա կոչ է արել հարց տալ, թե արդյոք, ընդհանրապես, սահմանադրական հանրաքվեի անցկացման անհրաժեշտություն կա, եւ ինչ կնշանակի Հայաստանի համաձայնությունն այն օրակարգին, որը նրան պարտադրում է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը: "Պետք է հասկանալ, որ այլ պետության պահանջով հանրաքվե անցկացնելուն համաձայնությունը կարող է դիտվել որպես անկախության սկզբունքներից նահանջ, որի հիմքը Անկախության մասին հռչակագիրն է։ Բացի այդ, նման հանրաքվե անցկացնելուն համաձայնությունը, փաստորեն, կնշանակի, որ հայ հասարակությունը կճանաչի, որ գործող ՀՀ սահմանադրությունը տարածքային պահանջներ է պարունակում Ադրբեջանի նկատմամբ", - ընդգծել է Դանիելյանը։
Բացի այդ, նրա խոսքով, նույնիսկ, եթե հանրաքվեն կայանա, և հայ ժողովուրդը դեմ քվեարկի փոփոխություններին, Ադրբեջանը կարող է դրա արդյունքները օգտագործել Հայաստանի հասցեին նոր քաղաքական մեղադրանքների համար: Մասնավորապես, ինչպես պարզաբանել է քաղաքական գործիչը, Բաքվում կարող են հայտարարել, որ հայ ժողովուրդը ագրեսոր է, տարածքային հավակնություններ ունի եւ շահագրգռված չէ խաղաղության հաստատմամբ: "Ուստի, առաջին հերթին, մենք պետք է հասկանանք, թե ինչ հետեւանքներ կունենա հանրաքվե անցկացնելուն համաձայնությունը", - ուշադրություն է հրավիրել կուսակցության խորհրդի անդամը:
Դանիելյանը նաև հիշեցրել է խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքների մասին, նկատելով, որ հայ ժողովուրդը գործող իշխանություններին սահմանադրական մեծամասնություն չի տրամադրել։ "Այս հանգամանքը պետք է դիտարկել որպես հասարակական կամքի արտահայտություն, առավել ևս, որ նոր ՀՀ սահմանադրության մշակման անհրաժեշտության մասին հայտարարությունները հնչել են դեռ ընտրություններից առաջ", - կարծում է քաղաքական գործիչը:
Իր հերթին՝ ԱԺ "Ուժեղ Հայաստան" խմբակցության պատգամավոր Լիանա Գասպարյանն ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ Ադրբեջանի սահմանադրության դրույթներում Ադրբեջանի տարածքին են դասվում նաև Հայաստանի Սյունիքի, Գեղարքունիքի և Վայոց ձորի մարզերի տարածքները: "Մենք փորձում ենք մեր քաղաքացիներին բացատրել, թե ինչ վտանգներ կարող է բերել Հայաստանի համար նոր ՀՀ սահմանադրության ընդունումը։ Այս առնչությամբ հիշեցնեմ, որ Ադրբեջանի սահմանադրության հիմքում ընկած է 1918 թվականի Անկախության հռչակագիրը, իսկ ժամանակակից Ադրբեջանի Հանրապետությունը ներկայանում է որպես 1918-1920 թվականներին գոյություն ունեցող պետության իրավահաջորդ: Օրինաչափ հարց է առաջանում․ ի՞նչը կխանգարի Ադրբեջանին Հայաստանի կողմից նոր սահմանադրության ընդունումից հետո հերթական տարածքային պահանջներն առաջ քաշել։ Ակնհայտ է, որ դրա համար ոչ մի խոչընդոտ չի կարող լինել։ Ուստի մենք կոչ ենք անում ՀՀ քաղաքացիներին հաշվի առնել հնարավոր սպառնալիքները և հասկանալ նման քայլերի հետևանքները", - հայտարարել է պատգամավորը։
Մեկնաբանելով իշխող "Քաղաքացիական պայմանագիր" խմբակցության ներկայացուցիչների դիտարկումներն այն մասին, որ ընդդիմությունը դեմ է նոր սահմանադրությանը՝ առանց ծանոթանալու դրա տեքստին, Գասպարյանը կոչ է արել ուշադրություն դարձնել Ադրբեջանի նախագահի եւ Հայաստանի վարչապետի հայտարարությունների համաժամանակությանը: "2024 թվականին ՝ ՄԱԿ-ի կլիմայական գագաթնաժողովի ժամանակ, Ալիևը հայտարարեց ոչ թե, պարզապես, ՀՀ սահմանադրության մեջ փոփոխություններ կատարելու, այլ այն ամբողջությամբ վերանայելու անհրաժեշտության մասին ։ Հետագայում Փաշինյանը նույնպես հայտարարեց, որ խոսքը ոչ թե առանձին փոփոխություններ կատարելու, այլ Հայաստանի նոր սահմանադրության ընդունման մասին է", - հիշեցրել է ընդդիմադիրը։
Խոսելով իր քաղաքական ուժի դիրքորոշման մասին՝ պատգամավորն ընդգծել է, որ, առաջին հերթին, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև պետք է խաղաղություն հաստատվի, և դրանից հետո միայն կարելի է անցնել այլ հարցերի քննարկմանը: "Ես անխոհեմ եմ համարում լրացուցիչ հարցեր քննարկել՝ մինչեւ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ խաղաղության պայմանագրի ստորագրումը",- ամփոփել է Գասպարյանը:
Հիշեցնենք, որ Հայաստանի նոր սահմանադրության նախագիծը դեռ պաշտոնապես չի հրապարակվել։ Ի սկզբանե իշխանությունները խոստացել էին մինչև խորհրդարանական ընտրությունները հրապարակել հիմնական օրենքի նախագիծը, հետո ժամկետներն անընդհատ հետաձգվում էին, հիմա վերջնաժամկետը նոյեմբերն է կամ դեկտեմբերը ։ Ըստ հայտարարությունների ՝ նոր ՀՀ սահմանադրության մեջ բացակայում է Հայաստանի անկախության մասին հռչակագրին հղումը, և դա այն պայմաններում, որ հիմնական օրենքի նախաբանն անձեռնմխելի է և փոփոխման կամ բացառման ենթակա չէ: Ընդդիմությունը Հայաստանի իշխանություններին մեղադրում է Ադրբեջանի պահանջները կատարելու մեջ և արդեն բազմիցս ընդգծել է, որ չի սատարելու երկրի գլխավոր օրենքը փոխելու գործընթացին:
Նշենք, որ նոր ՀՀ սահմանադրության հաստատման համար անհրաժեշտ է անցկացնել համազգային հանրաքվե, որը նշանակելու մասին որոշում պետք է ընդունի Հայաստանի Ազգային ժողովը՝ պատգամավորների առնվազն երկու երրորդ ձայներով: Հայաստանում 2026 թվականի հունիսի 7-ին կայացած հերթական խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում "Քաղաքացիական պայմանագիր" կուսակցությունն ունի 3/5 մեծամասնություն, որը թույլ է տալիս ընդունել սահմանադրական օրենքներ և նշանակել պաշտոններում, սակայն կուսակցությունը չունի ձայների 2/3 մեծամասնություն, որն անհրաժեշտ է ՀՀ սահմանադրության մեջ ուղղակի փոփոխություններ կատարելու համար։ Ուստի, այդ հարցն առաջ տանելու համար նրանք պետք է ստանան ընդդիմության աջակցությունը։