Ընդդիմադիր․ Այսօր կալանավորված է ամբողջ Հայաստանը

Արմինֆո.  Այսօր կալանավորած է ամբողջ հանրապետությունը ՝ սոցիալական Հայաստանը, իրավական Հայաստանը և, ամենակարևորը, ժողովրդավարական Հայաստանը։ Այդ մասին նոյեմբերի 3-ին մամլո ասուլիսում հայտարարել է "Հայաստան" ընդդիմադիր խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ մարդու իրավունքների պաշտպանության եւ հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Լիլիթ Գալստյանը:

Ավելին, ըստ նրա, կարելի է պնդել, որ Հայաստանում ժողովրդավարությունը, բառիս բուն իմաստով, մեռնում է, քանի որ երկրում, փաստացի, դադարել են գործել սահմանադրական և իրավական երաշխիքները: "Բոլոր այն պարտավորությունները, որոնք ամրագրված են ՀՀ սահմանադրությամբ, այսօր, պատկերավոր ասած, ենթարկվում են խոշտանգումների։ Իրականությունը, որին մենք բախվում ենք, ոչ մի կապ չունի իրավական պետության պատկերացման հետ։ Այսօր Հայաստանում խախտվում են, նույնիսկ, մարդու հիմնարար իրավունքները՝ կյանքի իրավունքը, խոսքի ազատությունը, հավաքների ազատությունը, անմեղության կանխավարկածը։ Ստեղծվում է տպավորություն, որ, գործնականում, չի մնացել իրավունք, որը չենթարկվի ոտնահարման։ Եվ այս իրողությանը մենք բախվում ենք ամեն օր ", - ընդգծել է պատգամավորը։

Այնուհետև Գալստյանը ներկայացրել է մի շարք տվյալներ, որոնք վկայում են ստեղծված ճգնաժամի խորության մասին։ Մասնավորապես, նա ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ ազատազրկման վայրերում պահվող անձանց 48 տոկոսի նկատմամբ բացակայում են դատավճիռները։ Ավելին, ըստ նրա, կան մարդիկ, ովքեր արդեն 5-6 տարի կալանքի տակ են, սակայն նրանց գործերով մինչ օրս դատական որոշումներ չեն կայացվել: Պատգամավորն առանձին կանգ է առել քրեակատարողական հիմնարկներում (ՔԿՀ) մահվան և ինքնասպանությունների դեպքերի վրա՝ համապատասխան ցուցանիշները որակելով խայտառակություն: "Այսպես, միայն 1 տարվա ընթացքում Հայաստանի բանտերում գրանցվել է 27 մահ, որից 10-ը՝ ինքնասպանություն, ևս 17-ը կապված է եղել առողջական վիճակի հետ", - նշել է ընդդիմադիրը:

Այդ առնչությամբ Գալստյանը հիշեցրել է Նուբարաշենի բանտում անմարդկային պայմանների մասին, ընդգծելով, որ այդ հաստատությունը վաղուց պետք է դադարեցներ իր գոյությունը։ Ընդ որում, նրա խոսքով, անմարդկային պայմաններ են ստեղծվում ոչ միայն բանտարկյալների, այլեւ հաստատության աշխատակիցների համար։ "Հայաստանում այսօր կան քրեակատարողական հիմնարկներ, որտեղ մարդասիրության և մարդկային վերաբերմունքի մասին խոսելն ուղղակի ավելորդ է", - հավելել է Գալստյանը:

Նա հատուկ ուշադրություն է հրավիիրել անմեղության կանխավարկածի խախտմանը և, այսպես կոչված, "նշանակվող դատավճիռների" պրակտիկային: "Խոսքը վերաբերում է այն իրավիճակներին, երբ մարդիկ, փաստացի, գտնվում են կալանքի տակ ՝ առանց նրանց նկատմամբ կայացված դատավճռի, մինչդեռ, քաղաքական մակարդակում արդեն մեղադրական գնահատականներ են հնչում։ Նման պրակտիկան հնարավոր է դառնում նաև խորհրդարանական մեծամասնության կողմից քաղաքական պատասխանատվության բացակայության պատճառով։ Տեղի ունեցածը կարմիր գծերի հատման ևս մեկ վկայություն է", - ուշադրություն է հրավիրել պատգամավորը։

Գալստյանի կարծիքով՝ թվարկվածները վկայում են պետության աստիճանաբար բռնաճնշման գործիքի վերածվման և պետական համակարգի իրավական հիմքերի քայքայման մասին։ Միաժամանակ, ինչպես նշել է պատգամավորը, ստեղծված իրավիճակն աննկատ չի մնում միջազգային հանրության կողմից և արտացոլվում է միջազգային կառույցների զեկույցներում: Մասնավորապես, նա անդրադարձել է ԵԽԽՎ վերջին զեկույցին, որը նվիրված է Հայաստանում խորհրդարանական ընտրություններին։ Նրա գնահատմամբ, չնայած փաստաթղթի բավական զգուշավոր բնույթին, դրանում, այնուամենայնիվ, արտացոլվել են քաղաքական հետապնդումների, ընդդիմությանը լռեցնելու փորձերի, ինչպես նաեւ իրավապահ մարմինների գործողությունների հարցերը: "Բացի այդ, Human Rights Watch կազմակերպությունը դեռ մոտ 4 տարի առաջ ուշադրություն էր հրավիրում Հայաստանում իշխանության ճյուղերի իրական բաժանման բացակայության և գործադիր իշխանության ձեռքում լիազորությունների չափազանց կենտրոնացման վրա։ Նման պրակտիկան դիկտատուրայի ձեւավորման մեխանիզմներից մեկն է եւ ստեղծում է սահմանադրական կարգի խաթարման սպառնալիք", - կարծում է Գալստյանը։

Ամփոփելով՝ ընդդիմադիրն ընդգծել է, որ այսօր Հայաստանում խախտվել է քաղաքացիների քաղաքական կարևորագույն իրավունքներից մեկը ՝ ազատ ընտրության իրավունքը և քաղաքական ազատությունը: Նրա խոսքով, երբ երկրի երեք հիմնական ընդդիմադիր ուժերի առաջնորդները գտնվում են կալանքի կամ տնային կալանքի տակ, դա լուրջ առիթ է դառնում քաղաքական հետապնդումների և բռնաճնշումների մասին խոսելու համար: "Այն ամենը, ինչ տեղի է ունենում, միայն հաստատում է կոնկրետ գործողությունների անհրաժեշտությունը ՝ ուղղված Հայաստանի ազատագրմանը, որն այսօր ինքն է կալանավորված", - եզրափակել է պատգամավորը: