Անհեթեթ մեղադրանքներ, զրոյական ապացույցներ՝ Ռուբեն Վարդանյանի գործի մանրամասները

ԱրմԻնֆո. Մասնագետները սկսել են վերլուծել հայտնի բարերար և Արցախի նախկին պետնախարար Ռուբեն Վարդանյանի դեմ մեղադրանքը և դատավճիռը, ով Բաքվի ռազմական դատարանի կողմից դատապարտվել էր քսան տարվա ազատազրկման։

ԱրմԻնֆոյի կողմից ստացված հաղորդագրության համաձայն՝ այս փաստաթղթերի բովանդակությունը հակասում է առողջ բանականությանը։ Դժվար է որևէ տրամաբանական կապ գտնել առաջադրված մեղադրանքների և ներկայացված ապացույցների միջև։

«Արդարադատություն, ադրբեջանական ոճով» վերնագրով հրապարակումների շարքի շրջանակներում «Փաստինֆո» լրատվական գործակալությունը, միջազգային իրավունքի մասնագետ Տարոն Սիմոնյանի հետ համատեղ, սկսել է Ռուբեն Վարդանյանի գործի նյութերի մանրամասն, կետ առ կետ վերլուծություն։

Ստորև ներկայացված են գործի նյութերի ուսումնասիրության ընթացքում բացահայտված մի քանի ուշագրավ դրվագներ։

Առաջին դրվագ. Ռուբեն Վարդանյանը «մեղավոր» է ճանաչվել «ագրեսիվ պատերազմ վարելու» մեղադրանքով՝ այն հիմքով, որ 2020 թվականին նա «միացել է ինքնիշխան տարածքների օկուպացիայի շարունակությանը»։

Այս մեղադրանքի մեղադրական եզրակացության մեջ նշվում է, որ 2020 թվականի դեկտեմբերին «Ավրորա» մարդասիրական նախաձեռնությունը միջոցներ է հատկացրել ԱՀ-ին՝ ռազմական գործողություններից տուժած բնակչությանը օգնելու համար մարդասիրական և սոցիալական ծրագրեր իրականացնելու համար, իսկ «Ավրորա» մրցանակի դափնեկիր Միրզա Դինային այցելել է Ստեփանակերտ։ Այս երկու «փաստերը» բավարար էին, որպեսզի Բաքվի ռազմական դատարանը «մեղավոր» ճանաչեր Վարդանյանին այս մեղադրանքով և դատապարտեր նրան քսան տարվա ազատազրկման։

Երկրորդ դրվագ. Ռուբեն Վարդանյանը մեղավոր ճանաչվեց «մի խումբ անձանց նկատմամբ քաղաքական, ազգային, էթնիկական և այլ արգելված հիմքերով հետապնդման» հոդվածով։ Նրան մեղադրանք է առաջադրվել այս հոդվածում նշված արարքի համար՝ «ազգային և քաղաքական հիմքերով հետապնդում և տեղահանված անձանց վերադարձին խոչընդոտում»։ Որպես «ապացույց» ներկայացվել է Ադրբեջանի փախստականների և ներքին տեղահանված անձանց հարցերով պետական կոմիտեի 2023 թվականի նոյեմբերի 4-ի թիվ 3-36/2-3659/2023 պաշտոնական նամակը։ Դատավճռում չի նշվում ո՛չ Վարդանյանի դեմ ցուցմունք տված զոհերի, ո՛չ էլ նրա անձամբ կատարած որևէ կոնկրետ գործողության մասին։ Այստեղ դրդապատճառը արժանի է հատուկ ուշադրության. այն էապես բխում է Ռուբեն Վարդանյանի ազգությունից՝ հենց այն փաստից, որ նա հայ է։ Ըստ էության, հենց նրա ազգությունն էր, որը ծառայեց որպես նրա մեղքի «ապացույց»։

Երրորդ սերիա. Ռուբեն Վարդանյանը «մեղավոր» է ճանաչվում 3980 ադրբեջանցու բռնի անհետացման մեջ։ «Բռնի անհետացման» մեղադրանքի շրջանակներում նա մեղադրվում է «1989-2020 թվականներին անհետ կորած 3980 մարդկանց ճակատագրի մասին տեղեկատվություն տրամադրելուց հրաժարվելու» մեջ։ Որպես «ապացույց» մեջբերվում է Ադրբեջանի ռազմագերիների, պատանդների և անհետ կորածների հարցերով պետական հանձնաժողովի զեկույցը (թիվ 542, դեկտեմբերի 5, 2023թ.)՝ Առաջին Արցախյան պատերազմի ժամանակ անհետ կորած անձանց թվի վերաբերյալ։

Մեղադրանքի կողմի տրամաբանությունը ենթադրում է, որ մեղադրյալը կամ մասնակցել է այն գործողությանը, որի մեջ մեղադրվում է, կամ, առնվազն, ունեցել է տեղեկատվություն, որը պետք է տրամադրեր ադրբեջանական կողմին։ Սակայն, 1989-2020 թվականներին Ռուբեն Վարդանյանը ֆիզիկապես ներկա չի եղել Արցախում։ Դատարանի որոշումը որևէ ապացույց չի ներկայացնում այն մասին, որ Վարդանյանը երբևէ տիրապետել է նման տեղեկատվության կամ ունեցել է այն բացահայտելու լիազորություն։ Այնուամենայնիվ, դա չի խանգարել Բաքվի ռազմական դատարանին ապացուցված համարել նրա մեղքը և դատապարտել նրան 20 տարվա ազատազրկման։

Նշենք, որ հայ ռազմագերիների և ադրբեջանական բանտերում պահվող պատանդների ճշգրիտ թիվը մնում է անհայտ։ Մասնագետները գնահատում են, որ նրանց թիվը մի քանի հարյուր է։ Այսօր ադրբեջանական իշխանությունները հաստատում են իրենց գերության մեջ 19 հայի առկայությունը։ Ադրբեջանական գերության մեջ գտնվողների թվում կան Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարության 8 նախկին և ներկա ներկայացուցիչներ։ Սրանք Արցախի նախկին նախագահներ են։ Արկադի Ղուկասյանը, Բակո Սահակյանը, Արայիկ Հարությունյանը, նախկին արտգործնախարար Դավիթ Բաբայանը, ինչպես նաև խորհրդարանի խոսնակ Դավիթ Իշխանյանը, Արցախի պաշտպանության բանակի նախկին հրամանատար, գեներալ Լևոն Մնացականյանը, գեներալ Դավիթ Մանուկյանը և նախկին պետական նախարար Ռուբեն Վարդանյանը։

Փետրվարին Բաքվի խամաճիկ դատարանը Արայիկ Հարությունյանին, Դավիթ Բաբայանին, Դավիթ Իշխանյանին, Դավիթ Մանուկյանին և Լևոն Մնացականյանին դատապարտեց ցմահ ազատազրկման՝ կեղծ մեղադրանքներով, իսկ Բակո Սահակյանին, Արկադի Ղուկասյանին և Ռուբեն Վարդանյանին՝ 20 տարվա ազատազրկման։ Այսպես կոչված դատարանը մնացած արցախցիներին դատապարտեց մինչև 15 տարվա ազատազրկման։