Ռուսաստանի ԱԽ. Ներկայումս ոչ Հայաստանի և Իրանի միջև, ոչ Մեղրիի հատվածում նոր ճանապարհների կառուցման մասին, ընդհանրապես, խոսք չի գնում

Արմինֆո.Ներկայումս Ոչ Հայաստանի և Իրանի միջև, ոչ էլ նախկին Անդրկովկասյան երկաթուղու Մեղրիի հատվածում, որն այժմ մոդայիկ է դարձել անվանել "Թրամփի երթուղի", նոր ճանապարհների կառուցման մասին խոսք, ընդհանրապես, չի գնում: Այդ մասին ասվում է ՌԴ Անվտանգության խորհրդի քարտուղարի տեղակալ Ալեքսեյ Շևցովի մեկնաբանության մեջ, որը հրապարակվել է ՌԴ Անվտանգության խորհրդի կայքում։

Նա հիշեցրել է, որ ԽՍՀՄ հարավային սահմանների երկայնքով երկաթուղին կառուցվել է դեռևս նախորդ դարի 30-ական թվականներին, և խորհրդային տարիներին այն տարածաշրջանի տնտեսական կյանքի կարևորագույն մասն էր ՝ ապահովելով բեռների և ուղևորների փոխադրումը ԽՍՀՄ-ի և Իրանի, ԽՍՀՄ-ի և Թուրքիայի միջև, ինչպես նաև Միության ներսում:

"Դա, առանց չափազանցության, համամիութենական նախագիծ էր, և այն համակարգում էր անձամբ Լավրենտի Բերիան, որի անունը, նույնիսկ, մի ժամանակ կրում էր ճանապարհը ։ Գնացքները դրանով Թեհրան էին գնում Ջուլֆայով, և Կարս՝ Գյումրիով, Բաքվից Երևան կարելի էր հանգիստ հասնել առանց կանգառների։ ԽՍՀՄ - ի եւ Իրանի միջեւ Ջուլֆայով բեռնաշրջանառությունը պիկ տարիներին հասել է 3,5 մլն տոննայի, օրական կայարանում մշակվում էր մինչեւ 350 վագոն", - հայտարարել է նա՝ ի պատասխան այն հարցի, թե, Ռուսական կողմի կարծիքով, երկաթուղային հաղորդակցության վերականգնումը եւ Իրանի ու Հայաստանի միջեւ անդրսահմանային երկաթուղիների կառուցումը ինչպես կազդի "Թրամփի երթուղու" իրականացման վրա։

Նրա խոսքով՝ այժմ իրավիճակը փոխվել է, սակայն ելակետային տվյալները մնացել են նախկինը։ Շեւցովը հավելել է, որ 90-ականների իրադարձությունների արդյունքում տարածաշրջանում շատ երկաթուղիներ դադարել են օգտագործվել եւ պահպանվել աշխատանքային վիճակում, իսկ իրականում ՝ ամայացել են: ՌԴ Անվտանգության խորհրդի քարտուղարի տեղակալն ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ դրանց վերականգնումը պահանջում է լուրջ ներդրումներ, իսկ ներդրումներն, իրենց հերթին՝  երկարաժամկետ վերադարձ:

"Դրա հետ մեկտեղ, անկասկած,  Հարավային Կովկասում տրանսպորտային հաղորդակցությունների, առաջին հերթին, երկաթուղիների վերականգնումը կնպաստի ողջ տարածաշրջանի տնտեսության զարգացմանը։ Ռուսաստանը միշտ աջակցել է դրան ։ Դրա վառ ապացույցն է "Հյուսիս-Հարավ" երթուղու իրականացման մեր երկրի ձգտումը, որը թույլ կտա բարելավել տրանսպորտային և լոգիստիկ իրավիճակը և ավելացնել բեռների տարանցումից ստացված եկամուտները, այսինքն, ընդհանուր առմամբ, դրական ազդեցություն կունենա այն երկրների տնտեսությունների վրա, որոնց տարաածքով անցնելու է։ Հայաստանի և Իրանի միջև երկաթուղային հաղորդակցությունը վերականգնելու ամենադյուրին ճանապարհը Նախիջևանով տարանցման վերադարձն է, ինչի համար, առնվազն, քաղաքական որոշում է պահանջվում: Բացի այդ, և դա ոչ պակաս կարևոր է, անհրաժեշտ է բեռնափոխադրումների երաշխավորված ծավալ՝ ճանապարհի աշխատանքը փոխհատուցելու համար", - հայտարարել է նա։

Հիշեցնենք, որ 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Վաշինգտոնում ստորագրել են յոթ կետից բաղկացած համատեղ "Խաղաղության հռչակագիր"։ Այն նախատեսում է համատեղ դիմում Եվրոպայի անվտանգության եւ համագործակցության կազմակերպությանը (ԵԱՀԿ) ԵԱՀԿ Մինսկի գործընթացի եւ դրա հետ կապված կառույցների դադարեցման մասին, ինչպես նաեւ Հայաստանի տարածքով տրանսպորտային միջանցքի ստեղծում, որը կկապի Ադրբեջանն իր նախիջեւանյան էքսկլավի հետ, որը շրջապատված է Հայաստանով, Թուրքիայով եւ Իրանով: Իսկ արդեն 2026  հունվարի 14-ին Հայաստանի ԱԳՆ-ը հրապարակել է Վաշինգտոնում ստորագրված «Թրամփի ուղի՝ հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման» (ԹՐԻՓՓ) նախագծի` Հայաստան-ԱՄՆ իրականացման շրջանակի հրապարակման վերաբերյալ համատեղ հայտարարությունը։ 12 էջանոց փաստաթղթում ներկայացված են նախագծի հիմնական նպատակները և դրա գործունեության մեխանիզմները։ Մասնավորապես, ընդգծվում է, որ Հայաստանը մտադիր է թույլատրել և աջակցել ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության հիմնմանը։ «Ակնկալվում է, որ ընկերությունը պատասխանատու կլինի ԹՐԻՓՓ-ի զարգացման համար՝ 49 տարի նախնական ժամկետով նրան տրամադրվող կառուցապատման իրավունքով։ Հայաստանը մտադիր է ԱՄՆ-ին առաջարկել ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության 74% մասնաբաժինը և պահպանել 26% մասնաբաժինը։ Ակնկալվում է, որ այս համագործակցությունը կերկարաձգվի ևս 50 տարով՝ Հայաստանի կառավարությանը հավելյալ սեփականության տրամադրմամբ նրա մասնաբաժինը դարձնելով 49%։ Ակնկալվում է, որ ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության բաժնետերերի փոփոխությունը (ներառյալ մասնաբաժինների վաճառք, նվիրատվություն, միավորում, անջատում, վերակազմակերպում կամ որևէ այլ իրավական կամ փաստացի գործողություն) և վերջնական շահույթի սեփականատերերի փոփոխությունը ենթակա կլինի Հայաստանի և ԱՄՆ կառավարությունների հետ նախօրոք համաձայնեցմանը», - ասվում է փաստաթղթում։