Հայ քաղաքագետ․ Հայաստանի այսօրվա պայքարի մոտեցումները, մեթոդները, շեշտադրումները և բովանդակությունը չեն կարող մնալ նույնը

ԱրմԻնֆո.  Հայաստանում այսօր ընթացող պայքարի մոտեցումները, մեթոդները, շեշտադրումները և բովանդակությունը չեն կարող նույնը մնալ։ Այս մասին Facebook-ի իր էջում հրապարակված հոդվածում գրում է քաղաքագետ, «Այլընտրանքային նախագծեր» խմբի համահիմնադիր Վահե Հովհաննիսյանը։

Նա ուշադրություն է դարձրել այն հանգամանքին, որ «պայքարը շարունակվում է» ձևակերպումը պարբերաբար կարելի է լսել քաղաքական միավորումներից, հասարակական-քաղաքական գործիչներից, ազնիվ մարդկանցից։ Մինչդեռ, նրա խոսքով, գալիս է մի պահ, երբ անհրաժեշտություն է առաջանում հարցը այլ կերպ ձևակերպելու։ Մասնավորապես, ինչպես պարզաբանել է Հովհաննիսյանը, անհրաժեշտ է հարցնել՝ պայքար ո՞ր հեռանկարի դեմ և ո՞ր հեռանկարի համար, պայքար ո՞ր միջավայրում, հասարակական ի՞նչ պահանջից ելնելով։ «Ի վերջո, պայքարը պետք է ունենա տեսլական, ժամկետներ, կառուցվածք, ընթացիկ գնահատման մեխանիզմներ, ռեսուրսներ՝ մարդկային, մտավոր, նյութական, և այլ պարամետրեր։ Կար-չկար մի ակտիվիստ՝ Վարդգես Գասպարի, որը որպես բողոքի ակցիա պարզապես պառկում էր (փողոցում)։ Պայքարի այդ ձևաչափում նա հասկանալի և օրգանական էր։ Եթե կողքից նայենք, տպավորություն է ստեղծվում, որ այսօրվա քաղաքական պայքարը մեզ մոտ վերածվել է մոտավորապես մեկ մեծ «Վարդգես Գասպարիի»։ Պայքարում ենք, և վերջ», - նշել է քաղաքագետը։

Նա ուշադրություն է դարձրել այն հանգամանքին, որ այսօր պայքարը շարունակվում է անհատական մակարդակում՝ և՛ բանտերում, և՛ կալանավայրերում, և՛ խորհրդարանից դուրս, և՛ Ազգային ժողովում։  Սակայն, ինչպես նկատել է քաղաքագետը, սա ինստիտուցիոնալ պայքար չէ, ինչի կապակցությամբ դժվար է ասել, թե որքան մեծ են դրա հաջողության շանսերը։ «Հայաստանի վաղվա օրը» ձևավորվում է այսօր։ Պետք է հստակ հասկանալ և նույնքան հստակ բացատրել՝ ուր է գնում Հայաստանը։ Այսօր մեր ազգային, պետական, քաղաքական և հասարակական օրակարգը առանձին դրվագների օրակարգ է, որոնք միավորված չեն միասնական ամբողջական պատկերում։ Տիգրանաշենը, Հայաստանի Սահմանադրությունը, Հայ Առաքելական եկեղեցին (ՀԱԵ), ռուսական 102-րդ ռազմաբազան, Ադրբեջանի այս կամ այն պահանջներն ու քայլերը՝ այս ամենն առանձին վերցրած չի կարող օրակարգ դառնալ։ 2021-2026 թվականների պայքարը չի կարող անփոփոխ ձևով շարունակվել այսօր՝ 2026 թվականի ընտրություններից հետո։ Մոտեցումները, մեթոդները, շեշտադրումները և բովանդակությունը չեն կարող նույնը մնալ», - ընդգծել է Հովհաննիսյանը։

Նրա խոսքով՝ ծանր հնգամյա փուլից հետո անհնար է անձնական և հասարակական աճ չապրել, կյանքը չվերաիմաստավորել, այլ լուրջ վերափոխումների միջով չանցնել։ «Միաթեմատիկ պայքարը կհանգեցնի նույն արդյունքին։ Կոպիտ ասած՝ եթե մենք կենտրոնանանք Տիգրանաշենի կամ որևէ այլ մեկ թեմայի՝ Սահմանադրության կամ որևէ այլ հանձնվող գյուղի վրա, իշխանությունն ամեն անգամ խաղարկելու է նույն սցենարը՝ իբր թե «եթե սա չանենք, պատերազմ կլինի»։ Եվ ի վերջո հասնելու է ցանկալի արդյունքին։ Մենք պետք է առանց վախի նայենք 2026 թվականի հերթական խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքների երեսին և դուրս գանք մեր իսկ հորինած այն սցենարից, որի համաձայն՝ «մեր իրավագիտակից և ամենաազնիվ հասարակությունը կործանվում է ճնշողների ձեռքում»։ 2021-2026 թվականների փուլում ամեն ինչ ասվել և բացատրվել է։ 2021-2026 թվականների հետևանքները մեր ընդհանուր պատմությունն են, որը տեղի է ունենում բոլորի աչքի առաջ։ Եվ եթե այս ամենից հետո ընտրությունների արդյունքը հենց այսպիսին է լինում, ապա հասարակության այն մասը, որն իսկապես ունի իրավագիտակցություն և պատրաստ է պայքարելու, պետք է գնա խորքային փոփոխությունների՝ դրանով իսկ դառնալով պահանջված», - շարունակել է փորձագետը։

Այսինքն՝ ինչպես նկատել է քաղաքագետը, իրական քաղաքականությունը այսօրվա Հայաստանի և Հայաստանի վաղվա օրվա մասին քաղաքականությունն է, որը ստեղծվում է այսօր։ Դրա համար, ինչպես պարզաբանել է փորձագետը, պետք է հասկանալ իրավիճակը՝ չվախենալով փոխել և հստակեցնել հենց հարցադրումները, ձևավորել միասնական մոտեցումներ, չամաչելով լայն հանրությանը առաջարկել նոր մոտեցումներ և նոր բովանդակություն, և, ինչը հատկապես կարևոր է, դրանք առաջարկել նոր լեզվով, նոր տոնայնությամբ։

«Այս մթնոլորտում, այս միջավայրում, այս անորոշության պայմաններում՝ հասարակությունը, առանց մտածելու, քանի՞ այսպես կոչված «Քյարքի» կամ ամբողջական շրջանների կզիջի, իսկ հաջորդ օրը կշարունակի ապրել իր սովորական կյանքով։ Ինչպե՞ս դուրս գալ այս վիճակից։ Ինչպե՞ս «ուտել-խմել» հասարակական դոմինանտը փոխել պետական մտածողության և քաղաքացիական վարքագծի։ Այսօրվա պայքարի օրակարգը չի կարող լինել երեկվանը։  Ներսից և, ինչը դեռ ավելի ցավալի է, դրսից մեր այս պարզունակությունը խաղարկելու են այնպես, որ առաջիկա հարյուր տարին մենք չենք կարողանա դրանից դուրս գալ։ Եվ այստեղ առաջանում է ամենակարևոր խնդիրը՝ ներքին երկխոսությունը, ներբացաղաքացիական երկխոսությունը, երկխոսությունը տարբեր ընտրազանգվածային խմբերի միջև», - ամփոփել է քաղաքագետը։