ԱրմԻնֆո. «Bloomsbury» հրատարակչությունը պրոֆեսոր Բեդրոս Դեր-Մատոսյանի և ցեղասպանագիտության մասնագետ, Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի նախկին տնօրեն Էդիտա Ղազոյանի խմբագրությամբ հրատարակել է «Հայոց ցեղասպանության համակենտրոնացման ճամբարները» (The Concentration Camps of the Armenian Genocide) ժողովածուն։
Ինչպես Ղազոյանը հայտնել է Facebook-ի իր էջում, հրատարակության ծավալը 500 էջ է։ «Գիրքը հրատարակվել է «Հայերը ժամանակակից և վաղ նոր ժամանակների աշխարհում» (Armenians in the Modern and Early Modern World) գրքերի շարքի շրջանակում, որի խմբագիրը Նեբրասկայի համալսարանի (Լինքոլն) պրոֆեսոր Բեդրոս Դեր-Մատոսյանն է։ Չնայած վերջին տասնամյակների ընթացքում Հայոց ցեղասպանության ուսումնասիրություններում գրանցված զգալի առաջընթացին՝ Օսմանյան իշխանությունների ստեղծած համակենտրոնացման ճամբարների համակարգը, հատկապես ժամանակակից Սիրիայի տարածքում, մինչ օրս շարունակում է մնալ ոչ բավարար ուսումնասիրված», - նշել է մասնագետը։
Նրա խոսքով՝ սա առաջին ժողովածուն է, որը ներկայացնում է այդ ճամբարների համակողմանի և խորքային ուսումնասիրությունը։ Ղազոյանը նշել է, որ ժողովածուում ուսումնասիրվում են ճամբարային համակարգի ձևավորումն ու զարգացումը, ինչպես նաև փաստագրվում են Դեյր-էզ-Զորում, Ռաս-էլ-Այնում, Մեսքենեում (համակենտրոնացման ճամբարների հիմնական կենտրոնները - խմբ.) և այլ վայրերում կատարված հանցագործությունները։
Ինչպես պատմել է Ղազոյանը, ժողովածուն ներառում է քսանմեկ գլուխ, որոնց հեղինակներն են Հայաստանի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Միացյալ Նահանգների, Միացյալ Թագավորության, Լիբանանի և Ավստրալիայի պատմաբաններն ու հասարակագետները։ Նրա խոսքով՝ առանձնահատուկ տեղ է հատկացված ցեղասպանությունը վերապրածների վկայություններին. նրանց հուշագրություններն ու օրագրերը փաստագրում են տեղահանության և ճամբարներում գտնվելու ընթացքում ձեռք բերած փորձը։
«Այս հատորի պատմությունը սկսվեց 2023 թվականին, երբ ես և Բեդրոս Դեր-Մատոսյանը քննարկում էինք Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի՝ որպես գիտական հաստատության զարգացման հեռանկարները։ Մենք որոշեցինք զբաղվել նաև միջազգային հրատարակություններով և սկսեցինք մի քանի ամիս առաջ տեղի ունեցած համաժողովի թեմայից։ Մեր նպատակն էր ամեն տարի անցկացնել որևէ կարևոր, սակայն համեմատաբար քիչ ուսումնասիրված թեմային նվիրված համաժողով, այնուհետև համաժողովի նյութերի հիման վրա հրատարակել համապատասխան հատոր։ Հատկապես ուրախ էի, որ այս հատորում պետք է ներառվեին իմ բազմաթիվ գործընկերների ուսումնասիրությունները. վերջապես մեր ձայնը պետք է լսելի դառնար», - գրել է Ղազոյանը։
Նշվում է, որ նախագիծն իրականացվել է Ֆրիդմանի հիմնադրամի, Հայմեն Ռոզենբերգի անվան պրոֆեսորական ծրագրի և Նեբրասկայի համալսարանի (Լինքոլն) պատմության ամբիոնի աջակցությամբ։
Փորձագետ. Օկուպացված Արցախում օտարերկրյա դեսպանների ներկայությամբ հայկական մշակույթի «աղվանացումը» ցեղասպանություն է
Հայ պատմաբանը խիստ քննադատության է ենթարկել արևմտյան կոալիցիայի դիվանագետների այցն օկուպացված Արցախ
Հայ փորձագետ․ TRIPP-ն ու եվրաինտեգրումն անհամատեղելի են
Ադրբեջանագետ․ Բաքու այցելելու դեպքում Ռուբեն Վարդանյանի կնոջը սպառնում են ձերբակալությամբ
Քաղաքագետ․ Եթե ռուս-հայկական հարաբերությունները կործանվեն, ապա Ռուսաստանի տեղը կզբաղեցնի Թուրքիան
Քաղաքագետ. Հայ հանրությունը պարզապես պարտավոր է էապես փոխել հանրային քննարկման և պայքարի ողջ բովանդակությունը
Ադրբեջանում քրիստոնյա գերիների մաշկից այրելով հեռացնում են խաչերի պատկերներով դաջվածքները. իրավապաշտպան
Պուտին. Պրահայում Հայաստանի կողմից Ղարաբաղի ճանաչումը որպես Ադրբեջանի մաս Ռուսաստանի դիրքորոշմանը այս հարցում տվել է երկիմաստ բնույթ
Պուտինը նշել է, որ Հայաստանի կողմից ԵՄ-ին անդամակցության մասին օրենքի ընդունումը նշանակում է ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու մասին հայտարարություն։
Մեդվեդև. Երևանը երբեք չի դառնա ԵՄ անդամ, փոխարենը՝ երկար ժամանակով կփչացնի հարաբերությունները ԵԱՏՄ-ի, այդ թվում ՝ Մոսկվայի հետ
Վարդևանյան. Հայաստանի հասարակայնությունն ԱԺ-ից պահանջում է բազմաթիվ խնդիրների լուծում, այլ ոչ թե՝ ներողությունների մասին սկանդալային պահանջներ
Գ. Ծառուկյան. Չի կարելի պարզապես ապրել խոզի պես, մտածել միայն քո սեփական շահերի մասին և անտարբեր լինել քո երկրի և ժողովրդի հոգսերի նկատմամբ
"Բաքվում արժանի հակահարված ենք տվել մեր ժողովրդի անցյալի և ներկայի մասին ստահոդ պնդումներին". Արցախի խորհրդարանի նախկին խոսնակը` Բաքվի բանտից
ԱԺ փոխնախագահի պաշտոնի թեկնածուն կարծում է, որ իր տիկնոջ աշխատավարձը "Հայփոստի" տնօրենի պաշտոնում ամենացածրն է տվյալ ընկերության պատմության մեջ
Ռուսաստանի մշտական ներկայացուցիչ. ՀԱՊԿ-ի և Հայաստանի միջև որևէ հակամարտություն չկա
Մոսկվա․ ՆԱՏՕ-ն ձգտում է Հայաստանը "պոկել" ՀԱՊԿ դաշնակիցներից 
Քաղաքագետ․ Ռուսաստանը հանրաքվեի միջոցով մտադիր է իմանալ, թե որ "ճամբարն" է ընտրելու Հայաստանը 
Նարեկ Կարապետյանը կհրաժարվի իր պատգամավորի աշխատավարձից՝ հօգուտ բարեգործական վճարների
Հայ վերլուծաբան․ Զարգացնելով հարաբերությունները Եվրոպայի և ԱՄՆ-ի հետ՝ Հայաստանը չպետք է վտանգի տարածաշրջանային տերությունների հետ իր հարաբերությունները
