
ԱրմԻնֆո. Եվրոպական հանձնաժողովի խոսնակ Պաուլա Պինյոյի սեպտեմբերի 7-ի հայտարարությունը, որ վաղաժամ է խոսել Հայաստանի կողմից մինչև 2029 թվականը Եվրամիության հետ առանց վիզայի ճանապարհորդության մասին, թերևս ամենազգայունն է Հայաստանի եվրոպական հեռանկարների վերաբերյալ վերջին պաշտոնական գնահատականներից: Այս մասին հայտարարել է Պետական եկամուտների կոմիտեի նախկին ղեկավար և «Միասնության թևեր» կուսակցության ներկայացուցիչ Դավիթ Անանյանը:
Անանյանը հիշեցրել է, որ Պինյոն լրագրողների հետ զրույցում ոչ միայն հայտարարել է, որ վաղաժամ է Հայաստանի համար առանց վիզայի ճանապարհորդության որևէ ժամկետ սահմանելը, այլև էական պատասխան չի տվել այն հարցին, թե արդյոք քննարկվում է ՀՀ-ում Ռուսաստանի քաղաքացիների համար վիզային ռեժիմ սահմանելու պահանջը որպես վիզայի ազատականացման մաս:
«Սա մանրուք չէ»: 2029 թվականի նպատակը Նիկոլ Փաշինյանի կողմից ներկայացված քաղաքական նպատակ է, այլ ոչ թե Բրյուսելի խոստում: Եվրոպական հանձնաժողովի պաշտոնական զեկույցում հստակ նշված է, որ այս գործընթացն ավտոմատ կերպով իրականացնելու հնարավորություն կամ պրակտիկա չկա: Հայաստանը դեռևս գտնվում է առաջին փուլում, մասնավորապես՝ օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ: «Բազմաթիվ պահանջներ կան կենսաչափական փաստաթղթերի, սահմանների և միգրացիայի կառավարման, կոռուպցիայի դեմ պայքարի, քաղաքացիության և հիմնարար իրավունքների ոլորտներում: Այս պայմանները բավարարվելուց հետո առաջարկ պետք է ներկայացվի Եվրոպական հանձնաժողովին, և վերջնական որոշումը կկայացվի Եվրոպական խորհրդարանի և ԵՄ խորհրդի կողմից», - նշեց քաղաքական գործիչը: Նա նաև հավելեց, որ սեպտեմբերի 7-ին Ռիգայում Հայաստանի և Լատվիայի արտաքին գործերի նախարարների կողմից ստորագրված հետընդունման արձանագրությունը չի ենթադրում վիզայի ազատում: Անանյանը նշեց, որ այս փաստաթուղթը սահմանում է ԵՄ-ում առանց թույլտվության բնակվող անձանց Հայաստան վերադարձնելու ընթացակարգը: Այլ կերպ ասած, Հայաստանը շարունակում է չափելի պարտավորություններ ստանձնել, մինչդեռ վերջնական օգուտների ժամկետները մնում են անորոշ:
«Սա նշանակո՞ւմ է, որ Եվրոպան մերժում է մեզ: Բացարձակապես՝ ոչ: ԵՄ-ն Հայաստանին առաջարկում է 270 միլիոն եվրոյի դիմադրողականության և աճի ծրագիր, 2.5 միլիարդ եվրոյի սպասվող ներդրումային պորտֆել, 30 միլիոն եվրոյի ոչ մահացու օգնություն, ռուսական սահմանափակումների վերացումից հետո ավելի քան 50 միլիոն եվրոյի աջակցության փաթեթ, հայկական ապրանքների համար երկամյա ժամանակավոր մաքսային արտոնություններ և այլն: Իրականության հետ համեմատության առումով պատկերն ավելին է, քան բացահայտող։ «2026 թվականի հունվար-հուլիս ամիսներին Հայաստանից Ռուսաստան արտահանումը կազմել է մոտավորապես 1.44 միլիարդ դոլար, իսկ ամբողջ ԵՄ-ին՝ մոտավորապես 592 միլիոն դոլար։ Սա նշանակում է, որ նույնիսկ ռուսական սահմանափակումները հաշվի առնելով՝ ռուսական շուկան ԵՄ արտահանման ծավալից ավելի քան կրկնակի մեծ է», - նշել է ՀՀ Պետական եկամուտների կոմիտեի նախկին ղեկավարը։
Քաղաքական գործիչը նաև նշել է, որ այսօր Հայաստանը ԵՄ անդամակցության թեկնածու երկիր չէ։ Այն նույնիսկ անդամակցության պաշտոնական դիմում չի ներկայացրել, չունի վիզայի ազատականացման հաստատված վերջնաժամկետ և չի ստացել պայմանագրային երաշխիքներ։
Անվտանգություն ԵՄ-ից։
Քաղաքական գործչի խոսքով՝ Հայաստանի համար վտանգը ոչ թե եվրոպական ուղղություն ընտրելն է, այլ գործընթացների սխալ հաջորդականությունը՝ Ռուսաստանի հետ դիմակայության քաղաքական և տնտեսական ծախսերը կրելը հիմա և ապագայում Եվրոպայում այլընտրանքային հնարավորությունների ի հայտ գալը սպասելը, բայց պայմանականորեն և առանց երաշխավորված վերջնաժամկետի։
«Հարցը «Ռուսաստան, թե՞ Եվրոպա» պարզ ընտրությունը չէ»։ Հարցն այն է, թե արդյոք Հայաստանը նվազեցնում է իր կախվածությունը՝ նախօրոք այլընտրանքներ ստեղծելով, թե՞ նախ խզում է առկա կապերը՝ ապագա, չերաշխավորված խոստումների դիմաց։ Իրականությունն այն է, որ Եվրոպան չի փակում իր դռները Հայաստանի առջև, բայց նաև չի երաշխավորում մուտքը և դեռևս լիարժեք պատասխանատվություն չի կրում Ռուսաստանի հետ հնարավոր խզման համար։ «Այն առաջարկում է աստիճանական, պայմանական և վերահսկվող մերձեցում», - հավելեց նա։ Անանյանը վստահ է, որ պատասխանատու կառավարության քաղաքականությունը պետք է չափելի արձագանք ստանա Բրյուսելից՝ նախքան անշրջելի քայլեր ձեռնարկելը. վերջնաժամկետների, շուկա մուտք գործելու, ֆինանսական անցումային փաթեթի, էներգետիկ անվտանգության և քաղաքական երաշխիքների վերաբերյալ։ Հակառակ դեպքում, ասում է նա, եվրաինտեգրումը կարող է դառնալ ոչ թե լավ մտածված ռազմավարություն Հայաստանի համար, այլ արկածային և թանկարժեք սպասման։