
Արմինֆո: Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև դաշնակցային հարաբերությունների մոդելը պարզապես փլուզվել է: Այս մասին սեպտեմբերի 3-ին Երևանում կայացած մամուլի ասուլիսում հայտարարել է քաղաքագետ Սուրեն Սուրենյանցը՝ մեկնաբանելով ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի միջև Բիշքեկում կայացած հանդիպումը:
Ընդհանուր առմամբ, փորձագետը բացատրեց, որ այս հարաբերություններում կա համակարգային ճգնաժամի բաղադրիչ: «Միակ նվաճումը նոր հանդիպում անցկացնելու համաձայնությունն է: Որովհետև մենք տեսնում ենք, որ Բիշքեկում կայացած հանդիպման ժամանակ ոչ մի խնդիր էապես չի լուծվել. արտահանման հարցեր, երկաթուղու հետ կապված խնդիրներ: Ավելին, ընդհակառակը, մենք տեսանք ինստիտուցիոնալ հակասություն ԵՄ-ի և ԵԱՏՄ-ի վերաբերյալ դիրքորոշումների հարցում: Բոլորովին տարբեր տեսակետներ», - նշել է Սուրենյանցը:
Այնուհետև քաղաքագետը ներկայացրեց իրական իրավիճակը: «Երկրների միջև դաշնակցային հարաբերությունների մոդելը, ըստ էության, պարզապես փլուզվել է։ Սա ենթադրություն չէ՝ նայեք կառավարության 2026-2031 թվականների ծրագրին, Փաշինյանի հայտարարություններին խորհրդարանի նիստից հետո ճեպազրույցի ժամանակ, և ամեն ինչ ակնհայտ կդառնա։ Մոսկվան սա հիանալի հասկանում է և փորձում է բարձրացնել խաղադրույքները, օրինակ՝ խստացնելով 102-րդ ռուսական բազայի դուրսբերումը։ Ըստ էության, երկու երկրներն էլ այժմ փորձում են կառավարել ներկայիս ճգնաժամը մինչև հարաբերությունների նոր մոդել գտնվի։ Ավելին, կա հնարավորություն, որ այս ճգնաժամը շարունակի խորանալ մինչև ռուս-ուկրաինական պատերազմի ավարտը», - կարծում է Սուրենյանցը։
ԵՄ-ի և ԵԱՏՄ-ի միջև ընտրության վերաբերյալ քաղաքագետը նշեց, որ Ռուսաստանի նախագահն արդեն ցույց է տվել ՀՀ վարչապետին, թե ինչպես կարելի է լուծել այս հարցը։ Ավելին, ինչպես հիշեցրեց Սուրենյանցը, Պուտինը նաև զգուշացրեց, որ ԵՄ-ին անդամակցության մասին օրենքի ընդունումը հավասարազոր է ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու մասին հայտարարելուն։ «Հետևաբար, պարզ է, որ եթե Հայաստանի իշխանությունները չեղյալ հայտարարեն այս օրենքը, ապա հանրաքվեի կամ դեկտեմբերի վերջին նախատեսված քննարկման կարիք չի լինի։ Ընդհանուր առմամբ, այս օրենքի ընդունումը սրել է իրավիճակը։ Ըստ էության, այս որոշմամբ Հայաստանի իշխանությունները չեն մոտեցել ԵՄ-ին, այլ կարողացել են ոչնչացնել այն տնտեսական և անվտանգության միջավայրը, որում գտնվում էր երկիրը։ Փաշինյանը կարող է շարունակել փորձել Պուտինին ինչ-որ բան վաճառել, բայց սա այն դեպքն է, երբ նրանք ասում են, որ Մոսկվան չի հավատում արցունքներին։ Ճգնաժամը չի կարող իրավիճակային լինել։ Եվ ընդհանուր առմամբ, ամեն ինչ շատ պարզ է. Հայաստանը պետք է երաշխավորի, որ չի փոխի իր ռազմավարական ուղղությունը։ Այլ ամեն ինչ անիմաստ է», - եզրափակեց Սուրենյանցը։
Հիշեցնենք, որ 2025 թվականի հունվարի 9-ին Հայաստանի կառավարությունը հաստատեց «Եվրակվե» քաղաքացիական նախաձեռնության կողմից առաջարկված Եվրամիությանը միանալու գործընթացի մեկնարկի մասին օրենքի նախագիծը։ Նախագիծը ներկայացվել է Հայաստանի խորհրդարանի հաստատմանը։ Մարտի 26-ին երկրի խորհրդարանը այն վերջնական ընթերցմամբ ընդունել է և ուղարկել նախագահի ստորագրմանը։ Փաստաթուղթը ստորագրվել է նույն թվականի ապրիլի 4-ին։ Մոսկվան հայտարարեց, որ Ռուսաստանը Հայաստանին հասկացրել է, որ Եվրասիական տնտեսական միությանը և Եվրամիությանը միաժամանակյա անդամակցությունը անհնար է։ 2026 թվականի մայիսի 9-ին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, լրագրողների հետ զրույցում, առաջարկեց, որ Հայաստանը հնարավորինս շուտ որոշում կայացնի ԵՄ-ին և ԵՏՄ-ին անդամակցության վերաբերյալ՝ անհրաժեշտության դեպքում հայտնելով «քաղաքակիրթ ամուսնալուծություն սկսելու» իր պատրաստակամությունը։ Երևանը պատասխանեց՝ նշելով, որ կլքի ԵՏՄ-ն, երբ անհրաժեշտ համարի։ Իսկ մայիսի 29-ին ԵՏՄ հինգ անդամ պետություններից չորսի ղեկավարները բանաձև ընդունեցին, որով խորհուրդ էին տալիս Հայաստանին հանրաքվե անցկացնել ԵՏՄ-ում իր անդամակցության շարունակման վերաբերյալ։ Նույն օրը Ռուսաստանի նախագահը հայտարարեց, որ Հայաստանը չի կարող իրեն թույլ տալ նստել երկու աթոռի վրա և պետք է հնարավորինս շուտ ընտրություն կատարի։
Ավելացնենք, որ 2026 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Բիշքեկում Ռուսաստանի նախագահը հայտարարեց, որ Հայաստանի կողմից Եվրամիությանը միանալու մասին օրենքի ընդունումը կնշանակի նրա դուրս գալ Եվրասիական տնտեսական միությունից (ԵՏՄ)։ Նա կրկնեց, որ ԵՄ-ն և ԵԱՏՄ-ն ունեն տարբեր բուսասանիտարական նորմեր, տարբեր տեխնիկական ստանդարտներ և, ընդհանուր առմամբ, շատ բաներ, որոնք անհամատեղելի են, գոնե առայժմ։ Նա նաև նշեց, որ Հայաստանը ԵԱՏՄ-ի շրջանակներում ստանում է զգալի արտոնյալ վերաբերմունք։