
ԱրմԻնֆո: Չորրորդ Հանրապետությունը չի սկսվում Հայաստանի երկրորդ նախագահ, «Արմենիա» ընդդիմադիր դաշինքի առաջնորդ Ռոբերտ Քոչարյանի ձերբակալությամբ: Այս մասին իր Ֆեյսբուքյան էջում գրում է քաղաքագետ Վահե Դավթյանը:
«ՀՀ կառավարության 2026-2031 թվականների ծրագրում Չորրորդ Հանրապետության անցումը փաստացի նշված է որպես իր նպատակներից մեկը»: Սակայն հանրապետությունը հնգամյա ծրագրի կետ կամ հաջորդ ընտրական ցիկլի քաղաքական ապրանքանիշ չէ։
Քաղաքական և փիլիսոփայական իմաստով, հանրապետության թվի փոփոխությունը նշանավորում է լեգիտիմության հիմքերի, իշխանության կառուցվածքի և պետության ու հասարակության միջև հարաբերությունների բնույթի խզում», - գրել է փորձագետը իր սոցիալական ցանցերում։
Նա հիշեցրել է, որ Ֆրանսիայի ուղին Առաջինից մինչև Հինգերորդ Հանրապետություն ձևավորվել է հեղափոխությունների, պատերազմների, քաղաքական ռեժիմների անկման, պատերազմից հետո վերակառուցման և, վերջապես, Չորրորդ Հանրապետության խորը ճգնաժամի հետևանքով՝ Ալժիրի պատերազմի ֆոնին։ Հինգերորդ Հանրապետությունը ի հայտ եկավ 1958 թվականին ոչ թե որպես կառավարության քաղաքականություն, այլ որպես նախորդ կարգերի սպառման արձագանք։
Դավթյանը նաև նշել է, որ Հարավային Կորեայի Վեցերորդ Հանրապետությունը նույնպես ոչ թե վարչական որոշման, այլ 1987 թվականի զանգվածային ժողովրդավարական շարժման արդյունք էր, որը վերջ դրեց ավտորիտար կառավարման ժամանակաշրջանին և հանգեցրեց սահմանադրական բարեփոխումների և ուղիղ նախագահական ընտրությունների։
Փորձագետը ընդգծել է, որ երկուսում էլ Այս դեպքերում նախ տեղի է ունեցել խորը սոցիալ-քաղաքական և պատմական փոխակերպում, և միայն դրանից հետո է ի հայտ եկել նոր հանրապետության անվանումը։
«Հայաստանում առաջարկվում է հակառակ հաջորդականությունը. նախ՝ Չորրորդ Հանրապետությունը հռչակվում է որպես նպատակ, ապա այն ենթադրվում է ներծծվել քաղաքական և ինստիտուցիոնալ բովանդակությամբ։ Կառավարությունը կարող է նախաձեռնել բարեփոխումներ։ Այն կարող է առաջարկել նոր Սահմանադրություն կամ պետության զարգացման մոդել։ Սակայն դա չի կարող նոր հանրապետության ի հայտ գալը վերածել գերատեսչական թիրախի»։ Այս ֆոնին, կոռուպցիայի դեմ պայքարի դատարանի կողմից Ռոբերտ Քոչարյանին՝ Հայաստանի երկրորդ նախագահին, երկու ամսով կալանավորելու որոշումը ձեռք է բերում հատկապես խորհրդանշական նշանակություն», - կարծում է Դավթյանը։
Նա նաև նշեց, որ Չորրորդ Հանրապետության հռչակման վերաբերյալ պաշտոնական քննարկման փաստացի մեկնարկը համընկնում է Երրորդ Հանրապետության քաղաքական պատմության առանցքային դեմքերից մեկի ձերբակալության հետ։
«Այո, օրենքի գերակայությունը չի ենթադրում նախկին առաջնորդների անձեռնմխելիություն։ Սակայն պետականությունը կարող է զարգանալ միայն շարունակականության տրամաբանության շրջանակներում, այլ ոչ թե անցյալի մոլեռանդ մերժմամբ և դրա անհատականացված քրեականացմամբ։ Նոր հանրապետությունը սկսվում է ոչ թե նախկին նախագահի ձերբակալությամբ կամ Երրորդ Հանրապետության ժխտմամբ, այլ ազգային պատմության ողջ բարդությունն ու հակասությունները տեղավորելու ունակ ինստիտուտների ի հայտ գալով։ Հակառակ դեպքում մենք չենք նայում Չորրորդ Հանրապետությանը, այլ Երրորդ Հանրապետության մեկ այլ տարբերակին», - եզրափակեց Դավթյանը։