Զախարովա. Մեծամորի ատոմակայանն ունի անվտանգության կայուն պաշար, և տարածաշրջանի համար դրա վտանգի մասին պնդումները անհիմն են

Արմինֆո. Մեծամորի ատոմակայանը (ԱԷԿ) ունի անվտանգության կայուն մակարդակ. դրա ռեակտորը հատուկ հարմարեցված է տարածաշրջանի բարձր սեյսմիկությանը: Այս մասին հայտարարել է Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Մարիա Զախարովան՝ անդրադառնալով այն պնդումներին, որ Հայաստանում գտնվող Մեծամորի ԱԷԿ-ը անվտանգության սպառնալիք է ներկայացնում տարածաշրջանի համար:

Ռուս դիվանագետը նշել է, որ Մոսկվան ուշադրություն է դարձրել արտասահմանյան մամուլում Հայաստանում գործող ատոմակայանի անվտանգության վերաբերյալ հայտարարություններին: Նա հավելեց, որ, ի թիվս այլ բաների, պնդվել է, որ այն գործում է հնացած տեխնոլոգիաներով, վտանգ է ներկայացնում ամբողջ տարածաշրջանի համար և պետք է փակվի։

«Սա առաջին անգամը չէ, որ լսում ենք նման անհիմն հայտարարություններ։ Նշանակալից է նաև, որ նման քաղաքական գնահատականներ տվողների փաստարկները մնում են անփոփոխ։ Նման բան չի ասվել որոշ եվրոպական երկրների մասին, որոնք շահագործում են նմանատիպ տեխնոլոգիաներով ատոմակայաններ։

Ինչպես հայտնի է, Մեծամորի ԱԷԿ-ն ունի զգալի անվտանգության պաշար. դրա ռեակտորը հատուկ հարմարեցված է տարածաշրջանի բարձր սեյսմիկությանը։ Դրա հուսալիությունը ցույց է տալիս Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժի ժամանակ անվտանգության համակարգերի բնականոն աշխատանքը», - նշեց Զախարովան։

Դիվանագետը հիշեցրեց, որ անհրաժեշտ վերանորոգումից հետո ԱԷԿ-ը վերագործարկվել է 1995 թվականին։ Նա հավելեց, որ ռուս և հայ մասնագետները ներկայումս մի շարք միջոցառումներ են իրականացնում կայանի շահագործման ժամկետը մինչև 2036 թվականը կրկին երկարաձգելու համար։

Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության ներկայացուցիչը ընդգծեց, որ ԱԷՄԳ-ն նույնպես հաստատել է կայանի հուսալիությունը։ Գործակալության գլխավոր տնօրեն Ռաֆայել Գրոսսին, որը երկիր էր այցելել 2022 թվականի հոկտեմբերին, նշեց, որ ձեռնարկվել են բոլոր միջոցները միջուկային և ֆիզիկական անվտանգության բարձրացման համար։

«Այսօր Մեծամորի ատոմակայանը կարևոր դեր է խաղում հանրապետության էներգետիկ հաշվեկշռում՝ արտադրելով էլեկտրաէներգիայի մոտ 30%-ը։ Մատչելի էլեկտրաէներգիայի կայուն արտադրությունը թույլ է տվել Հայաստանին զարգացնել իր արդյունաբերությունը և ապահովել տեխնոլոգիական առաջընթաց երկար տարիներ», - նշեց նա։

Զախարովայի խոսքով՝ ժամանակակից աշխարհում, հատկապես հաշվի առնելով մի շարք եվրոպական երկրների անհաջող փորձը վերականգնվող էներգիայի աղբյուրներին անցնելու հարցում, միջուկային էներգիայի խաղաղ օգտագործումը ինքնիշխանության և էներգետիկ անվտանգության ապահովման կարևոր գործոն է։

«Հայաստանի ատոմակայանի փակումը միայն էներգիայի այլ երկրներից կախվածության մեծացման չի հանգեցնի։ Մարդ չի կարող չհարցնել. ինչո՞ւ են միջազգային խաղացողները, որոնք իրենք են զարգացնում միջուկային էներգիան կամ լուրջ խնդիրներ չունեն իրենց էլեկտրաէներգիայի մատակարարման հետ, պարբերաբար դեմ արտահայտվում ռուս-հայական միջուկային նախագծին։ Մենք նման մեղադրանքները ընկալում ենք որպես այս ոլորտում ռուս-հայական համագործակցության մեջ անհամաձայնություն սերմանելու փորձեր և խոչընդոտում նախաձեռնությունների զարգացմանը, որոնք ներառում են Ռուսաստանը։ Ավելին, նրանք, կարծես թե, խթանում են արևմտյան նախագծեր և տեխնոլոգիաներ, որոնք իսկապես կործանարար են տարածաշրջանի համար և զգալիորեն զիջում են ռուսականներին, այդ թվում՝ անվտանգության առումով», - եզրափակեց դիվանագետը։

Հիշեցնենք, որ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նախկինում հայտարարել էր, որ կան հնարավորություններ 2036 թվականից հետո Հայկական ԱԷԿ-ի 2-րդ բլոկի շահագործման ժամկետը ևս 10 տարով երկարաձգելու համար։ Նա հիշեցրեց, որ ԱԷԿ-ում ներկայումս ընթանում է 2-րդ բլոկի շահագործման ժամկետը մինչև 2036 թվականը երկարաձգելու գործընթացը։ Հաշվի առնելով ևս 10 տարի, բլոկը կկարողանա գործել մինչև 2046 թվականը։ Այս ընթացքում պետք է որոշում կայացվի նոր ԱԷԿ-ի վերաբերյալ։ Ուսումնասիրվում են Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի, Չինաստանի և Հարավային Կորեայի կողմից առաջարկվող միջուկային ռեակտորի մոդելները։ «Մենք թափանցիկ բանակցություններ ենք վարում բոլոր գործընկերների հետ։ Մեր որոշումը, որը կլինի ռազմավարական բնույթի, պետք է հիմնված լինի հանրապետության շահերին համապատասխանող առավել շահավետ առաջարկի վրա», - ասաց կառավարության ղեկավարը։ Նա ընդգծեց միջազգային միջուկային տեխնոլոգիաների շուկայում հետազոտություններ անցկացնելու կարևորությունը։ Փաշինյանը հիշեցրեց, որ ՀԱԷԿ-ում արտադրված էլեկտրաէներգիայի ներկայիս սակագինը երկրում ամենացածրն է։ Սակայն, ինչպես նշեց վարչապետը, այսօր ատոմակայանների համար աշխարհի վառելիքի պաշարները կբավականացնեն 70 տարի։ Այդ պատճառով շատ կարևոր է իմանալ 1 կՎտ/ժ էլեկտրաէներգիայի արժեքը 40 տարվա ընթացքում։ Սա բարձրացնում է տնտեսական նպատակահարմարության և ներդրումների վերադարձման ներուժի հարցը։ Ճիշտ է, ինչպես նշեց վարչապետը, արդեն իսկ կա օգտագործված վառելիքի վերահարստացման փորձ։ Ամեն դեպքում, ընդգծեց Փաշինյանը, հարցը պետք է լինի արժեքի մասին։

Նշենք, որ այս տարվա մայիսից ի վեր Հայկական ԱԷԿ-ը դադարեցված է հինգ ամսվա պլանային սպասարկման համար։ Այս ընթացքում հիմնական աշխատանքները կիրականացվեն Հայկական ԱԷԿ-ի 2-րդ բլոկի երկրորդ ժամկետի երկարաձգման ծրագրի շրջանակներում։ Առաջին երկարաձգման ծրագրից խնայված 165 միլիոն դոլարը կօգտագործվի այս խնդիրը լուծելու համար։ Ավելի վաղ երկրի իշխանությունները հայտարարել էին փոքր մոդուլային ռեակտորներով ատոմակայան կառուցելու հայեցակարգային որոշման ընդունման մասին։