Ի՞նչ սպասել հաջորդ հինգ տարիներին - Հայաստանի կառավարության ծրագիր

ԱրմԻնֆո. ՀՀ կառավարության 2026-2031 թվականների ծրագրի քննարկումները կսկսվեն օգոստոսի 24-ին Հայաստանի Ազգային ժողովի նիստում: Հիմնական զեկույցով հանդես կգա ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը: Զեկույցի շուրջ սպասվում է բուռն քննարկում:

ԱրմԻնֆոն կազմել է ծրագրի հիմնական կետերը: Ահա.

1. Արտաքին քաղաքականություն

ՀՀ կառավարությունը շարունակելու է վարել հավասարակշռված և արդարացի արտաքին քաղաքականություն, որը արդյունավետ է եղել ՀՀ արտաքին միջավայրի կայունացման գործում: Խաղաղության ինստիտուցիոնալացման և ամրապնդման համար կառավարությունը շարունակելու է աշխատել «ՀՀ-ի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության և միջպետական հարաբերությունների հաստատման մասին» համաձայնագրի ստորագրման և վավերացման ուղղությամբ, շարունակելու է Ադրբեջանի հետ պետական սահմանի սահմանազատումը և սահմանազատումը, ակտիվացնելու Հայաստանի և Ադրբեջանի քաղաքացիական հասարակության և գործարար համայնքների միջև շփումները, ինչպես նաև խթանելու երկկողմ առևտրի զարգացումը: Աշխատանքներ կտարվեն նաև Հայաստանի և Թուրքիայի միջև դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու, հայ-թուրքական սահմանի բացման և առնվազն երկու ժամանակակից անցակետերի շահագործման հանձնման, տրանսպորտային, էներգետիկ և թվային ենթակառուցվածքների ակտիվացման և ընդլայնման, ինչպես նաև երկկողմ և բազմակողմ առևտրի խթանման ուղղությամբ: Իրանի հետ ակտիվ քաղաքական երկխոսության պահպանումը և առևտրատնտեսական կապերի ընդլայնումը երկկողմ հարաբերությունների առաջնահերթություններից են: Իրանի հետ էներգետիկ համագործակցությունն ավելի կխորանա, սահմանային ենթակառուցվածքները կզարգանան, ինչպես նաև Իրանի միջով անցնող հաղորդակցության ուղիները (Հյուսիս-Հարավ, Պարսից ծոց-Սև ծով) կընդլայնվեն:

Կշարունակվի Հայաստանի և Վրաստանի միջև ռազմավարական գործընկերության հաստատման մասին հռչակագրի հետևողական իրականացումը՝ ստեղծելով նոր փոխշահավետ հնարավորություններ քաղաքական, առևտրային, տնտեսական, էներգետիկ և տրանսպորտային համագործակցության, ինչպես նաև տարածաշրջանային և համատեղ ենթակառուցվածքային նախագծերի զարգացման համար: ԵՄ-ի հետ ռազմավարական համագործակցության ոլորտային զարգացումը և ինտեգրումը կշարունակվի՝ ուղղված Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի լիարժեք և արդյունավետ իրականացմանը, ինչպես նաև Հայաստանը Եվրոպական Միության չափանիշներին համապատասխանեցնելուն ժողովրդավարության և իրավունքի գերակայության, տնտեսագիտության, ֆինանսների, էկոլոգիայի, սոցիալական ոլորտի և այլ ոլորտներում՝ հիմնվելով «ՀՀ Եվրոպական Միությանը անդամակցության գործընթացի մեկնարկի մասին» 2025 թվականի օրենքի վրա։ Կավարտվի ՀՀ քաղաքացիների համար ԵՄ վիզաների ազատականացմանն ուղղված վիզաների ազատականացման գործողությունների ծրագիրը։ ՀՀ-ի և ԱՄՆ-ի միջև համապարփակ ռազմավարական գործընկերության խարտիայի հիման վրա երկկողմ գործընկերությունն ավելի կխորանա՝ ի շահ երկու երկրների, և համագործակցությունը կընդլայնվի փոխադարձ առաջնահերթություն ունեցող հարցերի լայն շրջանակի շուրջ։ ԱՄՆ-ի հետ ոլորտային համագործակցությունը կշարունակվի՝ հիմնվելով 2025 թվականի օգոստոսին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունների միջև ստորագրված փոխըմբռնման հուշագրի և Հայաստանի Հանրապետության և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների միջև համապարփակ ռազմավարական գործընկերության մասին խարտիայի վրա։

TRIPP նախագիծը կիրականացվի, գոնե էներգետիկ և երկաթուղային ենթակառուցվածքների շահագործման առումով, Հայաստանի ինտեգրման հետ մեկտեղ տարածաշրջանային խոշոր ենթակառուցվածքային նախագծերին։ Հայաստանի և Ֆրանսիայի միջև համագործակցությունը կբարձրացվի որակապես նոր մակարդակի, մասնավորապես քաղաքական, տնտեսական, անվտանգության, մշակութային, կրթական և ապակենտրոնացված գործընկերության ոլորտներում՝ հիմնվելով 2026 թվականի մայիսի 5-ին ստորագրված ռազմավարական գործընկերության հաստատման մասին համատեղ հռչակագրի վրա, որը հանդիսանում է ինստիտուցիոնալ և քաղաքական հիմք։ Ռուսաստանի Դաշնության հետ երկխոսությունը կշարունակվի՝ ուղղված փոխշահավետ և բազմակողմանի համագործակցությանը՝ շեշտը դնելով հավասարակշռված արտաքին քաղաքականության, ինչպես նաև տարածաշրջանում խաղաղության նոր պայմաններում հարաբերությունների վերափոխման, զարգացման և խորացման վրա։ Կշարունակվի ՀՀ վարչապետի և Չինաստանի նախագահի միջև 2025 թվականի օգոստոսի 31-ին կայացած հանդիպումից հետո ձեռք բերված պայմանավորվածությունների հետևողական իրականացումը, ինչպես նաև կշարունակվի հայ-չինական հարաբերությունները ռազմավարական գործընկերության մակարդակի բարձրացնելու և շոշափելի արդյունքների հասնելու վերաբերյալ համատեղ հայտարարության մեջ նշված ոլորտներում համագործակցությունը զարգացնելու ուղղությամբ աշխատանքը: Կշարունակվի ակտիվ աշխատանքը փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող ոլորտներում, այդ թվում՝ տնտեսության, պաշտպանության, տրանսպորտի, կրթության և մշակույթի, առողջապահության, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և այլ ոլորտներում համագործակցությունը զարգացնելու, ինչպես նաև Հայաստանի և Հնդկաստանի միջև գործընկերությունը նոր մակարդակի բարձրացնելու ուղղությամբ: Նիդեռլանդների, Ղազախստանի, Գերմանիայի, Լյուքսեմբուրգի, Միացյալ Թագավորության, Բուլղարիայի, Խորվաթիայի և Լիտվայի հետ հաստատված ռազմավարական հարաբերությունները բացահայտել են երկկողմ հետաքրքրություն ներկայացնող հիմնական ոլորտները, և այդ ոլորտներում հետագա աշխատանքը կարևոր է Հայաստանի զարգացման համար: Կշարունակվեն ռազմավարական գործընկերների թվի և աշխարհագրական հասանելիության ընդլայնման ջանքերը: ԵԱՏՄ պայմանագրով նախատեսված մեխանիզմների արդյունավետ իրականացումը միության ապագայի և հետագա զարգացման բանալին է: Կշարունակվի աշխատանքը ԵԱՏՄ հիմնարար ազատությունների՝ աշխատանքի, ծառայությունների, ապրանքների և ֆինանսների ազատ տեղաշարժի, լիարժեք և անխափան իրականացման, ինչպես նաև անդամ և դիտորդ երկրների հետ հարաբերությունների զարգացման ուղղությամբ: Հայաստանի Հանրապետությունը կշարունակի մնալ ՄԱԿ-ի և դրա մասնագիտացված մարմինների, Եվրոպայի խորհրդի, ԵԱՀԿ-ի, ԱՊՀ-ի, Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության և Եվրոպական քաղաքական համայնքի ակտիվ անդամ։ Հայաստանի Հանրապետությունը նաև անդամակցել է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի նախաձեռնությամբ ստեղծված Խաղաղության խորհրդին և կշարունակի իր աշխատանքը այս ձևաչափով։ Կառավարությունը կաշխատի Շանհայի համագործակցության կազմակերպությանը միանալու ուղղությամբ։ Ծրագրում նշվում է, որ ջանքեր կգործադրվեն Մերձավոր Արևելքի և Աֆրիկայի երկրների հետ հարաբերությունները զարգացնելու և նոր կապեր հաստատելու համար։

2. Անվտանգություն

Խաղաղությունը անվտանգության միակ արդյունավետ և հուսալի երաշխիքն է, և Հայաստանի Հանրապետությունը, նրա քաղաքացիները և հասարակական-քաղաքական շրջանակները պետք է ամեն օր ձգտեն ամրապնդել խաղաղությունը, այն դարձնել ավելի ինստիտուցիոնալ, անշրջելի և երաշխավորված։ Զինված ուժերը արտաքին անվտանգությունն ապահովելու պահեստային գործիք են այն դեպքերում, երբ արտաքին անվտանգությունն ապահովելու վերը նշված քաղաքական և դիվանագիտական միջոցառումները և դրանց կիրառումը անարդյունավետ են եղել։ ՀՀ զինված ուժերը չեն կարող օգտագործվել ՀՀ միջազգայնորեն ճանաչված տարածքից դուրս (բացառությամբ միջազգային պայմանագրերի հիման վրա միջազգային խաղաղապահ առաքելություններին մասնակցելու դեպքերի) և ծառայելու են բացառապես ՀՀ միջազգայնորեն ճանաչված տարածքը պաշտպանելու խնդիրներին: Համապատասխանաբար, կառավարությունը կապահովի զինված ուժերի տեխնոլոգիական, մարտունակության և մշակութային վերափոխումը և պրոֆեսիոնալ բանակի անընդհատ անցումը, երկրի պաշտպանունակության բարձրացումը, ինչպես նաև ռազմատեխնիկական և ռազմատեխնիկական համագործակցության ընդլայնումն ու դիվերսիֆիկացիան: Կբարձրացվի զինված ուժերի սպառազինությունը և նյութատեխնիկական ապահովումը, այդ թվում՝ ՀՀ ռազմարդյունաբերական համալիրի ներուժի զարգացման միջոցով: Այս ուղղությամբ կիրականացվի պրոֆեսիոնալ բանակի անընդհատ անցում՝ պայմանագրային զինծառայողների հավաքագրման համար ավելի բարենպաստ պայմաններ ստեղծելով, այդ թվում՝ զինվորական ծառայության, կրթության, մարտական պատրաստության, վարձատրության, կարիերայի զարգացման, առաջխաղացման, մարդկային ռեսուրսների հավաքագրման և կառավարման, պահեստազորայինների, բարոյահոգեբանական աջակցության և սոցիալական երաշխիքների նոր համակարգերի ներդրմամբ: Հատուկ ուշադրություն կդարձվի կանանց զինված ուժեր ներգրավելուն: Զինված ուժերի ներուժը կզարգանա, կմեծացվի Զինված ուժերի հրամանատարական և վերահսկողական համակարգի պատրաստվածությունը, կապահովվեն զենքերն ու ռազմական տեխնիկան, մարդկային, նյութատեխնիկական ռեսուրսները, կբարելավվեն պլանավորման և այլ համակարգերը՝ այդպիսով ապահովելով Զինված ուժերի նպատակների, խնդիրների և կարողությունների իրականացումը: Նախատեսվում է նաև իրականացնել Զինված ուժերի և դրանց հրամանատարական և վերահսկողական համակարգի թվային վերափոխում, ներառյալ հրամանատարական և վերահսկողական գործընթացների թվայնացումը, նախազորակոչային գրանցման, զորակոչի, պահեստազորայինների վարժական ճամբարներում ներգրավման, զորահավաքի նախապատրաստման և մարդկային ռեսուրսների կառավարման ժամանակակից էլեկտրոնային տեղեկատվական համակարգի ներդրումը: Համակարգը կներառի նաև բժշկական զննումների կազմակերպման և դրանց արդյունքների գրանցման գործընթացներ: Կներդրվի մշտական մարտական պատրաստության կանոնավոր զորքերի, օպերատիվ, մասնագիտական և ռազմավարական պահեստազորային ուժերի համալրման նոր համակարգ: Ռազմական ուսումնական հաստատությունները կհամապատասխանեցվեն առաջատար արևմտյան երկրների չափանիշներին, կստեղծվեն գերազանցության կենտրոններ, և կձևավորվի պաշտպանության ոլորտում ռազմական կրթության համապարփակ, անկախ ազգային համակարգ: Օրենքով սահմանված կարգով բնակարանային հաշվառման մեջ գտնվող պայմանագրային զինծառայողների, նրանց հավասարեցված անձանց, սահմանված կարգով ծառայությունից ազատված նախկին զինծառայողների, ինչպես նաև մահացած զինծառայողների ընտանիքի անդամների և խորը, ծանր կամ միջին ֆունկցիոնալ սահմանափակումների հանգեցնող հաշմանդամություն ունեցող նախկին զինծառայողների բնակարանային հարցերը կլուծվեն փուլ առ փուլ: Կբարելավվի տեղական արտադրողներից երկարաժամկետ պաշտպանական գնումների համակարգը՝ զինված ուժերի ապագա կարիքները բավարարելու համար, արտասահմանյան գործընկերների հետ համագործակցությամբ կտեղայնացվի զինամթերքի և ռազմական տեխնիկայի արտադրությունը, և կստեղծվեն զինված ուժերում առկա ռազմական տեխնիկայի պահպանման, վերանորոգման և արդիականացման հնարավորություններ: [Տեքստը, կարծես թե, թերի է և, հավանաբար, սխալ թարգմանություն է]: Սահմանային ինտեգրված կառավարումը ոչ միայն կապահովի պետական անվտանգության երաշխիքներ, այլև կհեշտացնի ուղևորահոսքերը, արտահանման-ներմուծման գործընթացները, կամրապնդի և արդիականացնի հետևողականության և վերահսկողության մեխանիզմները: Հայաստանի Հանրապետության մուտքի և տարանցման նպատակակետից վերածվելը կարևորագույն նշանակություն ունի միգրացիայի կառավարման արդյունավետության բարելավման համար: Այս առումով, պետական սահմանի պաշտպանության գոտիները աստիճանաբար կընդլայնվեն ՀՀ սահմանապահների կողմից՝ սահմանային լիարժեք պաշտպանություն ստանձնելու հեռանկարով: Սահմանային ինտեգրված կառավարման համակարգ կներդրվի ԵՄ և միջազգային լավագույն չափանիշներին համապատասխան, ներառյալ կենսաչափական տեխնոլոգիաների և թվային լուծումների օգտագործմամբ ժամանակակից սահմանային կառավարման համակարգ: Սահմանային ծառայությունը կվերափոխվի՝ կրճատելով ռազմական բաղադրիչը և ներդնելով միջազգային լավագույն փորձը: Կիրականացվի նաև միգրացիայի կառավարման համապարփակ արդիականացում, ներառյալ վիզային քաղաքականության պարզաբանումը, մուտքի և բնակության ընթացակարգերի ամրապնդումը, անօրինական միգրացիայի կանխարգելումը, կամավոր և հարկադիր վերադարձի համակարգի ստեղծումը, ինչպես նաև ապաստանի համակարգի շարունակական զարգացման տրամաբանությունը: Կներդրվի նոր կենսաչափական համակարգ, որը կհամապատասխանի միջազգային ամենաբարձր չափանիշներին, կհագեցած լինի առաջադեմ լուծումներով և պարբերաբար կթարմացվի՝ այս ոլորտում նորարարությունները արտացոլելու համար: Ներքին անվտանգության ժամանակակից մարտահրավերներին դիմակայելու և հանցագործության դեմ արդյունավետ պայքար ապահովելու համար պետական քաղաքականությունը կհիմնվի երկու լրացուցիչ մոտեցումների վրա. մի կողմից՝ հասարակության մեջ իրավակարգի և կարգուկանոնի ամրապնդումը, հանցագործության, դրա առաջացմանը և վերարտադրությանը նպաստող պատճառների և պայմանների, այդ թվում՝ քրեական ենթամշակույթի նկատմամբ հանրային անհանդուրժողականության խթանումը և քաղաքացիական իրավապահ համակարգի նկատմամբ վստահության ամրապնդումը, մյուս կողմից՝ իրավապահ համակարգի տեխնոլոգիական վերազինման և դրա ներուժի շարունակական զարգացման միջոցով: Այս ուղղությամբ, հանցագործության ոլորտում քրեագիտական (ներառյալ արհեստական բանականության կիրառումը) վերլուծական կարողությունները կարդիականացվեն՝ հանցագործության օրինաչափությունների, տարածական բաշխման, ռիսկերի և սպառնալիքների գնահատման ժամանակակից վերլուծական գործիքների ներդրման, հանցագործության միտումների կանխատեսման նոր մեթոդաբանությունների կիրառման, ռիսկերի վաղ հայտնաբերման, փաստական տվյալների հիման վրա կանխարգելման և որոշումների կայացման արդյունավետության բարձրացման միջոցով: Կմշակվեն համակարգված մեխանիզմներ՝ հանցագործության ռիսկի գործոն հանդիսացող քրեական ենթամշակույթի և դրա բնորոշ վարքագծի օրինաչափությունների դեմ պայքարելու համար՝ հասարակությունում զրոյական հանդուրժողականություն հաստատելով և դրա մերժումը հաստատելով, օրենքի գերակայության և օրինական վարքագծի արժեքները ամրապնդելով, ինչպես նաև իրավապահ մարմինների հետևողական և անզիջում արձագանքն ապահովելով դրանց ցանկացած դրսևորման, հանրապետության տեսահսկման համակարգերի ինստիտուցիոնալ վերափոխման միջոցով (ըստ «Խելացի քաղաք» մոդելի)՝ հանրային անվտանգությունն ապահովելու, հանցագործության դեմ պայքարը և ճանապարհային անվտանգությունը՝ համաձայն Եվրոպական Միության տվյալների պաշտպանության ընդհանուր կանոնակարգի սկզբունքների: Կձևավորվի «Թվային ոստիկանություն», որը ներառում է «Արհեստական բանականության վրա հիմնված ոստիկանություն»՝ թվային միջավայրում քաղաքացիների անվտանգությունն ապահովելու, 24/7 ծառայություններ մատուցելու, կիբերլաբորատորիա գործարկելու, ռիսկերի գնահատման, անձի պրոֆիլավորման և այլ ժամանակակից թվային գործիքների ներդրման, ինչպես նաև թվային ոստիկանության կարողությունների զարգացման միջոցով: Կընդլայնվի «112» միասնական օպերատիվ կառավարման կենտրոնի շրջանակը՝ ներառելով շտապ բժշկական օգնության կանչերը միասնական ընդունման և օպերատիվ կառավարման համակարգում՝ բնակչությանը արտակարգ օգնություն ցուցաբերելու համար մեկ հարթակի միջոցով: Կվերանայվի զենքի շրջանառությունը կարգավորող օրենսդրությունը՝ այն համապատասխանեցնելով հանցագործության դեմ պայքարի ժամանակակից մարտահրավերներին և միջազգային լավագույն փորձին:

Աղետների ռիսկի կառավարման համակարգի զարգացման հիմքը պետության, համայնքների և բնակչության դիմադրողականության բարձրացումն է՝ բնական աղետների ռիսկերը նվազեցնելու և վաղ նախազգուշացման կարողությունները զարգացնելու միջոցով: Այս ուղղությամբ մշակվել է բազմագործոն բնական աղետների վաղ նախազգուշացման ինտեգրված համակարգ և հիդրոօդերևութաբանական վտանգների վաղ նախազգուշացում, գետավազանի մոդելավորում, ջրհեղեղների և այլ հիդրոօդերևութաբանական վտանգների ռիսկերի գնահատում, ինչպես նաև ռիսկերի գնահատման և կառավարման թվային գործիքների ներդրում, աղետների ռիսկի կառավարման պլանների արդիականացում և թվայնացում, փրկարարներին իրական ժամանակում իրավիճակային իրազեկվածություն և դեպքի վայրի վերաբերյալ օպերատիվ տեղեկատվություն տրամադրելու համար համակարգերի և սարքավորումների ներդրում: Նախատեսվում է նաև ընդունել հրդեհային անվտանգության միասնական չափորոշիչներ՝ ռիսկերի վրա հիմնված մոտեցումներ իրականացնելու և հրդեհային պաշտպանության արդյունավետությունը բարելավելու համար: Կկատարվի սեյսմիկ դիտարկման ցանցի համապարփակ և լայնածավալ արդիականացում, որի շրջանակներում տարածաշրջանը ձեռք կբերի դիտարկման և չափման համար աննախադեպ ժամանակակից սեյսմիկ սարքավորումներ, որոնք զգալիորեն կընդլայնեն երկրաշարժերի վաղ հայտնաբերման, տվյալների ճշգրիտ վերլուծության և սեյսմիկ ռիսկի գնահատման հնարավորությունները: Ներդրվել է աղետների ապահովագրության մոդել՝ ֆինանսական կառավարման արդյունավետությունը բարելավելու և բնական աղետներից առաջացած կորուստները փոխհատուցելու համար:

Սննդային անվտանգությունն ապահովելու համար կմշակվի նյութական պաշարների նոր մոդել՝ սննդի անվտանգությունն ապահովելու և ճգնաժամային իրավիճակներում անհրաժեշտ սննդի պաշարների ձևավորման համար: Կմշակվի ճգնաժամային իրավիճակներում պահվող սննդամթերքի ցանկ, որպեսզի ցանկում ներառված անհրաժեշտ ապրանքները հասանելի լինեն մի քանի փոխարինելի ձևերով, ինչը կբազմազանեցնի դրանց ձեռքբերման և պահպանման ընթացքում առկա հնարավոր ռիսկերը և կնվազեցնի արտաքին կախվածությունը: Կենդանական ծագման մթերքների ինքնաբավությունը կաճի. տավարի մսի դեպքում՝ 88%-ից մինչև 93%, իսկ կաթի դեպքում՝ 78.6%-ից մինչև 88%:

Պետությունը հետևում է «կիբերանվտանգություն ըստ լռելյայնի» սկզբունքին և երաշխավորում է պետական տեղեկատվական համակարգերը և թվային ծառայությունների շարունակականությունը: Այս ոլորտում կիրականացվեն բոլոր կարևոր ենթակառուցվածքների խոցելիության գնահատումներ, կիրականացվեն ներթափանցման փորձարկումներ, կիրականացվի 24/7 մոնիթորինգ և կներդրվեն միջադեպերին արագ արձագանքման մեխանիզմներ: Մասնավոր և պետական հատվածներում կզարգանան անհրաժեշտ կարողությունները՝ լավագույն միջազգային ստանդարտները (EU NIS 2, ISO/IEC 27001) ներդնելու համար, այդ թվում՝ վաղ նախազգուշացման, վաղ հայտնաբերման և կիբերսպառնալիքներին արագ արձագանքման համար: Կառավարության միասնական քաղաքականության շրջանակներում Ազգային անվտանգության ծառայության կազմում կստեղծվի Ազգային կիբերպաշտպանության կենտրոն (NCDC): Այն ունակ կլինի դիմակայել ժամանակակից մարտահրավերներին, հագեցած կլինի ժամանակակից ծրագրային ապահովմամբ և տեխնոլոգիաներով, կհամապատասխանի միջազգային չափանիշներին և կհամալրվի պաշտպանության, ազգային անվտանգության և միջազգային հարաբերությունների ոլորտում բարձր որակավորում ունեցող անձնակազմով: Ծրագրեր կիրականացվեն նաև հանրային իրազեկվածության բարձրացման և կրթական հնարավորությունների զարգացման համար՝ հասարակության կիբերհասունության մակարդակը բարձրացնելու համար: Հասարակության տեղեկատվական դիմադրողականության ամրապնդումը նույնպես հետևյալ բարեփոխումների հիմնական ուղղություններից է: Նպատակային միջոցառումներ կիրականացվեն տեղեկատվության մեջ արտաքին մանիպուլյացիաների և միջամտության (FIMI), ապատեղեկատվության և կեղծ թվային բովանդակության (սինթետիկ արհեստական բանականություն (AI)) ազդեցությունը կանխելու, վաղ հայտնաբերելու և մեղմելու համար: Երեխաների առցանց անվտանգության ապահովման իրավական շրջանակը կբարելավվի՝ առցանց երեխաների իրավունքների, վնասակար բովանդակությունից (ներառյալ սոցիալական ցանցերում) պաշտպանության, թվային ծառայություններ մատուցողների պատասխանատվության և դպրոցներում թվային սարքերի անվտանգ օգտագործման վերաբերյալ կանոններ սահմանելով:

3. Հայ Առաքելական Եկեղեցու բարեփոխում

Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու բարեփոխումը կենսական անհրաժեշտություն է արժեքների վրա հիմնված հոգևոր կյանքի կառուցման հարցը լուծելու համար: Հոգևոր անվտանգությունն ապահովելու և արտաքին ուժերի կողմից Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին հիբրիդային պատերազմի և բարեփոխումների բազա դարձնելու փորձերը կանխելու նպատակով Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցուն կապահովվի Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու փաստացի ղեկավարի հեռացումը (հրաժարականը) և կաթողիկոսության ընտրությունների անցկացումը սահմանված ընթացակարգին համապատասխան: Կապահովվի Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Կանոնադրության ընդունումը, որը կսահմանի սահմանված սկզբունքների պահպանման, ֆինանսական թափանցիկության և հոգևորականության պատշաճ վարքագծի ապահովման մեխանիզմներ: Ամենայն հայոց կաթողիկոսի ընտրությունը կապահովվի սահմանված ընթացակարգին համապատասխան: Կառավարությունը նաև պարտավորվում է հոգևորականության ներկայացուցիչներին ներառել սոցիալական երաշխիքների պետական համակարգում և ապահովել եկեղեցու ֆինանսավորման թափանցիկությունը: .

4. Տնտեսություն

ՀՀ կառավարությունը մտադիր է 2026-2031 թվականներին ապահովել տարեկան միջին 6% տնտեսական աճ, ստեղծել 125,000 նոր աշխատատեղ, առնվազն եռապատկել կորպորատիվ պարտատոմսերի շուկան և առնվազն կրկնապատկել հայկական ծագում ունեցող ապրանքների արտահանման ծավալը: Նախատեսվում է նաև արդյունաբերական արտադրության ավելացում: (ընթացիկ գներով) 50%-ով՝ 2025 թվականի 3.3 տրիլիոն դրամից մինչև 2031 թվականի 5 տրիլիոն դրամ, գյուղատնտեսական համախառն արտադրանքի արժեքը առնվազն 50%-ով ավելացնել և հացահատիկի արտադրությունը կրկնապատկել։ Ծրագիրը նախատեսում է 10 ջրամբարի կառուցում՝ մինչև 2033 թվականը ավարտելու նպատակով, 350 կմ ջրանցքների և խողովակաշարերի կառուցում և վերակառուցում, 10,000 հեկտար նոր հողատարածքների ոռոգում և Երևանի, Գյումրու և Վանաձորի բնակիչների համար շուրջօրյա ջրամատակարարման խնդրի լուծում։

Նախատեսվում է նաև շարունակել Հայաստանի ազգային տիեզերական կարողությունների զարգացումը՝ ձեռք բերելով և արձակելով առնվազն երկու դիտարկման արբանյակ և մեկ կապի արբանյակ, զարգացնելով ազգային ցամաքային ենթակառուցվածքները, զարգացնելով արբանյակային կառավարման և տվյալների մշակման ազգային կարողությունները, ապահովելով արբանյակային տվյալների և կապի ծառայությունների հասանելիությունը պետության, գիտության և տեխնոլոգիաների, ինչպես նաև մասնավոր հատվածի համար, ինչպես նաև շահագործման հանձնելով 1000 մեգավատտ հզորությամբ ֆոտովոլտային էլեկտրակայաններ և 800 մեգավատտ հզորությամբ էներգիայի կուտակման հզորությամբ էլեկտրակայաններ, կրճատել աղքատությունը 5 տոկոսային կետով, թվայնացնել անհրաժեշտ հանրային և կոմունալ ծառայությունները, շարունակել անօրինական կերպով ձեռք բերված ակտիվների վերադարձման գործընթացը, որը կներառի անօրինականորեն սեփականաշնորհված և վարձակալված անտառների, լողափերի, այգիների և այգիների, ինչպես նաև կրթական հաստատությունների և այլ հանրային կառույցների վերադարձը։ տարածքներ համայնքներին և պետությանը, անընդհատ համալրելով վերադարձված միջոցների միասնական հաշիվը, և անօրինական ճանապարհով ձեռք բերված անշարժ և շարժական գույքը վերադարձնելով հանրային օգտագործման՝ մոտավորապես 2 միլիարդ դոլար ընդհանուր գումարով։

5. Կրթություն, բժշկություն, սոցիալական

Փաստաթղթի շրջանակներում երկրի ողջ բնակչությունը կներառվի առողջության ապահովագրության համակարգում։ Կշարունակվեն աշխատանքները ՀՀ քաղաքացիների համար ԵՄ մուտքի վիզաների ազատականացման ուղղությամբ։ Իշխանությունները նաև մտադիր են կառուցել և արդիականացնել 300 դպրոց, 30 քոլեջ, 100 արտադասարանական հաստատություն, 100 մանկապարտեզ, 100 բազմաֆունկցիոնալ խաղահրապարակ (ներառյալ հանրային լողավազանները), իրականացնել «Ակադեմիական քաղաք» տեխնոլոգիական կլաստերի կառուցման նախագիծը, ինչպես նաև բնակարաններ ապահովել 3600 ուսանողների համար, ստեղծել արհեստական ինտելեկտի (AI) ոլորտում համաշխարհային մակարդակի հաշվողական հզորություն՝ առնվազն 100,000 համարժեք գրաֆիկական մշակման միավորների (GPU) կամ առնվազն 35,000 համարժեք GPU մեկ միլիոն բնակչի հաշվով՝ ապահովելով այդ հզորության առնվազն 10%-ին համարժեք հաշվողական ռեսուրսների հասանելիություն ՀՀ գիտական հետազոտությունների, կրթության, ստարտափների, արդյունաբերական և պետական հատվածների համար։ Գիտության ֆինանսավորման ծավալը մեծացնել մինչև ՀՆԱ-ի 1 տոկոսը։ 2028 թվականից սկսած՝ կներդրվի կենսաթոշակների ինդեքսավորման համակարգ՝ համաձայն գնաճի մակարդակի։