Սահմանների կառավարման ոլորտում համալիր բարեփոխումները Հայաստանի կողմից իրականացվող լայնածավալ ծրագրի մի մասն են. Արփինե Սարգսյան

Արմինֆո. ՀՀ ներքին գործերի նախարար Արփինե Սարգսյանը ներկայացրել է Frontex-ի հետ նախատեսվող համագործակցության հիմնական ուղղությունները, ընդգծելով, որ բարեփոխումներն ուղղված են սահմանների կառավարման ոլորտում Հայաստանի կարողությունների ամրապնդմանը, անվտանգության մակարդակի բարձրացմանը և եվրոպական առաջավոր փորձի հետևողական ներդրմանը: Այդ մասին նա հայտարարել է «Սիվիլնեթ»-ի հետ հարցազրույցում։ 

Այդ համատեքստում, ինչպես ընդգծել Է Սարգսյանը, Frontex սահմանային եւ առափնյա պահպանության եվրոպական գործակալության հետ համագործակցությունը դիտարկվում է որպես ողջ գործընթացի կարեւոր եւ բնական բաղադրիչ: Այնարտահայտում է Հայաստանի պատրաստակամությունը՝ խորացնելու գործնական գործընկերությունը ԵՄ հետ և անցնելու համագործակցության ավելի ինստիտուցիոնալ, հուսալի և կանխատեսելի ձևաչափերի:

Արփինե Սարգսյանը հստակեցրել է, որ Հայաստանի Հանրապետության և Frontex-ի  միջև ստորագրված օպերատիվ համագործակցության համաձայնագիրը միջազգային պայմանագիր չէ: Սա համագործակցության շրջանակային համաձայնագիր է, որը սահմանում է կողմերի միջև փոխգործակցության հիմնական ուղղություններն ու ձևաչափերը ։ Համաձայնագիրը նախատեսում է տեղեկատվության փոխանակում անօրինական միգրացիայի, փաստաթղթերի կեղծման, միգրանտների մաքսանենգության և ռիսկերի գնահատման վերաբերյալ: Նախատեսվում է նաև իրականացնել ռիսկերի համատեղ վերլուծություն, որը թույլ կտա Հայաստանի սահմանային և միգրացիոն իշխանություններին օգտագործել Frontex-ի վերլուծական հնարավորությունները: 

Համագործակցության շրջանակներում կիրականացվեն վերապատրաստման և որակավորման բարձրացման ծրագրեր սահմանապահների և Միգրացիայի ու քաղաքացիության ծառայության աշխատակիցների համար: Նախարարի խոսքով ՝ գործընկերությունը կնպաստի նաև սահմանների համալիր կառավարման, քաղաքացիների վերադարձի, ռիսկերի կառավարման և փաստաթղթերի անվտանգության ապահովման ոլորտում եվրոպական առաջավոր փորձի ներդրմանը: 

Արփինե Սարգսյանը նաև ընդգծել է, որ Frontex-ի հետ համագործակցությունը չի ենթադրում գործակալության մշտական ուժերի տեղակայումը Հայաստանում: Հայաստանի սահմանների նկատմամբ վերահսկողությունը մնում է ամբողջությամբ երկրի ինքնիշխան իշխանության սահմաններում։ 

Նախարարի խոսքով ՝ համագործակցությունը նաև կարևոր քաղաքական ազդակ է, որը վկայում է այն մասին, որ Հայաստանը ոչ միայն խորացնում է հարաբերությունները Եվրոպական միության հետ, այլև պատրաստ է սահմանների կառավարման համակարգը համապատասխանեցնել միջազգային բարձր չափորոշիչներին ՝ լիովին պահպանելով ինքնիշխանության սկզբունքը: 

Արփինե Սարգսյանն անդրադարձել է նաև Եվրոպոլի և եվրոպական այլ իրավապահ մարմինների հետ համագործակցության ամրապնդմանը: Նա նշել է, որ վիզաների ազատականացման գործընթացի շրջանակներում իրավապահ մարմինների համագործակցության խորացումը կարևոր ուղղություններից մեկն է: Ավելի խորը համագործակցությունը Եվրոպոլի, իսկ ապագայում նաև Եվրոպական դատախազության, ԵՊՊՕ-ի և Եվրոյուստ-ի հետ ենթադրում է ոչ միայն իրավական, այլև տեխնոլոգիական և ինստիտուցիոնալ պատրաստակամություն: Արփինե Սարգսյանի խոսքով ՝ առաջին հերթին անհրաժեշտ է ապահովել անվտանգ տեղեկատվական միջավայր ՝ անձնական տվյալների պաշտպանության եվրոպական չափանիշներին համապատասխան, քանի որ նման համագործակցության հիմքը հուսալի և պաշտպանված տվյալների փոխանակումն է: 

Իրավապահ մարմինները պետք է ունենան նաև համատեղելի թվային համակարգեր, որոնք թույլ կտան տեղեկատվության փոխանակում անվտանգ, արագ և ստանդարտացված ձևաչափերով ՝ միևնույն ժամանակ պահպանելով կիբեռանվտանգության, տվյալների ամբողջականության և հետագծելիության բարձր պահանջները: 

Նախարարը կարևորել է նաև վերլուծական և օպերատիվ կարողությունների զարգացումը, ժամանակակից թվային գործիքների, թվային ապացույցների կառավարման մեխանիզմների և մասնագիտացված կարողությունների ներդրումը: Դրանք անհրաժեշտ են անդրազգային կազմակերպված հանցավորության, միգրանտների մաքսանենգության, մարդկանց թրաֆիքինգի, կիբեռ0հանցագործությունների և ֆինանսական հանցագործությունների բացահայտման արդյունավետության բարձրացման համար: 

Արփինե Սարգսյանը նշել է, որ այս գործընթացը ենթադրում է նաև ինստիտուցիոնալ կարգապահության բարձրացում, աշխատանքի ընդհանուր ստանդարտների ներդրում, շարունակական ուսուցում և եվրոպական գործընկերների հետ օպերատիվ համագործակցության խորացում: 

Նրա գնահատմամբ ՝ խոսքը ոչ թե առանձին տեխնիկական բարեփոխումների, այլ եվրոպական անվտանգության ճարտարապետության հետ համատեղելի իրավապահ լիարժեք էկոհամակարգի ձեւավորման մասին է: Դա թույլ կտա Հայաստանին հանդես գալ որպես հուսալի և լիիրավ գործընկեր այդ ցանցում։ 

Այդ ուղղությամբ գործնական առաջընթաց արդեն գրանցվել է։ Եվրոպոլում նշանակվել է ներքին գործերի նախարարության աշխատակից, որը համակարգում է հայկական իրավապահ համակարգի աշխատանքը Եվրոպոլի հետ: Ներքին գործերի նախարարությունը նաեւ միացել է Եվրոպոլի SIENA պաշտպանված տեղեկատվության փոխանակման համակարգին: Տեղադրվել և շահագործման է հանձնվել եվրոպական գործընկերների հետ օպերատիվ, անվտանգ և ստանդարտացված կապ ապահովող համապատասխան տեխնիկական ենթակառուցվածքը: 

Նախարարը նաև տեղեկացրել է, որ ՀՀ դատախազությունն առաջիկայում դատախազ կնշանակի Եվրոյուստում: