Վերլուծաբան. Երևանի և Մոսկվայի միջև շարունակվող լարվածությունը կարող է հանգեցնել Ռուսաստանի կողմից նոր սահմանափակող միջոցառումների

ԱրմԻնֆո. Եթե հայ-ռուսական հարաբերություններում լարվածությունը շարունակվի կամ խորանա, ապա չի կարելի բացառել մաքսային վերահսկողության խստացումը, առևտրային լրացուցիչ սահմանափակումների ներդրումը կամ էներգակիրների գնագոյացման քաղաքականության վերանայումը, կարծում է վերլուծաբան Տիգրան Դումիկյանը։

Վկայակոչելով Հայաստանի և Ռուսաստանի ղեկավարների միջև վերջին հեռախոսազրույցը՝ վերլուծաբանը նշել է, որ վերջին շաբաթների ընթացքում հայ-ռուսական հարաբերություններում զարգացումները վկայում են երկկողմ հարաբերություններում որակապես նոր իրավիճակի ի հայտ գալու մասին։

«Պաշտոնական Մոսկվան այժմ պահանջում է, որ Հայաստանն ավելի բացահայտ և նպատակասլաց կերպով պարզաբանի իր արտաքին քաղաքականության դիրքորոշումը»։ Միաժամանակ, սահմանափակվում է ԵԱՏՄ միասնական շուկայի շրջանակներում Հայաստանի համար նախկինում հասանելի առավելությունների գործնական կիրառումը», - կարծում է փորձագետը։

Նրա խոսքով, խնդիրն այն է, որ ի հայտ եկող նոր աշխարհաքաղաքական իրողություններում Հարավային Կովկասը դարձել է գլոբալ մրցակցության կարևոր հարթակ, որտեղ հատվում են Ռուսաստանի, Արևմուտքի, Թուրքիայի, Իրանի և այլ խաղացողների ռազմավարական շահերը։

... Արևմտյան քաղաքական շրջանակները բազմիցս հայտարարել են, որ Ռուսաստանի ռազմական և քաղաքական ներկայությունը տարածաշրջանում մնում է այս նախաձեռնության լիարժեք իրականացման հիմնական սահմանափակող գործոններից մեկը», - հիշեցրել է Դումիկյանը։

Նա նշել է, որ, որպես կանոն, նման քաղաքական հայտարարությունները ուղեկցվում են փակ դիվանագիտական բանակցություններով և գործնական քայլերով, որոնք լիովին չեն բացահայտվում հանրային ոլորտում, բայց կարող են էական ազդեցություն ունենալ տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռության վրա։ Վերլուծաբանը վստահ է, որ նման իրավիճակում կարևոր է գնահատել ոչ միայն հրապարակային հայտարարությունները, այլև քաղաքական որոշումներն ու բանակցային գործընթացները, որոնք կարող են հիմք հանդիսանալ պաշտոնական Մոսկվայի ներկայիս կոշտ արձագանքի համար։

Դումիկյանը վստահ է, որ անկախ այս գործընթացների բովանդակությունից, Հայաստանի համար հիմնական խնդիրը մնում է տնտեսական խոցելիության բարձր աստիճանը։ Ավելին, փորձագետը հավելեց, որ վերջին ամիսներին Հայաստանի արտահանման ոլորտում առաջացած սահմանափակումներն արդեն հանգեցրել են զգալի տնտեսական կորուստների՝ բացասաբար ազդելով ինչպես արտադրական և արտահանող ընկերությունների գործունեության, այնպես էլ պետական բյուջեի հարկային եկամուտների վրա։ Վերլուծաբանը նշեց, որ ռազմավարական ներմուծումը մնում է ամենազգայուն ոլորտը։ Նա նշեց, որ միայն 2025 թվականի պաշտոնական տվյալներով, Հայաստանի ցորենի մոտ 99%-ը և բնական և հեղուկ գազի մոտ 85%-ը ներմուծվում է Ռուսաստանի Դաշնությունից։ Հետևաբար, շարունակեց նա, նույնիսկ տնտեսական ճնշման սահմանափակ գործիքները կարող են զգալի ազդեցություն ունենալ Հայաստանի ներքին շուկայի վրա։

«Հետևաբար, եթե հայ-ռուսական հարաբերություններում լարվածությունը շարունակվի կամ խորանա, տեսականորեն չի կարելի բացառել մաքսային վերահսկողության խստացման, առևտրային լրացուցիչ սահմանափակումների ներդրման կամ էներգակիրների գնագոյացման քաղաքականության վերանայման հնարավորությունը։ Չնայած նման սցենարների իրականացումը կախված է բազմաթիվ քաղաքական և տնտեսական գործոններից, դրանց հավանականությունը չի կարելի անտեսել տնտեսական անվտանգության տեսանկյունից»։ Այս պայմաններում Հայաստանի իշխանությունները գործնականում մանևրելու տեղ չունեն, ուստի անհրաժեշտ է արագ և արդյունավետ որոշումներ կայացնել՝ հնարավոր քաղաքական և տնտեսական ռիսկերը մեղմելու համար», - կարծում է Դումիկյանը։

Հակառակ դեպքում, վերլուծաբանը վստահ է, որ աշխարհաքաղաքական դիմակայության հիմնական սոցիալ-տնտեսական հետևանքները կընկնեն շարքային հայ քաղաքացիների ուսերին՝ կենսամակարդակի զգալի անկման, պարենային անվտանգության ռիսկերի աճի, գնաճային ճնշման աճի և կոմունալ ծառայությունների ծախսերի աճի տեսքով։

Հիշեցնենք, որ հուլիսի 27-ին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ հեռախոսազրույցի ժամանակ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը շեշտեց, որ հայկական ծագում ունեցող ապրանքների ռուսական շուկա արտահանման սահմանափակումները հակասում են հայ-ռուսական իրավական շրջանակին և Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) դրույթներին։ Փաշինյանը կոչ արեց միջոցներ ձեռնարկել այս հարցերը լուծելու համար։ Ինչ վերաբերում է Հայաստանում ԵՄ-ին անդամակցելու վերաբերյալ հանրաքվեի անցկացմանը, ինչպես նշված է ԵԱՏՄ չորս անդամ պետությունների ղեկավարների այս տարվա մայիսի 29-ին ընդունված համատեղ հայտարարության մեջ, Փաշինյանը շեշտեց, որ հանրաքվեի անցկացումը գործնականում հնարավոր է միայն այն բանից հետո, երբ Հայաստանը պաշտոնական դիմում ներկայացնի ԵՄ անդամակցության համար և այս հարցը դարձնի էական։ Միևնույն ժամանակ, Փաշինյանը շեշտեց ՀՀ կառավարության պատրաստակամությունը վերոնշյալ խնդիրները լուծելու բաց, գործընկերային և բարեկամական երկխոսության միջոցով։