Քաղաքագետ. Փաշինյանի և Պուտինի հեռախոսազրույցը հաստատեց Երևանի և Մոսկվայի միջև խորացող ռազմավարական տարաձայնությունները

Արմինֆո. ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի միջև հեռախոսազրույցը չի նշանավորել հայ-ռուսական հարաբերություններում ճգնաժամի լուծման սկիզբը, այլ հաստատել է, որ կողմերի միջև ռազմավարական տարաձայնությունները շարունակում են խորանալ: Այս մասին Facebook-ում գրել է քաղաքագետ, «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության առաջնորդ Սուրեն Սուրենյանցը:

Նա նշել է, որ ՀՀ վարչապետի և ՌԴ նախագահի միջև հուլիսի 27-ին Փաշինյանի նախաձեռնությամբ տեղի ունեցած զրույցը առաջինն էր հունիսյան խորհրդարանական ընտրություններից ի վեր: Սուրենյանցի խոսքով՝ քաղաքական տեսանկյունից այս զրույցը նշանակալից էր, քանի որ այն տեղի է ունեցել հայ-ռուսական հարաբերություններում լարվածության սրման և ռուսական շուկա հայկական արտադրանքի արտահանման սահմանափակումների պատճառով առաջացած տնտեսական դժվարությունների ֆոնին: «Հատկանշական է, որ Փաշինյանի և Պուտինի զրույցին նախորդել են Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցի (հուլիսի 22) և Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի (հուլիսի 25) հետ հեռախոսազրույցները։ Եվրոպացի գործընկերների հետ շփումները, ըստ երևույթին, այնպիսի արդյունքներ չեն տվել, որոնք կարող էին մեղմացնել ռուսական շուկայի սահմանափակումները։ Այս պայմաններում Մոսկվային դիմելը դարձել է ոչ թե քաղաքական ընտրություն, այլ օբյեկտիվ անհրաժեշտություն», - կարծում է քաղաքական գործիչը։

Սուրենյանցը հիշեցրել է, որ պաշտոնական Երևանի խոսքով՝ Փաշինյանը բարձրացրել է հայկական ծագում ունեցող ապրանքների արտահանման սահմանափակումների հարցը՝ ընդգծելով, որ դրանք հակասում են ինչպես հայ-ռուսական իրավական շրջանակին, այնպես էլ Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) սկզբունքներին, և խնդրել է միջոցներ ձեռնարկել այդ հարցը լուծելու համար։ Սակայն, ինչպես նշել է քաղաքագետը, Կրեմլի պաշտոնական հայտարարությունը բացահայտում է բոլորովին այլ առաջնահերթություն։ «Ռուսական կողմը կրկին օրակարգում է դրել Հայաստանի եվրաինտեգրման հարցը»։ Պուտինը վերահաստատեց մայիսի 29-ին Աստանայում ԵԱՏՄ չորս անդամ պետությունների (Բելառուս, Ղազախստան, Ղրղզստան և Ռուսաստան) ղեկավարների կողմից ընդունված համատեղ հայտարարության տրամաբանությունը և ընդգծեց Հայաստանում հնարավորինս շուտ ազգային հանրաքվե անցկացնելու անհրաժեշտությունը՝ երկրի ռազմավարական ուղղությունը որոշելու համար՝ Եվրամիություն (ԵՄ), թե՞ ԵԱՏՄ-ում շարունակական մասնակցություն։ Ի պատասխան՝ Փաշինյանը փաստացի ընդունեց, որ ԵՄ-ին անդամակցության գործընթացը դեռևս գործնական փուլում չէ՝ նշելով, որ հանրաքվեի անցկացումը հնարավոր կլինի միայն այն դեպքում, եթե Հայաստանը պաշտոնապես դիմի ԵՄ անդամակցության համար», - հիշեցրեց Սուրենյանցը։ Սակայն, ինչպես նշեց քաղաքական գործիչը, նույնիսկ այս զգուշավոր դիրքորոշումը որևէ տեսանելի արդյունք չի տվել։ Նրա խոսքով՝ հեռախոսազրույցից հետո արտահանման սահմանափակումների վերացման կամ մեղմացման մասին որևէ հայտարարություն չի արվել։ «Ավելին, Կրեմլի հայտարարության մեջ ընդհանրապես չի նշվել տնտեսական հարցեր, ինչը հստակ ցույց է տվել Մոսկվայի առաջնահերթությունները»։ Ուշագրավ է նաև մեկ այլ ուշագրավ հանգամանք։ Սա ևս մեկ դեպք է, երբ Պուտինը չի շնորհավորում Փաշինյանին խորհրդարանական ընտրություններում տարած հաղթանակի կապակցությամբ։ Միջպետական հարաբերություններում նման լռությունը հազվադեպ է պատահական լինում և, որպես կանոն, պարունակում է քաղաքական ազդանշան», - բացատրեց քաղաքական գործիչը։

Այսպիսով, ըստ Սուրենյանցի, հեռախոսազրույցի բովանդակությունը հստակորեն համապատասխանում էր Փաշինյանի և Պուտինի ապրիլի 1-ին կայացած հանդիպման, ինչպես նաև Աստանայում արված հայտարարության քաղաքական տրամաբանությանը։ Այլ կերպ ասած, ինչպես բացատրեց քաղաքագետը, Մոսկվան այլևս չի մտադիրվում հանդուրժել Երևանի «երկու աթոռի վրա նստելու» քաղաքականությունը։ «Ավելին, Աստանայում ընդունված համատեղ հայտարարությունը սահմանում է, որ մինչև 2026 թվականի դեկտեմբերը ԵԱՏՄ միջկառավարական խորհուրդը պետք է զեկույց ներկայացնի ԵԱՏՄ մասին պայմանագրի կիրառումը Հայաստանի նկատմամբ կասեցնելու հնարավոր հետևանքների վերաբերյալ։ Սա այլևս նախազգուշացում չէ, այլ գործընթաց՝ կոնկրետ ժամկետներով։ «Այսպիսով, Փաշինյանի և Պուտինի միջև հեռախոսազրույցը հայ-ռուսական հարաբերություններում ճգնաժամի հաղթահարման սկիզբը չնշանակեց։ Ընդհակառակը, այն հաստատեց, որ կողմերի միջև ռազմավարական տարաձայնությունները շարունակում են խորանալ, և տնտեսական խնդիրներն արդեն դարձել են այս ճգնաժամի ամենաակնառու դրսևորումներից մեկը», - նշեց Սուրենյանցը։ Սա նշանակում է, ինչպես նշեց քաղաքական գործիչը, որ Մոսկվան ակնհայտորեն պատրաստ չէ առաջնորդվել Երևանի տնտեսական դժվարություններով կամ նրա քաղաքական բացատրություններով: «Ռուսաստանը շարունակում է Հայաստանից ակնկալել ոչ թե երաշխիքներ, այլ հստակ և վերջնական ռազմավարական ընտրություն: «Մոսկվան չի հավատում արցունքներին»: Այս արտահայտությունն ամենաճշգրիտ բնութագրում է Փաշինյան-Պուտին հեռախոսազրույցի քաղաքական բովանդակությունը», - եզրափակեց Սուրենյանցը։