Կարծիք. Բաքուն Բեռլինում բանակցությունների արդյունքներով ստանում է ընդլայնված ազդեցության ալիք ԵՄ ներսում և ամրապնդում է համագործակցային կապերը գլխավոր եվրո-շարժիչի հետ

ԱրմԻնֆո. Բաքվի և Բեռլինի հարաբերությունները Ադրբեջանի առաջնորդ Իլհամ Ալիևի Գերմանիա կատարած այցի արդյունքներով դուրս են գալիս ավանդական մոդելի սահմաններից, որտեղ Ադրբեջանը հիմնականում դիտվում էր որպես էներգետիկ ռեսուրսների մատակարար։ Այս տեսակետը կիսում է պատմական գիտությունների թեկնածու, ՄԳԻՄՈ-ի Միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտի Եվրո-ատլանտյան անվտանգության կենտրոնի գլխավոր գիտաշխատող, «Միջազգային վերլուծություն» ամսագրի գլխավոր խմբագիր Սերգեյ Մարկեդոնովը։

Քաղաքագետը, անդրադառնալով Իլհամ Ալիևի Բեռլին կատարած երկօրյա այցի արդյունքներին, ընդգծեց, որ այս դիվանագիտական ուղևորությունը լավ պատրաստված և պլանավորված էր։ Նա հիշեցրեց, որ 2025 թվականի ապրիլին Գերմանիայի նախագահ Ֆրանկ-Վալտեր Շտայնմայերը առաջին պաշտոնական այցն է կատարել Ադրբեջանի Հանրապետություն՝ որպես գերմանական պետության ղեկավար։ Մարկեդոնովի խոսքով՝ չնայած Գերմանիայում նախագահի պաշտոնը որոշ առումով նման է բրիտանական մոնարխի, սակայն չարժե մոռանալ Շտայնմայերի հզոր դիվանագիտական փորձը։

«Անցյալ տարվա դեկտեմբերի սկզբին Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը հրավիրել է Ադրբեջանի նախագահին այցելել իր երկիրը։ Կես տարի անց Գերմանիայի դեսպան Ռալֆ Հոլլերմանը, ավարտելով իր դիվանագիտական առաքելությունը Բաքվում, հրաժեշտի հանդիպման ժամանակ фактически հայտարարեց Իլհամ Ալիևի Բեռլինի մոտալուտ այցի մասին», - շարունակեց փորձագետը։

Այս այցի արդյունքների մասին խոսելիս Մարկեդոնովը ընդունեց, որ նույնիսկ եթե Ադրբեջանի առաջնորդի ուղևորությունը միայն արձանագրական-արարողակարգային բնույթ կրեր, այն ուշադրության կենտրոնում կլիներ, առաջին հերթին՝ Գերմանիայի ժամանակակից համաշխարհային քաղաքականության մեջ ունեցած մասշտաբների և նշանակության շնորհիվ։

«Եվրոպական միության ամենամեծ տնտեսությունը և «եվրոինտեգրման շարժիչը», Ուկրաինայի հիմնական դաշնակիցներից մեկը Ռուսաստանի հետ շարունակվող հակամարտությունում։ Միևնույն ժամանակ՝ պետություն, որը արագ հրաժարվում է նախկին մեղքի և պատասխանատվության կոմպլեքսներից, ավելի հաճախ հայտարարում է ոչ միայն քաղաքական, այլև ռազմական ամբիցիաների մասին։ Ի՞նչ կարևոր բան կա հենց գերմանա-ադրբեջանական երկկողմ օրակարգում՝ Բաքվի և Եվրամիության համագործակցային կապերի կողքին։ Նախ և առաջ պետք է նշել Ադրբեջանի ուղղակի գազի մատակարարումների սկիզբը Գերմանիա և Ավստրիա։ ԵՄ-ն ընդհանուր առմամբ և Գերմանիան մասնավորապես հայտարարել են ռուսական «էներգո-իմպերիալիզմից» հրաժարվելու մասին։ Սակայն եվրոպական ժողովրդավարությունը նույնպես պետք է տաքացվի», - ընդգծեց ռուս քաղաքագետը։

Մարկեդոնովը վստահ է, որ հենց այդ պատճառով Բեռլինը, ինչպես նաև ԵՄ գործադիր մարմինը, որևէ կերպ չեն քննադատում Բաքվին Ադրբեջանի ներքին քաղաքականության որոշ առանձնահատկությունների համար։ Նա նաև ուշադրություն դարձրեց, որ Իլհամ Ալիևի և Ֆրիդրիխ Մերցի այցի շրջանակներում ստորագրվել է երկկողմ ռազմավարական գործընկերության համատեղ հռչակագիր։ «Փորձագետները այս ձևաչափը անվանում են «էներգետիկա+»։ Բեռլինում ստորագրված փաստաթուղթը ընդգրկում է կանոնավոր միջկառավարական խորհրդակցություններ, առևտուր և ներդրումներ, էներգետիկա, տրանսպորտային ենթակառուցվածքներ, պաշտպանական արդյունաբերություն, թվայնացում, կրթություն և գիտական փոխանակումներ։ Այսպիսով, հարաբերությունները դուրս են գալիս ավանդական մոդելի սահմաններից, որտեղ Ադրբեջանը հիմնականում դիտվում էր որպես էներգետիկ ռեսուրսների մատակարար», - վստահ է նա։

Նրա խոսքով՝ այսպիսով, հռչակագիրը ավելի շատ քաղաքական շրջանակ է։ Քաղաքագետը ընդունեց, որ հարաբերությունների կարգավիճակի խորհրդանշական բարձրացումը արդեն տեղի է ունեցել, իսկ դրանց գործնական բովանդակությունը դեռ պետք է հաստատվի կոնկրետ նախագծերով։ Եվ, ակնհայտորեն, շարունակեց նա, Բաքվի ներքին ազգային ինքնիշխանությանը ցանկացած փորձը կբլոկավորվի։

«Ինչ վերաբերում է փոխշահավետ բիզնեսին, ապա դա ողջունում են Ադրբեջանի իշխանությունները։ Եվ նշենք, որ հարևաններից տարբեր՝ Ադրբեջանը չունի որևէ ձգտում դեպի «հրաշալի եվրոպական ապագա»։ Հավատարիմ իր իրականությանը, ոչ ոք «արժեքների» մասին չի խոսում։ Բաքուն ընդլայնված ազդեցության ալիք է ստանում ԵՄ ներսում, ամրապնդում է համագործակցային կապերը գլխավոր եվրո-շարժիչի հետ, լեգիտիմացնում է իրեն որպես Հարավային Կովկասի հիմնական խաղացող՝ այն պայմաններում, երբ «քաղաքական Արևմուտքը» ցանկանում է նվազեցնել Ռուսաստանի ազդեցությունը իր համար կարևոր տարածաշրջանում։ Եվ ադրբեջանական ղեկավարությունը դրան մեծ հակազդեցություն չունի», - ավելացրեց Մարկեդոնովը։

Նա ուշադրություն դարձրեց, որ Գերմանիայի կանցլերի հետ համատեղ մամուլի ասուլիսի ժամանակ Իլհամ Ալիևը հայտարարել է, որ «իր երկիրը պատրաստ է փոխարինել Ռուսաստանին Եվրոպայի էներգետիկ շուկայում, քանի որ Մոսկվան այլևս չի կարող ապահովել իր գործընկերներին ռեսուրսներով»։

«Բեռլինը որպես բոնուս ունի էներգամատակարարումների դիվերսիֆիկացիա և նոր հնարավորություններ՝ եվրասիական տարածքում իր դիրքերը ամրապնդելու համար։ Արդյո՞ք սա լիովին կաշխատի։ Հարցը դեռ չունի հստակ պատասխան։ Շատ փոփոխականներ կան մեծ եվրասիական և փոքր կովկասյան հավասարումների մեջ», - ամփոփեց փորձագետը։