Կարծիք․ Ադրբեջանն այն պետությունը չէ, որն ի զորու է Իսրայելին թելադրել նրա ներքաղաքական օրակարգը

Արմինֆո. Ադրբեջանն այն պետությունը չէ, որն ի զորու է Իսրայելին թելադրել նրա ներքաղաքական օրակարգը։ Հայաստանի խորհրդարանի նախկին պատգամավոր Արման Աբովյանն այդպես է մեկնաբանել  լուրերն այն մասին, որ Իսրայելը դադարեցրել է Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործընթացը՝ Ադրբեջանի ճնշումներից հետո:

Քաղաքական գործիչն իր թելեգրամ-ալիքում հիշեցրել է, որ ԶԼՄ-ներում հրապարակումներից հետո, թե՝ Քնեսետի օրակարգից հանվել է Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցի շուրջ քվեարկությունը, հայկական լրատվական դաշտում կրկին վրդովմունքի ալիք է բարձրացել:

Նա նշել է, որ հայտնվել են հայտարարություններ այն մասին, թե, իբր, դա տեղի է ունեցել Ադրբեջանի ճնշման ներքո։

"Նման բացատրությունները չափազանց միամիտ ու հիմար են թվում։ Ադրբեջանն այն պետությունը չէ, որն ի զորու է Իսրայելին թելադրել նրա ներքաղաքական օրակարգը։ Որքան էլ այնտեղ Ալիեւ-ջունիորը սրի իր բեղերը, նա չի հասունացել այն մակարդակի, որ կարողանա ճնշում գործադրել Իսրայելի նկատմամբ։ Դուր է գալիս դա ինչ-որ մեկին, թե՝ ոչ, Իսրայելը Մերձավոր Արևելքի առանցքային ռազմաքաղաքական խաղացողներից է, որն ունի սեփական ռազմավարական շահերն ու որոշումներ է կայացնում ՝ ելնելով բացառապես դրանցից: Ինչը, իհարկե, չի արդարացնում Իսրայելին, որն ինքն է Գազայում ցեղասպանություն իրականացրել և ագրեսիա՝ եղբայրական Իրանի հայերի դեմ", - կարծում է Աբովյանը։

Նրա խոսքով, խոսակցություններն այն մասին, թե, իբր, Բաքուն Բենիամին Նեթանյահուին ստիպել է փոխել իր դիրքորոշումը, ավելի շուտ բարդ քաղաքական պատկերը պարզեցնելու փորձ են թվում:

"Շատ ավելի տրամաբանական է ենթադրել, որ մենք տեսնում ենք համաձայնեցված քաղաքական խաղ, որտեղ և Իսրայելը, և Ադրբեջանը լուծում են սեփական խնդիրները։ Բենիամին Նեթանյահուի կաբինետի համար Հայոց ցեղասպանության ճանաչման թեման դարձել է Թուրքիայի վրա ճնշում գործադրելու գործիքներից մեկը և ներքին քաղաքական պայքարի տարր, որը նախատեսված է իսրայելական հասարակության առավել արմատական հակաթուրքական հատվածի շրջանում ժողովրդականության աճի համար: Իսկ հետագա խորհրդարանական մանեւրները թույլ են տալիս պահպանել դիվանագիտական առեւտրի համար տարածություն՝ ներիսրայելական բարդ քաղաքական ներկապնակում",- վստահ է քաղաքական գործիչը։

Նրա խոսքով՝ այս իրավիճակում ամենազարմանալին հայ հասարակության մի մասի արձագանքն է։ Աբովյանը նշել է, որ բացված դիվանագիտական հնարավորությունների պատուհանը տեսնելու փոխարեն՝ նորից սկսվում է էմոցիոնալ հիստերիան, որը խաղում է հենց հայերի դեմ: Աբովյանը վստահ է, որ հայ ժողովուրդն այսօր պետք է հասկանա երեք սկզբունքային կարևոր հանգամանք:

Նախ, նրա խոսքով, այնքան էլ կարեւոր չէ, որ Քնեսետում քվեարկությունը հետաձգվել կամ հանվել է օրակարգից։ "Սկզբունքորեն կարևոր է մեկ այլ բան. պատմության մեջ առաջին անգամ հենց Իսրայելի կառավարությունն է ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը որպես ցեղասպանություն և այդ հարցը դրել խորհրդարանական ընթացակարգի: Սա արդեն լուրջ քաղաքական նախադեպ է։ Ավելին, Իսրայելի մտավոր և հանրային վերնախավի զգալի մասը հրապարակավ ողջունել է այդ քայլը։ Սա նշանակում է, որ հարցը դադարել է լինել բացառապես ակադեմիական բանավեճ և մտել է Իսրայելի քաղաքական օրակարգ", - նշել է Աբովյանը։

Երկրորդ․ քաղաքական գործիչը վստահ է, որ պետք չէ պատրանք կառուցել Իսրայելի ղեկավարության դրդապատճառների վերաբերյալ։ Նա հիշեցրել է, որ Իսրայելն առաջնորդվում է բացառապես սեփական ազգային շահերով, և նրա համար միևնույն է հարցի բարոյական կողմը:

"Եթե Հայոց ցեղասպանության ճանաչումն օգտակար գործիք է Թուրքիայի հանդեպ դիմակայության մեջ, և՝ Նեթանյահուի կառավարության ներքաղաքական դիրքերն ամրապնդելու միջոց, ուրեմն հենց այդ գործիքից էլ նա օգտվել է։ Եվ դրանում զարմանալի ոչինչ չկա", - վստահ է Աբովյանը։

Որպես երրորդ փաստարկ նա նշել է այն փաստը, որ հայկական դիվանագիտության համար պետք է բոլորովին միեւնույնը լինի, թե ինչ պատճառներով է Իսրայելն արել այդ քայլը: Քաղաքական գործիչը հիշեցրել է, որ միջազգային քաղաքականության մեջ նշանակություն ունեն ոչ թե դրդապատճառները, այլ՝ արդյունքը։

"Իսկ արդյունքը կայանում է նրանում, որ Հայաստանի տրամադրության տակ է հայտնվել ևս մեկ լուրջ դիվանագիտական և քաղաքական փաստարկ՝ Հայոց ցեղասպանության ժխտման թուրքական քաղաքականության դեմ պայքարում։ Նման փաստարկը պետք է օգտագործվի հնարավորինս արդյունավետ, այլ ոչ թե՝ այն վանել հույզերի պատճառով: Ցավոք, այս ֆոնին հատկապես հակադրական է թվում Հայաստանի փաշիստական իշխանությունների հակահայկական դիրքորոշումը։ Անշուշտ, ցեղասպանության ճանաչման հարցը "քաղաքականացնելու" անթույլատրելիության մասին նրանց մշտական հայտարարությունները, փաստացի, բառ առ բառ կրկնում են պաշտոնական Թուրքիայի բազմամյա գիծը, որը միշտ ձգտել է այդ թեման դուրս բերել միջազգային քաղաքականության ոլորտից եւ այն հասցնել բացառապես պատմական քննարկումների", - հավելել է Աբովյանը։

Նրա խոսքով՝ մարդասպանը միշտ ցանկանում է խուսափել հանցագործության համար գործնական պատասխանատվությունից, եւ Թուրքիան այստեղ ինքնատիպ չէ, մինչդեռ, Հայաստանի իշխանությունների մոտեցումն արմատապես թուլացնում է Հայաստանի դիվանագիտական դիրքերը եւ նպաստում Հայաստանի Հանրապետության շահերին ձեռնտու դիվանագիտական գործիքակազմի ողողմանը:

"Միջազգային քաղաքականության մեջ հաղթում է ոչ թե նա, ով ավելի բարձր է վրդովվում և լաց լինում, այլ նա, ով կարողանում է նույնիսկ այլ պետությունների միջև հակասություններն օգտագործել սեփական ազգային շահերի համար։ Սառը հաշվարկը միշտ ավելի ուժեղ է, քան հիստերիան: Եվ, եթե քաղաքական կոնյունկտուրան հայ ժողովրդի համար լրացուցիչ հնարավորություններ է ստեղծում պատմական ճշմարտությունը պաշտպանելու համար, ապա դրանք պետք է օգտագործել առանց վարանելու և առանց ավելորդ էմոցիաների։ Չէ որ, ի վերջո, երբ ավարտվի թուրքամետ փաշիստական բարդակը երկրում, մենք էլ մեր զինանոցում պետք է ունենանք ազգային շահերի պաշտպանության գործիքներ",-եզրափակել է նա։

Հուլիսի 13-ին հայտնի էր դարձել, որ Իսրայելը դադարեցրել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Օսմանյան կայսրության կողմից հայերի նկատմամբ բռնությունները որպես ցեղասպանություն ճանաչելու հարցով կարեւորագույն քվեարկությունը Իսրայելի խորհրդարանում: Այսօր լրատվամիջոցները սկսել են շրջանառել տեղեկություններ, թե դա, իբր, արվել է Իսրայելի վարչապետին Ադրբեջանի նախագահի զանգից հետո։

Արտաքին գործերի նախարար Գիդեոն Սաարը հունիսի 25-ին կառավարության հաստատմանն էր ներկայացրել Իսրայելի կողմից Հայոց ցեղասպանության առաջին պաշտոնական ճանաչման մասին որոշման նախագիծը, որը միաձայն հաստատվել էր Իսրայելի կառավարության կողմից և ուղարկվել խորհրդարանի հաստատմանը։ Դա տեղի էր ունեցել Թուրքիայի հետ հարաբերությունների արագ վատթարացման ֆոնին ՝ Իսրայելի հասցեին Ռեջեփ Էրդողանի արտահայտությունների պատճառով։

Տասը տարի առաջ Քնեսետի կրթության հանձնաժողովը հայտարարել էր Հայոց ցեղասպանության ճանաչման մասին։ 2018-ի մայիսին, Իսրայելի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների սրման ֆոնին, Քնեսետի պլենումը հավանություն էր տվել համանման հարցի շուրջ քննարկման և քվեարկության անցկացմանը: Սակայն Իսրայելի կառավարությունը մինչ օրս պաշտոնապես չէր ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը։

 Ընդ որում, երկու տարի առաջ պաշտպանության նախարար Իսրայել Կացը սոցցանցում գրել էր, որ "Թուրքիան իրագործել է հայերի Հոլոքոստ", իսկ վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն անցյալ տարի հայտարարել էր, որ ճանաչում է Հայոց ցեղասպանությունը: