
Արմինֆո: ՀՀ կառավարությունն ընդունել է TRIPP (Trump Route for International Peace and Prosperity) նախագծի իրականացման համար ռազմավարական գործընկերության շրջանակային համաձայնագրի վավերացման մասին օրենքի նախագիծը: Այս որոշումը հաստատվել է հուլիսի 16-ին կառավարության նիստում:
Ներկայացնելով օրինագիծը՝ ՀՀ արտաքին գործերի նախարար արարատ Միրզոյանը հայտարարել է, որ ընդունվելու դեպքում այն կուղարկվի Սահմանադրական դատարան, որից հետո կքննարկվի Ազգային ժողովում:
Նախարարը հիշեցրել է, որ համաձայնագրի շրջանակներում կողմերը պարտավորվում են խթանել Հարավային Կովկասում տրանսպորտային ենթակառուցվածքների, տրանսպորտային կապերի, տարածաշրջանային և համաշխարհային առևտրի զարգացումը, որը պետք է նպաստի տարածաշրջանում խաղաղության և կայունության ամրապնդմանը, ինչպես նաև պետությունների և ժողովուրդների զարգացմանը:
«Ամբողջ գործընթացը, հետագա գործողությունները և այս համաձայնագիրը համապատասխանում են և իրականացվում են ՀՀ ինքնիշխանության, իրավասության և տարածքային ամբողջականության լիակատար հարգանքով և պահպանմամբ», - նշել է արտաքին գործերի նախարարը: Նա նաև հավելեց, որ իր ներքին օրենսդրության և միջազգային համաձայնագրերի համաձայն՝ Հայաստանը կշարունակի պատասխանատվություն կրել անվտանգության և իրավապահության համար։ Սահմանային վերահսկողություն և սահմանային անվտանգություն, մաքսային և միգրացիոն վերահսկողություն, հարկերի և տուրքերի փոխանցում պետական բյուջե, պետական տեղեկատվական համակարգեր, պետական վարչական գործառույթներ և վերահսկողություն։
Այս համաձայնագրի համաձայն, ինչպես նշեց արտգործնախարարը, Միացյալ Նահանգները և Հայաստանը կստեղծեն TRIPP Development Company (TDC), որը կարող է ստեղծել հատուկ նշանակության ընկերություններ Հայաստանի տարբեր գոտիներում՝ առանձին նախագծեր իրականացնելու և այլ գործընկերներ ներգրավելու համար։ TRIPP Development Company-ն կստանա շինարարության և հողօգտագործման իրավունքներ, և համաձայնագիրը կգործի 49 տարի։
Միրզոյանի խոսքով՝ Միացյալ Նահանգները կստանա ընկերության 74% բաժնեմաս, իսկ Հայաստանը՝ 26%։ Այս ժամանակահատվածից հետո, կողմերի համաձայնությամբ, համաձայնագիրը կերկարաձգվի ևս 50 տարով, որի ընթացքում, ինչպես նա բացատրեց, Հայաստանի բաժնեմասը կաճի մինչև 49%։ «Եթե ժամկետը երկարաձգվի, Հայաստանը չի ստանձնի որևէ լրացուցիչ պարտավորություն կամ չի ձեռնարկի որևէ լրացուցիչ գործողություն կամ ներդրում՝ այս բաժինը 49%-ի հասցնելու համար», - բացատրեց Միրզոյանը։
Այս բոլոր գործառույթները կատարելու համար աշխատանքը կարելի է բաժանել առջևի և հետին գրասենյակային գործողությունների՝ օգտագործելով մասնավոր օպերատորներ։ Նա նշեց, որ այս պրակտիկան արդեն կիրառվում է Հայաստանում։
Միրզոյանը նաև պարզաբանեց TRIPP+ հիմնադրամի վերաբերյալ որոշ մանրամասներ, որը բազմաթիվ հարցեր է առաջացրել հանրության շրջանում։ Նրա խոսքով՝ այս հիմնադրամը ստեղծվել է TDC-ին սպասարկելու համար, և դրա նպատակն է ներդրումների համար միջոցներ ներգրավելը։
Հիշեցնենք, որ երեկ The Guardian-ը հաղորդել էր, որ Չիկագոյում բնակվող ռուս ներդրող Կոնստանտին Սոկոլովը կդառնա Պետդեպարտամենտի նոր հիմնադրամի նախագահ, որը կկառավարի Կենտրոնական Ասիայում առևտրային միջանցքի համար նախատեսված ավելի քան 200 միլիոն դոլար, ներառյալ տրանսպորտի, էներգետիկ ենթակառուցվածքների և կարևորագույն հանքանյութերի ոլորտներում ներդրումները։ Աղբյուրի համաձայն, Պետդեպարտամենտը հաստատել է նրա նշանակումը հուլիսի 10-ին։
TRIPP+ հիմնադրամը, որի հիմնադիրն ու նախագահը Սոկոլովն է, իր անունը ստացել է «Trump Route for International Peace and Prosperity» անվանումից, որը 27 մղոնանոց առևտրային միջանցք է, որը անցնում է Հայաստանի հարավով և Ադրբեջանով։ Պետդեպարտամենտի խոսնակը հայտարարել է, որ 201 միլիոն դոլարի հիմնադրամը լիազորված է տրամադրել վարկեր, բաժնետիրական ներդրումներ և դրամաշնորհներ՝ Հարավային Կովկասում և Կենտրոնական Ասիայում, ներառյալ Հայաստանում, Ադրբեջանում, Վրաստանում, Ղազախստանում, Ղրղզստանում, Տաջիկստանում, Թուրքմենստանում և Ուզբեկստանում, ռազմավարական մասնավոր հատվածի զարգացումը խթանելու համար», - շարունակում է Guardian-ը։
2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Վաշինգտոնում ստորագրեցին յոթ կետից բաղկացած համատեղ «Խաղաղության հռչակագիր»։ Այն նախատեսում է համատեղ կոչ Եվրոպայում անվտանգության և համագործակցության կազմակերպությանը (ԵԱՀԿ)՝ դադարեցնելու ԵԱՀԿ Մինսկի գործընթացը և դրան առնչվող կառույցները, ինչպես նաև ստեղծել տրանսպորտային միջանցք Հայաստանի տարածքով, որը կկապի Ադրբեջանը իր Նախիջևանի էքսկլավի հետ, որը շրջապատված է Հայաստանով, Թուրքիայով և Իրանով։ 2026 թվականի հունվարի 14-ին Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը հրապարակեց ամերիկյան կողմի հետ Վաշինգտոնում ստորագրված շրջանակային փաստաթուղթ՝ «Թրամփի երթուղի միջազգային խաղաղության և բարգավաճման համար» (TRIPP) ծրագրի իրականացման համար։ 12 էջանոց փաստաթուղթը ներկայացնում է նախագծի հիմնական նպատակները և գործունեության մեխանիզմները։ Ի թիվս այլ բաների, փաստաթուղթը ընդգծում է Հայաստանի մտադրությունը հաստատել և աջակցել TRIPP Development Company-ի ստեղծմանը: Ակնկալվում է, որ ընկերությունը պատասխանատու կլինի TRIPP նախագծի զարգացման համար՝ ստանալով նախնական զարգացման իրավունք 49 տարի ժամկետով: