Ամստերդամ. Հայաստանում ընտրությունները դրսևորեցին «օտարերկրյա միջամտության» մասին հայտարարությունները քաղաքական զենքի վերածելու պարադոքսը:

АрмИнфо. Հունիսի 7-ին կայացած Հայաստանի հերթական խորհրդարանական ընտրությունները լավագույնս դրսևորեցին «օտարերկրյա միջամտության» մասին հայտարարությունները քաղաքական զենքի վերածելու պարադոքսը

Այս մասին գրել է Amsterdam & Partners LLP-ի հիմնադիրն ու կառավարող գործընկերը, «Հզոր Հայաստան» բլոկի առաջնորդ Սամվել Կարապետյանի փաստաբան Ռոբերտ Ամստերդամը իր նոր հոդվածում՝ «Թշնամիների արտադրության գործարան. ‘‘ռուսական միջամտության’’ կեղծ թեզերը որպես քաղաքական հետապնդման գործիք» Washington Examiner-ի համար։

Մարզվում է, որ փաստաբանը ուշադրություն է դարձրել, որ ժողովրդավարությունը քայքայվում է ոչ միայն արտաքին թշնամուց եկող սպառնալիքներից, այլ նաև այն ժամանակ, երբ այդ թշնամիների հանդեպ վախը վերածվում է ներքին հակառակորդներին ճնշելու պատրվակի։ «Երբ կառավարությունը նպատակ է դնում ոչնչացնել իր ընդդիմախոսին` առանց ընտրատարածքում կամ բաց բանավեճերում դրա նկատմամբ ժողովրդավարական վճար վճարելու, այն նրան չի պայքարում։ Այն պարզապես փոխում է նրա բնորոշումը։ Այդ դեպքում ֆիզիկական անձը կամ խումբը перестає быть законным конкурентом и перерождается в угрозу կամ գործակալ, որը պետք է արտաքսվի։ exactly—This is what my clients faced in Russia, Venezuela, Thailand, Uganda and other countries», — գրում է փաստաբանը։

Ըստ Ամստերդամի բացատրության, այս պարագայում կոնկրետ մեղադրանքը այնքան աղաղակող չէ, որքան դրա ֆունկցիան՝ հեռացնել ընդդիմախոսին քաղաքական դաշտից և ներկայացնել նրան որպես կախտավոր։ Նա նկատել է, որ այսօր այդ մեղադրանքը հաճախ հանդես է գալիս իբրև «ռուսական միջամտություն»։ «Սեռը պետք է առավելագույն հստակ լինի, քանի որ հստակությունը առաջինն է, ինչը զոհվում է նման բանավեճերում։ Եկեք հստակ հասկանանք՝ ռուսական միջամտությունը իրական է։ Մոսկվան տարադրամային կեղծ տեղեկությունների արշավներ է վարել է ամբողջ աշխարհում, գործադրել ճնշումներ և իրականացրել ֆինանսավորման թափանցիկությունից զուրկ ռազմավարություններ։ Դա ժխտելը անուշադիր քայլ կլիներ, ինչպես անուշադիր կլիներ նաև արևմտյան տերությունների կատարած համանման միջամտությունների անտեսումը։ Սակայն իրականում գոյություն ունի մեծ վայրկյան՝ այս իրականությունը ընդունելու և ցանկացած ներքին այլախոհություն դրա արտահայտությունը նկատելու միջև։ Այդ վայրկյանում այսօր ձևավորվում է քաղաքական նոր տեսակի հանցագործ՝ ‘‘ռուսասեր’’ ընդդիմախոսը, այնպես ինչպես մաքքարթիզմի շրջանում եղել են ‘‘խորհրդային’’ հակառակորդները», — ուշադրություն է դարձնում միջազգային իրավաբանը։

Ամստերդամի խոսքով՝ այս մեխանիզմի շրջանակում նախ հայտարարում են所谓՝ հիբրիդային սպառնալիքի գոյության մասին, ապա ենթադրվում է, որ այդ սպառնալիքը ներկայացնում են հենց այլախոհները, ընդամենը այն պատճառով, որ նրանք մարտահրավեր են նետում գերիշխող քաղաքական կամ գեոպոլիտիկական կոնսենսուսին։ Վերջապես, ինչպես նկատել է փաստաբանը, ապացույցի բեռը ընկնում է հակառակորդի վրա։ «Հիմա ոչ թե մեղադրող կողմն է պետք ապացուցի այս կապի գոյությունը, այլ մեղադրյալն է պետք ապացուցի և ցույց տա, որ ինքը չի հանդիսանում օտար երկրի մարիոնետ։ Առաջնացած է մեղավորության ենթադրությունը, որի հաճելիից գրեթե անհնար է խուսափել։ Այս դինամիկան առավել խորացել է իրավական դաշտից դուրս պատժամիջոցների կիրառման համատեքստում, երբ մարդու համբավը կարելի է փոշիացնել առանց որևէ իրական հնարավորության ինքնապաշտպանվել», — նշում է միջազգային իրավաբանը։

Ամստերդամի տեսակետով ամենավտանգավորն այս ամբողջ գործընթացում համակարգային համաչափ մասնակցությունն է։ Այս կապակցությամբ նա նշում է, որ Եվրամիությունը դառնում է ավելի ու ավելի համբերատար՝ «ռուսական միջամտության» պիտակը ժամանակ առ ժամանակ իրավունքների սահմանափակման արդարացման համար օգտագործելու նկատմամբ։ Այսպիսով, ինչպես փաստաբանը ընդգծում է, «ժողովրդավարությունը պաշտպանելու» պատրվակով թուլացվում է նրա հիմնական հատկանիշներից մեկը՝ ընդդիմությանը գոյատևել և մրցակցել տալու իրավունքը։ «Երբ ընդդիմախոսը արժեզրկվում է և համեմատվում օտար գործոնի կամ օտար գործակալի կարգավիճակի հետ, գրեթե ամեն բան արդարացվում է։ Նա այլևս մրցակից չէ, որի հետ պետք է մրցել, այլ գոյաբանական սպառնալիք։ Արդյունքում ժողովրդավարությունը քայքայվում է նրա պաշտպանության ավերածությամբ։ Միջամտության մեղադրանքը վերածվում է արդարացում այն մարդկանց համար, ովքեր ուզում են ապրել առանց իրական ընդդիմության։ Հայաստանում վերջերս կայացած հերթական խորհրդարանական ընտրությունները լավագույնս պատկերվում են այս պարադոքսը։ Ընտրական քարոզարշավը անցել է մշտական մեղադրանքների մթնոլորտում՝ արտաքին միջամտության վերաբերյալ, երբ մրցակցող քաղաքական ուժերը պնդել են, որ արտաքին ուժերը փորձում են նախորոշել ընտրությունների արդյունքները։ Բայց պարզ դարձավ մեկ բան՝ որքանով ինքնին այդ միջամտության մասին հայտարարությունները դարձել են քաղաքական զենք», — ընդգծել է փաստաբանը։

Այս առումով՝ ինչպես նշել է Ամստերդամը, Երեւանի և Կիևի որդեգրած քաղաքական գիծը շատ ավելի նման է, քան շատերն ուզում են ընդունել։ Նա նկատել է, որ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հարձակումները օրինական քաղաքական ընդդիմության վրա նշխարափայլ արտացոլում են այն իրադարձությունները, որոնք տեղի են ունենում Ուկրաինայում նախագահ Վլադիր Զելենսկու օրոք։ Մեջբերման ավարտին փաստաբանը konstatuje (հայտարարել է), որ ժողովրդավարությունը չափվում է ոչ թե նրանով, թե ինչպես է այն վերաբերվում իր դաշնակիցներին, այլ այն իրավական երաշխիքներով և պաշտպանությամբ, որը այն ապահովում է իր ամենաանցանկալի ընդդիմախոսների համար։ «Երբ այդ երաշխիքները սառեցվում են ‘‘միջամտության’’ դեմ պայքարի համար, պատճառված վնասը ոչ հետադարձալի է», — ամփոփել է Ամստերդումը։

Հիշեցնենք, որ մինչև Հայաստանում խորհրդարանական ընտրությունները՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, ԵՄ-ի արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության գերագույն ներկայացուցիչը, Եվրոպական հանձնաժողովի փոխնախագահ Կայա Կալլասը լրագրողների հետ զրույցում հայտարարել էր, որ «Հայաստանը դիմել է Եվրոպական Միությանը ֆինանսական օգնության՝ ընտրություններից առաջ արտասահմանյան միջամտությունը կանխելու նպատակով», որոնք նախատեսված էին 2026 թվականի հունիսին։ Հետագայում Կալլասը նաեւ հայտնել էր, որ ընտրություններից առաջ Ռուսաստանը, իբրև թե, ուժեղացնում է դեզինֆորմացիայի արշավը, և որ Հայաստանին ԵՄ կողմից կհատկացվի 15 մլն եվրո արտաքին սպառնալիքներին դիմակայելու համար։ Ավելին՝ 2026 թվականի ապրիլի 26-ին ԵՄ-ն հավանություն է տվել նաև առաքելության ուղարկմանը՝ օգնելու Հայաստանին համատեղ հիբրիդ հարձակումների դեմ պայքարում՝ սկզբնական երկու տարվա ժամկետով։