ԵԱՀԿ / ԺՀՄԻԳ դիտորդները հանդես են եկել ծավալուն հայտարարությամբ Հայաստանի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքների վերաբերյալ 

Արմինֆո.ԵԱՀԿ / ԺՀՄԻԳ դիտորդները ծավալուն հայտարարությամբ են հանդես եկել հունիսի 7-ին Հայաստանում կայացած խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքների վերաբերյալ ՝ վստահեցնելով, որ հայ ընտրողներին իրական ընտրություն է ընձեռվել ուղղակի արտաքին ճնշման և նախընտրական քարոզչություն իրականացնելու անհավասար հնարավորությունների ֆոնին:

 "2026 թվականի հունիսի 7-ին Հայաստանում կայացած խորհրդարանական ընտրությունները ընտրողներին իրական ընտրություն տվեցին լավ կազմակերպված գործընթացում քաղաքական այլընտրանքների շարքում, թեեւ քարոզարշավի ընթացքում դիտվել է արտասահմանից ուղղակի ճնշում՝ առևտրային սահմանափակումների և անվտանգության սպառնալիքների ուժեղացման տեսքով, որոնք ուղղված են ընտրողների վրա ոչ իրավաչափ ազդեցություն ունենալ ընդդիմության օգտին», - ասվում է միջազգային դիտորդների նախնական հայտարարության մեջ, որը հրապարակվել է այսօր: 

"Քարոզարշավը կրել է ծայրահեղ առճակատման բնույթ, ուղեկցվել է երկպառակություն հրահրող հռետորաբանությամբ և ընտրակաշառքի ու ընտրական օրենսդրության այլ խախտումների մեղադրանքներով, ինչը հանգեցրել է ընդդիմության թեկնածուների և ակտիվիստների դեմ բազմաթիվ քրեական գործերի, ինչի արդյունքում ընդդիմության շատ կողմնակիցներ ձեռնպահ են մնացել քարոզարշավին ակտիվորեն մասնակցելուց: Դա, ինչպես նաև պետական ծառայողների նկատմամբ ճնշումները ՝ ստիպելու նրանց մասնակցել իշխող կուսակցության միջոցառումներին, ինչպես նաև վերջերս ներդրված սոցիալական և տնտեսական միջոցառումները, մտավախություններ են առաջացրել նախընտրական քարոզարշավին մասնակցելու հնարավորությունների հավասարության վերաբերյալ», - ասվում է հայտարարության մեջ: 

"Ընդդիմադիր գործիչների ձերբակալությունների եւ քրեական հետապնդումների կենտրոնացումը նպաստել է ընտրովի արդարադատության ընկալման ձեւավորմանը, այն դեպքում, երբ բեւեռացված տեղեկատվական տարածքը, հրահրող հռետորաբանությունը, ապատեղեկատվությունը եւ մշտական արտաքին ճնշումներն ու միջամտությունը վտանգել են Հայաստանի ժողովրդավարական կայունությունը եւ հանրային քննարկումների ամբողջականությունը", - հայտարարել Է ԵԱՀԿ կարճաժամկետ դիտորդական առաքելության հատուկ համակարգող եւ ղեկավար Ֆարահ Քարիմին: 

Նրա խոսքով՝ սա ընդգծում է ժողովրդավարական ինստիտուտների ամրապնդման, հիմնարար ազատությունների պաշտպանության և ժողովրդավարական գործընթացների նկատմամբ հանրության վստահության բարձրացման ուղղությամբ ջանքերը շարունակելու կարևորությունը: 

"Հայաստանում ընտրությունները տեղի են ունեցել հատկապես լարված աշխարհաքաղաքական համատեքստում՝ ուղղակի արտաքին միջամտությամբ: Մասնավորապես, Ռուսաստանի իշխանությունների կողմից ճնշումներն ու սպառնալիքները հասել են աննախադեպ և տագնապալի մակարդակի", - հայտարարել է Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի պատվիրակության ղեկավար Դամիեն Քոթյեն։ 

 Հայտարարության մեջ նաեւ ընդգծվում է, որ գործընթացը կարգավորվել է վերանայված օրենքներով և դրույթներով, որոնք վերաբերում են ընտրություններին եւ ապահովում են հուսալի հիմք ժողովրդավարական ընտրությունների համար։ Վերջին տարիների փոփոխությունները, հիմնականում, կատարվել են լայնածավալ խորհրդատվական գործընթացի շրջանակներում և ուղղված էին իրավական բազայի բարելավմանը, սակայն պահպանվում են որոշ բացթողումներ ու անհստակություններ, իսկ ԺՀՄԻԳ և Եվրոպայի Խորհրդի Վենետիկյան հանձնաժողովի մի շարք նախորդ հանձնարարականներ անուշադրության են մատնվել: 

"Այս ընտրությունների կարևորությունը, զուգորդված բևեռացնող հռետորաբանության հետ, քարոզարշավի ողջ ընթացքում լարված մթնոլորտ է ստեղծել ինչպես ընտրողների, այնպես էլ ընտրական հանձնաժողովների աշխատակիցների համար: Ընտրական մարմիններն աշխատել են ավելի մեծ վերահսկողության ներքո, մինչդեռ ընտրողները ենթարկվել են մշտական քաղաքական ճնշումների և ինտենսիվ հանրային քննարկումների: Ներքին եւ արտաքին գործոնների պատճառով առաջացած լարվածությունը մեծացրել է ճնշումներն այս ընտրությունների շուրջ եւ ազդել ընտրությունների կազմակերպման որակի հանրային ընկալման վրա ՝ կարեւորելով կառուցողական քաղաքական մթնոլորտի ստեղծումը եւ ընտրական մարմինների նկատմամբ հանրության վստահության ամրապնդումը", - հայտարարել է ԵԱՀԿ ընտրական մարմինների հետ կապերի պատվիրակության ղեկավար Եվրոսիմա Պեյովիչը:

Հիշեցնենք, որ 2026 թվականի հունիսի 7-ին Հայաստանում տեղի ունեցան հերթական խորհրդարանական ընտրությունները ։ Ընտրություններին մասնակցությունը կազմել է 58,97 տոկոս։  Հայաստանի Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախնական տվյալների համաձայն, բոլոր 2005 ընտրատեղամասերի ձայների հաշվարկի արդյունքում խորհրդարան են անցնում Նիկոլ Փաշինյանի իշխող "Քաղաքացիական պայմանագիր" կուսակցությունը, Սամվել Կարապետյանի "Ուժեղ Հայաստան" դաշինքը, երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի "Հայաստան"դաշինքը: Մյուս թեկնածուների արդյունքները ցածր են կուսակցությունների համար անհրաժեշտ  4 տոկոս, դաշինքների համար՝ 8-10 տոկոս անցողիկ շեմից։ Հատկանշական է, որ գործարար Գագիկ Ծառուկյանի "Բարգավաճ Հայաստան" կուսակցությունը կորցրել է անցողիկ 4% - ը՝ Հայաստանի Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի կողմից խորհրդարանական ընտրությունների քվեարկության նախնական արդյունքների ճշգրտումից հետո: Դրանից հետո կուսակցությունում հայտարարել են, որ ձայների վերահաշվարկի միջնորդություն կներկայացնեն և հետամուտ կլինեն ընտրախախտումների բացահայտմանը: Վերահաշվարկի արդյունքում պարզ կդառնա, թե արդյոք կուսակցությունը կհայտնվի խորհրդարանում։

Նշենք, որ ընտրությունների օրը վաղ առավոտից դիտորդներն ու լրագրողներն ահազանգում էին իշխող ուժի կողմից քվեարկության կազմակերպման բազմաթիվ խախտումների մասին: Այսպիսով, Փաշինյանի կուսակցությունը հնարավորություն ունի միանձնյա ձևավորել երկրի կառավարությունը ՝ ստանալով Հայաստանի խորհրդարանում մանդատների մեծամասնությունը: Այդ մասին նա հանդիսավոր հայտարարել էր ուշ գիշերին, երբ մշակվել էին ընտրատեղամասերի միայն մոտ 10% - ի տվյալները։