Arminfo.info



 Շաբաթ, 29 Հունիսի 2013

Սաֆարյան Աշոտ

Մաքսիմ Շևչենկո: Մաքսիմ Շևչենկո. Ռուսաստանը չունի հստակ մշակված ամբողջական քաղաքականություն Կովկասում

Մաքսիմ Շևչենկո: Մաքսիմ Շևչենկո. Ռուսաստանը չունի հստակ մշակված ամբողջական քաղաքականություն Կովկասում

Մոսկվայի և Բաքվի միջև զենքի վաճառքի գործարքը հասարակական լայն արձագանք գտավ: Ձեր կարծիքով, ինչո՞վ է պայմանավորված Մոսկվայի ռազմավարական դաշնակից Հայաստանի հետ թշնամություն անող պետությանը զենք վաճառելու ՌԴ որոշումը:

Ինչպես հայտնի է, Ռուսաստանը Հայաստանի հետ կապված է ՀԱՊԿ անդամությամբ, ուստի պայմանագրային հարաբերությունները նրանց միջև անհամեմատ ավելի խորն են, քան Մոսկվայի և Բաքվի հարաբերությունները: Հայ-ռուսական հարաբերություններին բնորոշ է սերտ փոխգործակցությունը բոլոր հիմնական ոլորտներում: Սակայն հարկավոր է նաև հաշվի առնել, որ Ադրբեջանը Ռուսաստանի համար բնավ թշնամի պետություն չէ: Եվ մենք Ռուսաստանում մեծ ցավով ենք հետևում հայ և ադրբեջանցի ժողովուրդների միջև հակամարտությանը: Ինչ վերաբերում է սպառազինությունների վաճառքին, ապա ես, իհարկե, չգիտեմ, թե ինչ տրամաբանությամբ է գործում Ռուսաստանի կառավարությունը կամ նախագահը: Սակայն կարծում եմ, որ տարածաշրջանում ուժերի հաշվեկշռի պահպանումը խաղաղության և կայունության երաշխիք է: Եթե զինաթափում չի ստացվում, ապա սպառազինությունների հաշվեկշռի պահպանումը ինչ-ինչ ռազմական գործողություններից, ուժի կիրառումից զերծ մնալու երաշխիք է: Ադրբեջանին սպառազինության վաճառքում հակահայկական ոչինչ չկա:

Ռուսական կողմին չի՞ մտահոգում այն, որ սպառազինության մատակարարումները հանգեցնում են հայ հասարակությունում հակառուսական տրամադրությունների նոր ալիքի:

Կարծում եմ`նման մտահոգություն չկա, քանի որ հասարակության տրամադրությունները թե’ Հայաստանում, թե’ Ռուսաստանում չեն ազդում քաղաքական գործիչների կողմից ընդունվող որոշումների վրա: Ռուսաստանը չի կարող ղարաբաղյան հակամարտությունում հայամետ կամ ադրբեջանամետ դիրք գրավել: Մենք Ադրբեջանի հետ ունենք ընդհանուր սահման, հսկայական ապրանքաշրջանառություն, միլիոնավոր ադրբեջանցիներ ապրում և աշխատում են ՌԴ տարածքում: Հայաստանի հետ նույնպես մեզ կապում են տնտեսական, մարդկային գործոններ, ռազմավարական գործընկերություն: Մոսկվան հավատարիմ կմնա բոլոր այդ գործընթացներում ինչ-որ հավասարակշռության պահպանմանը: Մենք թույլ չենք տա որևէ մեկին ռազմական ճնշող առավելություն ունենալ մյուսի հանդեպ, և, կարծում եմ, դա ճիշտ մոտեցում է: 

Ռուս քաղաքական գործիչները զենքի վաճառքի գործարքն արդարացնում են այն բանով, որ Ռուսաստանն իբր չի ցանկանում զրկվել իր զենքի իրացման շուկայից, որ իր փոխարեն Ադրբեջանին սպառազինություն են մատակարարում ԱՄՆ-ը, Թուրքիան կամ Իսրայելը: Որքանո՞վ են կենսունակ նման պնդումները:

Ես չեմ բացառում նման տարբերակը, քանի որ Իսրայելը, ցավոք, ակտիվորեն ներկա է Ադրբեջանում: Ադրբեջանն իր տարածքը տրամադրում է ՆԱՏՕ-ի զորքերի, ինչպես նաև իսրայելական հետախուզական ստորաբաժանումների համար: Կարծում եմ, որ այս իրավիճակում Ռուսաստանին խիստ կարևոր է ուժերի հավասարակշռություն պահպանել տարածաշրջանում: Բան այն չէ, որ Ռուսաստանը վախենում է կորցնել Ադրբեջանը որպես զենքի արտադրանքի սպառման շուկա և այն զիջել, օրինակ, Միացյալ Նահանգներին: Չէ որ, եթե ԱՄՆ ցանկանա զենք մատակարարել, դա կանի` անկախ Ռուսաստանից: Մենք արդեն բախվել ենք այն բանին, որ ամերիկացիները ՙսեղմելով անց են կացնում՚ իրենց որոշումները ցանկացած գնով: Կարծում եմ, որ տարածաշրջանում բավականին լուրջ իրադարձությունների, Իրանի շուրջ պատերազմի սպառնալիքի լույսի ներքո սպառազինությունների հաշվեկշիռը, դժբախտաբար, երաշխիք է այն բանի, որ հակամարտող կողմերը սխալ որոշումներ չեն կայացնի ուժային ճանապարհով ինչ-որ նպատակների հասնելու վերաբերյալ:



 Կիսվեք Իրանի շուրջ իրավիճակի վերաբերյալ Ձեր պատկերացումներվ, որտեղ իշխանության է եկել Հասան Ռոհանին, ով, շատ փորձագետների կարծիքով,  բարենորոգչական թևի ներկայացուցիչ է:

Իրանի բարձրագույն հոգևոր իշխանությունը որոշել է հրաժարվել Մահմուդ Ահմադինեջադի առճակատման գծից և ընտրել ավելի խաղաղասեր, երկխոսության քաղաքական գիծ: Եվ հունիսի 14-ին նախագահական ընտրություններում հաղթանակած ԻԻՀ ազգային անվտանգության բարձրագույն խորհրդի նախկին քարտուղար Հասան Ռոհանին հենց երկխոսության գործիչ է: Ասվածը, սակայն, չի նշանկաում, թե իշխանության է եկել բարենորոգչական թևի ներկայացուցիչ: Ռոհանին, ավելի շուտ, պահպանողական է, կղերական: Անցած ընտրություններում պարտվեցին հենց աշխարհիկ հեղափոխական ուղու կողմնակիցները, որոնք կապված էին իսլամական հեղափոխության պահապանների, ուսանողների և այլոց հետ: Սակայն պետք է հասկանալ, որ թե մեկ, թե մյուս թևը հաղթել կարող էր միայն այն պատճառով, որ այդպես էր որոշել բարձրագույն խորհուրդը` հոգևոր առաջնորդ Ալի Համենեիի գլխավորությամբ: Եվ Ռոհանին, և նրա ընդդիմախոսները շարունակում են Հոմեյնիի գիծը, ճիշտ է` որոշակի վերապահումներով: Իրանում չի կարող լինել ոչ մի այլ բան, որ հակասի ՙՎիլայաթ ե ֆաքիհ՚, այսինքն, ֆաքիհների, հոգևոր մեկնաբանների կառավարման սկզբունքին: Ինձ համար, նույնիսկ, տարօրինակ է, թե ինչու են այդ մարդիկ բարենորոգիչ կոչվում: Այդ երբվանի՞ց են ֆաքիհները բարենորոգիչ: Նրանք կղերականներ են, որոնք, սակայն, հանդես են գալիս քաղաքակրթությունների երկխոսության, համագործակցության և հիմնական հարցերի շուրջ փոխըմբռնման օգտին:

Ինչ վերաբերում է Իրանի միջուկային ծրագրին, ապա, կարծում եմ, այդ ծրագիրը կարելի է համարել ավարտված. հակառակ արևմտյան հանրության սպառնալիքներին և աղմուկ-աղաղակին, Բուշերի ԱԷԿ-ը գործարկվեց: Ճանաչելով իրանցիներին` կարելի է վստահորեն ասել, որ եթե նրանք այս կամ այն խնդիրն են դնում, ապա անշեղորեն ընթանում են դեպի նպատակը: Ասվածը վերաբերում է նաև միջուկային ծրագրին: Միջուկային ծրագիրը չի նշանակում միջուկային ռումբի ստացում: Ես համոզված եմ, որ նրանք ռումբ չունեն, և ավելին, դա նրանց հարկավոր չէ: Այժմ Իրանի խնդիրն ապաշրջափակումն է, որը չափազանց ուժգին է հարվածում երկրի տնտեսությանը: Չէ որ Իրանը պատասխանատու է Սիրիայի, Լիբանանի իրավիճակի համար, և նրա դերն, ընդհանուր առմամբ, բավականին լուրջ է:

Ինչպե՞ս կզարգանան Իրանի և Ադրբեջանի հարաբերությունները Ռոհանիի օրոք: Վերջինս նախագահի թեկնածու եղած ժամանակ իր հարցազրույցներից մեկում Բաքվին համարել է ԻԻՀ անվտանգության սպառնալիքը:

Այն, որ Ադրբեջանը փաստորեն հետախուզական բազաների համար իր տարածքն է տրամադրել Իսրայելին`սպառնալիք է Իրանի համար, մյուս կողմից`դա Ադրբեջանին ներգրավում է բավականին վտանգավոր քաղաքական դիմակայության մեջ, այդ թվում`Իրանի հետ: Մենք հիշում ենք, որ Աֆղանստանից ԱՄՆ և ՆԱՏՕ-ի զորքերի դուրսբերման սցենարներից մեկը ենթադրում է այդ թվում Ադրեբջանի տարածքի օգտագործումը: Կարծում եմ, որ դա ադրբեջանական ժողովրդի շահերից չի բխում:

Ադրբեջանում տեղի են ունեցել շիիթների զանգվածային ձերբակալումներ, մասնավորապես`Նարդարանում, իսկ նման ակցիաներն ակնհայտորեն հակաիրանական բնույթ են կրում: Այն ժամանակ, երբ Ադրբեջանի հարավային շրջաններում ակտիվանում են վահաբիթական կազմակերպությունները, Ադրբեջանի իշխանությունները հետապնդում են շիիթներին: Կարծում եմ, որ այդ առճակատման գիծն Իրանի հետ քաղաքականությունում սխալ է Բաքվի համար:

Վերջին 2-3 տարիներին Հայաստանում փորձագետների և որոշ քաղաքական գործիչների մակարդակով հայ-ռուսական հարաբերությունները ենթարկվում են որոշակի վերաքննման, քննադատություն է հնչում այդ հարաբերությունների անիրավահավասարության մասին: Ինչպիսի՞ն է իրավիճակի տեսլականը Ռուսաստանում:

Չէի ասի, թե դրանք ենթարկվում են ինչ-որ վերանայման, բայց մենք տեսնում ենք ամերիկացիների և նատօյականների աճող ակտիվությունը Հայաստանի նկատմամբ: Կարծում եմ, որ Ռուսաստանի կողմից քիչ ջանքեր են գործադրվում, բայց, հնարավոր է, մասամբ այն պատճառով, որ հայ-ռուսական հարաբերությունները գտնվում են այնպիսի բարձր մակարդակի վրա, որ կանխազգուշության որևէ միջոցների կարիք չունեն: Երկու երկրների ղեկավարությունների միջև շատ լավ անձնական հարաբերություններ են: Դժվար է պատկերացնել, որ այդ հարաբերությունները կարող են փչանալ`արևմտյան կառույցների ինչ-որ ակտիվության պատճառով: Թեև, կարծում եմ, պետք է ավելի զգոն լինե: Անձամբ ես մտոհոգությամբ եմ հետևում Հայաստանում և ընդհանուր առմամբ տարածաշրջանում Արևմուտքի այդ ակտիվությանը:

Մյուս կողմից`պետք է նշեմ, որ Ռուսաստանը մինչ այժմ չունի ամբողջական կովկասյան քաղաքականություն: Ռուսական պետությունը Կովկասը չի ընկալում որպես միասնական տարածություն: Կովկասի բոլոր տարածաշրջանները սերտորեն կապված են միմյանց հետ, և այդ հանգամանքը պետք է իր արտացոլումը գտնի Կրեմլի քաղաքականության մեջ: Մոսկվան պետք է արդյունավետ քաղաքականություն մշակի, որը կհամապատասխանի տարածաշրջանի բոլոր սուբյեկտների շահերին:

Հայաստանում ակտիվ բանավեճ է ծավալվում արտաքին քաղաքական վեկտորի ընտրության հարցի շուրջ. ոմանք հանդես են գալիս ԵՄ հետ խորը ինտեգրման, մյուսները`Մոսկվայի առաջարկած ինտեգրացիոն նախագծերին միացման օգտին: Արդյո՞ք  երկընտրանք եք տեսնում այդ հարցում, թե՞ դրանք մեր երկրի արտաքին քաղաքականության փոխլրացնող տարրեր են:

Հայաստանում ԵՄ օգտին լոբբինգ են իրականացնում ԵՄ-ից դրամաշնորհներ ստացող եվրոպամետ քաղաքագետները: Ըստ որում, հասկանալի չէ, թե ինչ է ենթադրում եվրաինտեգրումը, ինչ զգալի օգուտ կա դրանից: Եթե խոսենք ԵՄ-ին Հայաստանի անդամակցության մասին, ապա դա ֆանտաստիկայի ժանրից է: ԵՄ-ն այժմ պատրաստ չէ ինչ-որ մեկին իր կազմում ընդունել: Իսկ ՙխորը ինտեգրման՚ մասին մնացած բոլոր խոսակցությունները հեքիաթ են: Կարծում եմ, որ Հայաստանին պայմաններ կառաջադրվեն գործընթացի ընթացքում: Հայաստանը պետք է դուրս գա ՀԱՊԿ-ից, քանի որ եվրաինտեգրման պայմաններից մեկը ՆԱՏՕ-ի հետ սերտ համագործակցությունն է: Հայաստանն ստիպված կլինի նաև խզել հարաբերություններն Իրանի հետ, բայց չեմ կարծում, թե դա բխում է Երևանի շահերից`հաշվի առնելով թեկուզ հայկական մեծ համայնքի առկայությունն Իրանում:

ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ներմուծեք թվանշաններն     

2% of Georgian respodents consider Armenia principal friend 2% of Georgian respodents consider Armenia principal friend 
Armenia supports Cyprus on 50th anniversary of occupation of northern  CyprusArmenia supports Cyprus on 50th anniversary of occupation of northern  Cyprus
Meeting of the heads of transport departments of Turkmenistan, Kazakhstan and Afghanistan was heldMeeting of the heads of transport departments of Turkmenistan, Kazakhstan and Afghanistan was held
Retired Russian official makes revelations about secret meetings  before de-Armenianization of Artsakh Retired Russian official makes revelations about secret meetings  before de-Armenianization of Artsakh 
21-year-old karateka dies suddenly 21-year-old karateka dies suddenly 
Stepanakert mayor under administrative arrestStepanakert mayor under administrative arrest
Europe to accompany Armenia and Azerbaijan on their way to peace -  Olaf ScholzEurope to accompany Armenia and Azerbaijan on their way to peace -  Olaf Scholz
Armenia`s ministry of education reveals number of free vacancies in  vocational schoolsArmenia`s ministry of education reveals number of free vacancies in  vocational schools
Armenia`s Ministry of Defense reveals names of pilots killed in  Yak-52 crash  Armenia`s Ministry of Defense reveals names of pilots killed in  Yak-52 crash  
FMs` next 3+3 meeting to take place in Turkiye soon - Iranian  ambassador FMs` next 3+3 meeting to take place in Turkiye soon - Iranian  ambassador 
U.S forming powerful anti-Russian and anti-Iranian coalition in South  Caucasus - expert U.S forming powerful anti-Russian and anti-Iranian coalition in South  Caucasus - expert 
French ambassador to Armenia visits LoriFrench ambassador to Armenia visits Lori
Armenian premier holds meetings in London Armenian premier holds meetings in London 
Azerbaijani MFA responds to French president Azerbaijani MFA responds to French president 
It was Azerbaijan that unleashed 2020 war - Emmanuel Macron It was Azerbaijan that unleashed 2020 war - Emmanuel Macron 
Russian MP comments on employment of U.S. officer by Armenia`s  defense minister Russian MP comments on employment of U.S. officer by Armenia`s  defense minister 
Armenia`s MFA refutes Azerbaijani claim Armenia`s MFA refutes Azerbaijani claim 
Armenian premier reportedly refused meeting with Azerbaijani  president Armenian premier reportedly refused meeting with Azerbaijani  president 
Armenia`s high-tech industry minister, ICPC chairman discuss joint  research programmes between Armenian higher schools and ICPCArmenia`s high-tech industry minister, ICPC chairman discuss joint  research programmes between Armenian higher schools and ICPC
Armenia s government to allocate AMD 15.7mln to joint exhibition with  British MuseumArmenia s government to allocate AMD 15.7mln to joint exhibition with  British Museum
Azerbaijan arming itself actively - Armenian MPAzerbaijan arming itself actively - Armenian MP
Armenia`s CSTO membership is something only Armenian government can  decide  - U.S. Under-Secretary of State Armenia`s CSTO membership is something only Armenian government can  decide  - U.S. Under-Secretary of State 
U.S. is steadfast in reinforcing a sovereign, democratic, independent  Armenia U.S. is steadfast in reinforcing a sovereign, democratic, independent  Armenia 
Opening `Zangezur corridor` not on Moscow`s agenda - Sergei Kopyrkin Opening `Zangezur corridor` not on Moscow`s agenda - Sergei Kopyrkin 
Armenia`s new Constitution could be adopted not earlier than 2027Armenia`s new Constitution could be adopted not earlier than 2027
 European Council approves European Commission`s proposal for  negotiations on visa liberalization with Armenia European Council approves European Commission`s proposal for negotiations on visa liberalization with Armenia
Magdalena Grono to replace Toivo Klaar as Special Rep for South  CaucasusMagdalena Grono to replace Toivo Klaar as Special Rep for South  Caucasus
Armenia`s premier goes on working visit to UKArmenia`s premier goes on working visit to UK
Promoting protection of human rights and strengthening national  institutions project presented in Yerevan Promoting protection of human rights and strengthening national  institutions project presented in Yerevan 
Armenian FM, UNECE Executive Sec discuss cooperation Armenian FM, UNECE Executive Sec discuss cooperation 
Model projects of houses for forcibly displaced Nagorno-Karabakh  Armenians presented Model projects of houses for forcibly displaced Nagorno-Karabakh  Armenians presented 
Earthquake in Georgia felt in Armenia Earthquake in Georgia felt in Armenia 
Armenian vice-premier, U.S. Undersecretary of State discuss  cooperation in dealing with problems of forcibly displaced  Nagorno-Karabakh Armenians Armenian vice-premier, U.S. Undersecretary of State discuss  cooperation in dealing with problems of forcibly displaced  Nagorno-Karabakh Armenians 
EU has no official contact with Russia - Markus RitterEU has no official contact with Russia - Markus Ritter
RAU, Military Academy sign memorandum of cooperationRAU, Military Academy sign memorandum of cooperation
What rights of Artsakh Armenians can be discussed, with Armenia`s  `bicycle` foreign policy? - expertWhat rights of Artsakh Armenians can be discussed, with Armenia`s  `bicycle` foreign policy? - expert
Armenian FM meets with minister of economy of Oman Armenian FM meets with minister of economy of Oman 
Armenia`s authorities preparing public for new concessions Armenia`s authorities preparing public for new concessions 
GAIFF Pro Industry Platform announces its winners for 2024 editionGAIFF Pro Industry Platform announces its winners for 2024 edition
Use of force, gross violations of human rights, ethnic cleansing,  continue to define international relations  - Ararat Mirzoyan  Use of force, gross violations of human rights, ethnic cleansing,  continue to define international relations  - Ararat Mirzoyan  
U.N. should demand from Azerbaijan release of all Armenian prisoners  before COP29 summit - ExpressU.N. should demand from Azerbaijan release of all Armenian prisoners  before COP29 summit - Express
Washington continues to push Yerevan and Baku toward a peace  agreement - U.S. Dept of StateWashington continues to push Yerevan and Baku toward a peace  agreement - U.S. Dept of State
Baku regime trying to link resumption of Azerbaijani embassy in  Tehran with Iranian presidential election, but it is deception -  expert Baku regime trying to link resumption of Azerbaijani embassy in  Tehran with Iranian presidential election, but it is deception -  expert 
Bilingual catalog dedicated to Armenian cinema released Bilingual catalog dedicated to Armenian cinema released 
I want to see Armenian films not only in Yerevan, but also in New  York, Cannes, Berlin - Alexander Payne I want to see Armenian films not only in Yerevan, but also in New  York, Cannes, Berlin - Alexander Payne 
Joint Armenia-U.S. military exercise Joint Armenia-U.S. military exercise "EAGLE PARTNER 2024"
Armenia`s premier condemns attack on 45th president of U.S. Armenia`s premier condemns attack on 45th president of U.S. 
USAID to provide $4mln for supporting Armenian refugees USAID to provide $4mln for supporting Armenian refugees 
Artsakh residents call on UN to put pressure on Azerbaijan Artsakh residents call on UN to put pressure on Azerbaijan 
Armenian politician warns again being a plaything in other hands`Armenian politician warns again being a plaything in other hands`
I have not yet shot my best film - Jafar Panahi I have not yet shot my best film - Jafar Panahi 
Azerbaijan`s embassy in Iran resumes work Azerbaijan`s embassy in Iran resumes work 
Can government that failed to stop war bring peace? - Vahe  Hovhannisyan Can government that failed to stop war bring peace? - Vahe  Hovhannisyan 
Earthquake hits Armenia Earthquake hits Armenia 
We highly value special relations between our two states - Armenia`s  premier to French president We highly value special relations between our two states - Armenia`s  premier to French president 
Armenia could become hostage to Turkey-Azerbaijan`s whims for next  hundred years - ANCA repArmenia could become hostage to Turkey-Azerbaijan`s whims for next  hundred years - ANCA rep
U.S. Congressman inspired by new generation of American Armenians U.S. Congressman inspired by new generation of American Armenians 
Advantages of franchising discussed in Armenia with Acba Bank`s  participation Advantages of franchising discussed in Armenia with Acba Bank`s  participation 
Iran`s new administration `will prioritize strengthening relations  with neighbors` - Masoud PezeshkianIran`s new administration `will prioritize strengthening relations  with neighbors` - Masoud Pezeshkian
Iran`s potential needs to be used to promote issue of Armenians`  return to Nagorno-Karabakh Iran`s potential needs to be used to promote issue of Armenians`  return to Nagorno-Karabakh