Քաղաքագետը ենթադրում է. "Հայաստանի թիկունքում հարևան երկրները հավակնում են վերահսկողություն հաստատել հայկական երկաթուղիների նկատմամբ"

Արմինֆո.Քաղաքագետ Կարեն Իգիթյանը ենթադրում է, որ Հայաստանի թիկունքում հարևան երկրները քննարկում են հայկական երկաթուղիների նկատմամբ վերահսկողություն հաստատելու տարբերակներ:

Ինչպես այդ առնչությամբ Facebook-ի իր էջում հիշեցրել է փորձագետը, այս պահին Ադրբեջանը ձգտում է ամերիկյան ներդրումային հիմնադրամների միջոցով վերահսկողություն հաստատել Հայաստանի Սյունիքի մարզով անցնող երթուղու նկատմամբ: "Իսկ հիմա Ադրբեջանը մտադիր է վերահսկողություն հաստատել նաեւ Հայաստանի ռազմավարական ենթակառուցվածքի նկատմամբ", - կարծում է Իգիթյանը:

Քաղաքագետը, միևնույն ժամանակ, հստակեցրել է, որ դա, ինչպես եւ Թրամփի երթուղու (TRIPP)պարագայում, կիրականացվի պրոքսիի միջոցով (այսինքն ՝ երրորդ կողմի ներգրավմամբ - խմբ.): Այդ առնչությամբ Իգիթյանը ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքին, որ Վրաստան կատարած պետական այցի ժամանակ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը, կարևորելով Միջին միջանցքը, հայտարարել է, որ "վրացական կողմի հետ հանդիպման ընթացքում իրենք կարծիքներ են փոխանակել ինչպես Ադրբեջանի, այնպես էլ Վրաստանի համար նոր ներդրումային նախագծերի վերաբերյալ, և ինչ-որ պահի կարող են դիտարկվել նաև երրորդ երկրներում համատեղ ներդրումները", որը կարող է լինել նաև Հայաստանը:

Այնուհետև, ինչպես շարունակել է քաղաքագետը, Բաքու վերադառնալուց անմիջապես հետո Ալիևն ընդունել է Ղազախստանի արտաքին գործերի և տրանսպորտի նախարարներին: Այդ առնչությամբ նա հիշեցրել է, որ ավելի վաղ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն առաջարկել էր Ղազախստանը որպես երկիր, որին Ռուսաստանը կարող է զիջել Հայաստանի երկաթուղիների կառավարման կոնցեսիան: "Եթե վաղը Հայաստանի երկաթուղիների կոնցեսիային հավակնի վրացական կամ վրաց-ղազախական կազմակերպություն, չզարմանաք։ Սա ևս մեկ քայլ է Բաքվի կողմից Հայաստանի փոխարեն, այսպես կոչված, "Արևմտյան Ադրբեջան" ստեղծելու համար ՝ ինքնիշխանության մասին "փաշինյանների" խոսակցությունների ներքո", - ամփոփել է փորձագետը:

 Հիշեցնենք, որ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը մարտի 26-ին հաղորդել էր, որ Երևանը դեմ չէ հանրապետության երկաթուղիների կառավարման կոնցեսիայի փոխանցմանը ղազախական ընկերությանը, եթե այդ հարցով համաձայնություն ձեռք բերվի Ռուսաստանի հետ: Ռուսական կոնցեսիան երրորդ բարեկամ կողմին հանձնելու անհրաժեշտության հարցը Փաշինյանը սկսել էր բարձրացնել դեռևս այս տարվա փետրվարին։ Որպես տարբերակ նա նշել էր Ղազախստանը, ԱՄԷ-ն և Կատարը։ Նա դա պատճառաբանել էր այն հանգամանքով, թե, իբր, Երևանը կորցնում է իր մրցակցային առավելությունները, և երկաթուղու հարցը պետք է լուծել Ռուսաստանի հետ "բարեկամական, եղբայրական տրամաբանությամբ"։

Ի պատասխան՝  ՌԴ ԱԳՆ ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան տարօրինակ է համարել Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունն այն մասին, որ հայկական երկաթուղիների ռուսական կոնցեսիոն կառավարումը հայկական կողմի համար մրցակցային ծախսեր է ստեղծում: Նա ընդգծել է, որ ռուսական օպերատորն այն կառույցն է, որը Հայաստանի Հանրապետությանը ոչ թե զրկում է մրցակցային առավելություններից, այլ հակառակը ՝ ստեղծում է դրանք: Հատկանշական է, որ օրեր առաջ "Ղազախստան տեմիր ժոլի" ԲԸ-ն եւ հանրապետության Տրանսպորտի նախարարությունը "Ինտերֆաքս-Ղազախստան"-ին հաղորդել էին, որ ղազախական կողմը ներկայումս բանակցություններ չի վարում հայկական երկաթուղիների ռուսական կոնցեսիայի ձեռք բերման շուրջ։

Նշենք, որ "ՀԿԵ" ՓԲԸ-ն «Ռուսական երկաթուղիներ»  ԲԲԸ-ի 100% դուստր ընկերությունն է։ 2008 թվականի փետրվարի 13-ին Երևանում "Ռուսական երկաթուղիներ" ԲԲԸ-ի և Հայաստանի Հանրապետության միջև ստորագրվել է հանրապետության երկաթուղային տրանսպորտի համակարգը "Հարավկովկասյան երկաթուղի" ՓԲԸ-ի կառավարմանը հանձնելու շուրջ կոնցեսիոն պայմանագիր: Պայմանագրի համաձայն, կոնցեսիոն կառավարման ժամկետը 30 տարի է՝ կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ աշխատանքի առաջին քսան տարուց հետո ևս 10 տարով երկարաձգելու իրավունքով։ "ՀԿԵ" ՓԲԸ խնդիրների մեջ են մտնում ՀՀ երկաթուղու ենթակառուցվածքի արդիականացումը, Հայաստանին սահմանակից պետությունների հետ համագործակցության զարգացումը, ներհանրապետական և միջազգային ուղևորափոխադրումների և բեռնափոխադրումների զարգացումը: Ընկերության կողմից իրականացվող ներդրումների չափը կազմում է 572 մլն դոլար: "ՀԿԵ" ՓԲԸ-ն իր գործունեությունն սկսել է 2008թ. հունիսի 1-ից։