Միջազգային հանրության պաշտոնական արձագանքը օկուպացված Արցախում մշակութային ցեղասպանությանը խրախուսում է դրա շարունակությունը. հայտարարություն

Արմինֆո. Միջազգային հանրության կողմից օկուպացված Արցախում մշակութային ցեղասպանության նկատմամբ ցանկացած ուշացում կամ պաշտոնական արձագանք խրախուսում է դրա շարունակությունը։ Այս հայտարարությունը տարածել են Արցախի մշակութային ժառանգության օմբուդսմենի գրասենյակը, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության մշակույթի և զբոսաշրջության զարգացման գործակալությունը, «Կաճառ» գիտական ​​կենտրոնը և «Ազգային» պատմամշակութային ՀԿ-ն՝ միջազգային կազմակերպությունների լռության ֆոնին, որոնք լռում են Ադրբեջանի կողմից Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության (ԼՂՀ) ժառանգությունը ոչնչացնելու կամ յուրացնելու գործում կատարված հանցագործությունների վերաբերյալ։

Կազմակերպությունները նշել են, որ ադրբեջանական իշխանությունների գործողությունները վաղուց անցել են վանդալիզմի կամ ռազմական գործողությունների առանձին գործողությունների պատճառած վնասի սահմաններից և վերածվել են մի համակարգված ռազմավարության, որի հիմնական նպատակը Արցախում հայկական քաղաքակրթության լիակատար ոչնչացումն է։

«Այս քաղաքականությունը ներառում է եկեղեցիների և վանքերի պղծումն ու քանդումը, խաչքարերի և գերեզմանատների ոչնչացումը, պատմական հուշարձանների, հայկական բնակավայրերի և բնակելի տարածքների միտումնավոր ոչնչացումը, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության կեղծումը։ Հատկանշական է, որ մշակութային գանձերի ոչնչացումը ուղեկցվում է պատմության համակարգված աղավաղմամբ, փաստերի կեղծմամբ և միջազգային հանրությանը մոլորեցնելուն ուղղված քարոզչությամբ։ Սա ոչ միայն մշակութային, այլև գաղափարախոսական պատերազմ է, որի նպատակն է ջնջել հայկական ինքնության հետքերը և վերաշարադրել տարածաշրջանի պատմությունը», - նշվում է հայտարարության մեջ։

Այս առումով կազմակերպությունները նշել են, որ Արցախում իրականացվող քաղաքականությունը պետք է դասակարգվի որպես 21-րդ դարի ամենամեծ մշակութային ցեղասպանություններից մեկը, որը նպատակ ունի ոչնչացնել ոչ միայն նյութական ժառանգությունը, այլև ամբողջ ժողովրդի պատմական հիշողությունն ու ինքնությունը։ «Ադրբեջանի այս գործողությունները կոպտորեն խախտում են միջազգային իրավունքի հիմնարար նորմերը, այդ թվում՝ մշակութային ժառանգության պաշտպանության վերաբերյալ միջազգային կոնվենցիաները, ինչպես նաև համընդհանուր արժեքների պաշտպանության սկզբունքները: Նման պայմաններում լռությունն ու անգործությունը դառնում են հանցակցության մի ձև: Հետևաբար, մենք շտապ պահանջում ենք միջազգային կազմակերպությունների կողմից Արցախում անհապաղ և անկախ փաստահավաք առաքելություններ, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի և այլ մասնագիտացված մարմինների հստակ և նպատակային արձագանք, ինչպես նաև պետությունների և միջազգային կազմակերպությունների կողմից Ադրբեջանի դեմ քաղաքական և իրավական մեխանիզմների կիրառում՝ մշակութային ցեղասպանությունը կանխելու և դրա համար պատասխանատվություն պահանջելու համար», - ընդգծել են կազմակերպությունները:

Ավելին, նրանք պահանջել են, որ Հայաստանի իշխանությունները հետևողականորեն հրապարակեն Ադրբեջանի կողմից ժամանակավորապես օկուպացված Արցախում պետական ​​մակարդակով իրականացվող մշակութային ցեղասպանությունը բոլոր միջազգային ֆորումներում, ապահովեն հարցի պատշաճ ներկայացումը միջազգային կազմակերպություններում և քաղաքական օրակարգերում, ինչպես նաև ձեռնարկեն արդյունավետ և համակարգված քայլեր՝ Արցախի քաղաքակրթական ժառանգությունը պահպանելու և պաշտպանելու, ինչպես նաև միջազգային իրավական մեխանիզմներով դրա պաշտպանությունն ապահովելու համար: «Մենք նաև ընդգծում ենք, որ մշակութային ժառանգության ոչնչացումը ոչ միայն անցյալի ժխտում է, այլև ապագայի դեմ հանցագործություն։ Այն նպատակ ունի զրկել սերունդներին իրենց պատմական արմատներից և խաթարել ժողովուրդների միջև փոխըմբռնման և խաղաղ համակեցության հնարավորությունը։ Այս համատեքստում միջազգային հանրության կողմից ցանկացած ուշացում կամ պաշտոնական արձագանք խրախուսում է նման հանցագործությունների շարունակությունը։ Մշակութային ցեղասպանությունը չի կարող դիտվել որպես աննշան կամ տեղական խնդիր։ Այն գլոբալ սպառնալիք է քաղաքակրթության ժառանգության պահպանմանը։ Արցախի մշակութային ժառանգությունը համընդհանուր արժեք է, և դրա ոչնչացումը հարվածում է ողջ մարդկությանը։ Մենք կոչ ենք անում միասնության՝ այս աղետալի գործընթացը կանխելու և պատմական արդարության վերականգնումն ապահովելու համար», - ասվում է Արցախի ՀԿ-ների հայտարարության մեջ։

Այս առումով, Արցախի մշակութային ժառանգության պաշտպանը նաև հայտնել է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Մարտունու շրջանի Խնուշինակ գյուղում Հայրենական մեծ պատերազմի և Արցախյան պատերազմների զոհերի հիշատակին նվիրված հուշարձանի ոչնչացման մասին։ Նա նշել է, որ սա վանդալիզմի մեկուսացված ակտ չէ, այլ տարածքի պատմական հիշողությունը լիովին ոչնչացնելուն ուղղված հետևողական ռազմավարության անբաժանելի մաս։ «Այստեղ հուշարձանների ոչնչացումը գործում է որպես «լռեցված պատմություն» կառուցելու մեխանիզմ, որտեղ անցյալի վկաները ֆիզիկապես վերացվում են՝ հնարավոր դարձնելով նոր, կեղծված պատմության պարտադրումը։ Խնուշինակ գյուղի հուշարձանը պարզապես քարե կառույց չէր։ Այն խորհրդանշական տարածք էր, որտեղ նյութականացվում էր հայրենիքի համար ապրած, կռված և զոհված մարդկանց հիշատակը։ Այս հուշարձանը վավերագրում էր հայկական ներկայությունը, պատմական շարունակականությունը և զոհաբերության գաղափարը։ Հետևաբար, դրա ոչնչացումը ուղղված է ոչ միայն անցյալի, այլև ապագայի դեմ՝ սերունդներին զրկելով իրենց ինքնության սյուներից», - բացատրեց օմբուդսմենը։

Նա նաև ընդգծեց այն մտահոգությունը, որ նման գործողությունները հաճախ ուղեկցվում են միջազգային կազմակերպությունների լռությամբ: «Այս լռությունը, ըստ էության, վերածվում է անուղղակի համակրանքի կամ, առնվազն, անտարբերության, որը խրախուսում է նման քաղաքականության շարունակությունը: Երբ մշակութային ժառանգության ոչնչացումը չի ստանում համարժեք քաղաքական, իրավական և բարոյական արձագանք, այն դառնում է լայն տարածում ունեցող պրակտիկա», - նշեց Արցախի մշակութային ժառանգության պաշտպանը։

Այս առումով նա հիշեցրեց Շուշիում Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցու (հայտնի է որպես «Կանաչ Ժամ») ոչնչացումը, որը ժամանակավորապես գրավվել էր Ադրբեջանի կողմից 2023 թվականի դեկտեմբերի 28-ից մինչև 2024 թվականի ապրիլի 4-ը, նշելով, որ այս գործողությունը կազմում է Միջազգային դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի որոշման կոպիտ խախտում: «Մենք կոչ ենք անում միասնության՝ այս աղետալի գործընթացը կանխելու և պատմական արդարության վերականգնումն ապահովելու համար», - եզրափակեց Արցախի մշակութային ժառանգության պաշտպանը։

Պետք է նշել, որ Ադրբեջանը միտումնավոր քաղաքականություն է վարում ոչ միայն ոչնչացնելու Արցախի մշակութային ժառանգությունը, այլև փոխելու գրավյալ տարածքների ճարտարապետական ​​տեսքը՝ այդպիսով փորձելով ոչնչացնել ինչպես արցախցիների մշակութային հիշողությունը, այնպես էլ նրանց՝ իրենց հողերը վերադառնալու ցանկությունը։