Հայ քաղաքագետ․ Փաշինյանի այցը Մոսկվա անհրաժեշտ էր Հայաստանի արտաքին քաղաքական վեկտորի փոփոխությունն օրինականացնելու համար

Արմինֆո. Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի այցը Մոսկվա անհրաժեշտ էր երկրի արտաքին քաղաքական վեկտորի փոփոխությունն օրինականացնելու համար: Այդ մասին հայտարարել է "Պոլիտէկոնոմիա" հետազոտական ինստիտուտի քաղաքական մեկնաբան Բենիամին Մաթեւոսյանը՝ ապրիլի 3-ին Երեւանում "Տարածաշրջանային եւ ընտրական գործընթացների ազդեցությունը ռուս-հայկական հարաբերությունների վրա" թեմայով խորհրդաժողովի ժամանակ, որը կազմակերպել էր Ռազմավարական հետազոտությունների և նախաձեռնությունների վերլուծական կենտրոնը (ACSSI):

Փորձագետի խոսքով ՝ այդ այցը ցույց տվեց, որ սպառվել է Երևանի և Մոսկվայի միջև փոխգործակցության նախկին մոդելը: "Դրա վառ վկայությունն այն էր, որ Հայաստանի և Ռուսաստանի առաջնորդներն անձնական երկխոսության մեջ, գործնականում, ոչ մի հարցի շուրջ համաձայնության չեկան, սկսած նրանից, թե ինչն է եղել Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության անկման պատճառը, մինչև այն, թե ապագայում ինչ ճանապարհ է ընտրելու Հայաստանը՝ Եվրասիական թե եվրոպական վեկտորը", - նշել է Մաթևոսյանը:

Ընդ որում,  նա ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ վերջին տարիներին հայտարարություններն ան մասին, որ հայ-ռուսական հարաբերություններում ճգնաժամ կա, մեծ մասամբ, բխում էին վերլուծական համայնքից, լրագրողներից, բայց բարձրագույն քաղաքական մակարդակում փորձ էր արվում պահպանել որոշակի դիվանագիտական էթիկետ:

"Սակայն տեղեկատվական ֆոնը, որն ուղեկցում էր Հայաստանի վարչապետի այցը Մոսկվա և դրան հաջորդած վերլուծությունը, թե ինչ էին ներկայացնում մերձիշխանական լրատվամիջոցները և նրանց հետ փոխկապակցված փորձագետները, ցույց է տալիս, որ այդ այցը, ի թիվս այլ բաների, անհրաժեշտ էր արտաքին քաղաքական վեկտորի փոփոխությունն օրինականացնելու համար։ Չէ որ՝  ռազմավարական դաշնակցին ուղիղ եթերում մեղադրելով այն բանում, որ նրա դիրքորոշման պատճառով Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունն ընկավ, դու, առնվազն, Հայաստանի արտաքին քաղաքական վեկտորը փոխելու հայտ ես ներկայացնում",-ընդգծել է քաղաքագետը։

Խոսելով ռուսական կողմի դիրքորոշման մասին' Մաթեւոսյանը հիշեցրել է, որ դեռեւս ՀՀ կառավարության ղեկավարի այցից մի քանի օր առաջ Ռուսաստանի տրանսպորտի նախարար Անդրեյ Նիկիտինը, իսկ հետագայում նաեւ ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան հայտարարել էին, որ ռուսական կողմը Հայաստանի հետ բանակցություններ չի վարում Հայկական երկաթուղիների կառավարման կոնցեսիայի վաճառքի շուրջ: "Իսկ արդեն Փաշինյանի այցից հետո լույս է տեսել Ռուսաստանի փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկի հարցազրույցը, ով Հայաստանի և Ռուսաստանի իշխանությունների փոխգործակցության ներկայիս համակարգի ճարտարապետն է ։ Նրա հայտարարությունները նույնպես ցույց տվեցին, որ ռուս - հայկական փոխհարաբերությունների ներկա մակարդակն իսկապես լուրջ խնդիրներ ունի, դրանք կուտակվել են, եւ ռուսական կողմը գտնում է, որ անցել է այն ժամանակը, երբ այլ խողովակներով կարելի էր, առաջին հերթին, հայ հասարակությանը հասցնել, որ երկու պետությունների հարաբերություններում խնդիրներ կան", - ուշադրություն է հրավիրել փորձագետը:

Մաթևոսյանի կարծիքով ՝ Օվերչուկի հայտարարությունները բացահայտ ուղերձ էին առ այն, որ այլևս այսպես շարունակվել չի կարող։ "Օվերչուկն, ըստ էության, հայտարարել է, որ ռուսական բիզնեսը վստահություն չունի այն քաղաքական գծի նկատմամբ, որը վարում է Հայաստանը։ Դա, ի դեպ, արդեն հանգեցրել է այն բանին, որ 5 մլրդ դոլարով նվազել է ապրանքաշրջանառությունը պետությունների միջեւ, կա նաեւ լուրջ խնդիր Հայաստանի էներգետիկ անվտանգության ոլորտում", - նշել է Մաթեւոսյանը։

Քաղաքագետն այդ առումով ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ, փաստորեն, մինչեւ Փաշինյանի՝ Ռուսաստան կատարած այցը Հայկական ատոմային էլեկտրակայանը (ԱԷԿ) դադարեցրել է իր աշխատանքը, սկսվել է վերանորոգում։ Նրա խոսքով՝  նման զուգադիպություններ քիչ են լինում մեծ քաղաքականությունում։

Ամփոփելով՝ փորձագետը համոզմունք է հայտնել, որ հայ-ռուսական հարաբերությունների իրականությունը վերջնականապես կփոխվի 2026 թվականի հունիսի 8-ին՝ երկրում խորհրդարանական ընտրությունների հաջորդ օրը: "Հարաբերությունների ներկա մակարդակը չի լինի ՝ անկախ այն բանից, թե որ քաղաքական ուժը կարող է գալ իշխանության։ Սակայն, եթե գործող իշխանությունը պահպանի իր դիրքերը, ապա հայ-ռուսական ներկայիս հարաբերությունների ողջ մակարդակը փաստացի կապամոնտաժվի։ Դա կհանգեցնի այն բանին, որ ռուսական պետական կապիտալը, ռուսական ռազմական ներկայությունը շուտով կարող է, պարզապես, դուրս բերվել Հայաստանի տարածքից։ Ո՞վ է դրա հիմնական շահառուն, իհարկե՝ Թուրքիան։ Եվ թող յուրաքանչյուրն իր համար հետեւություններ անի։ Իսկ եթե Հայաստանում ընտրական գործընթացների միջոցով տեղի ունենան քաղաքական փոփոխություններ, ապա, համենայն դեպս, ելնելով այն հրապարակային հայտարարություններից, որոնք այսօր անում են ընդդիմադիր քաղաքական ուժերը, ակնհայտ է, որ նրանք ավելի շատ ձգտում են Ռուսաստանի հետ երկխոսություն կառուցել կանխատեսելի և հուսալի գործընկերոջ կարգավիճակով։ Կստացվի, թե ոչ՝ ցույց կտա ժամանակը։ Բայց այն ամենը, ինչ հիմա տեղի է ունենում հայ-ռուսական փոխհարաբերություններում, կավարտվի հունիսի 8 - ին", - եզրափակել է Մաթևոսյանը։

Հիշեցնենք, որ ապրիլի 1-ին Մոսկվայում կայացել են Պուտին-Փաշինյան բանակցություններ։ Հանդիպումն անցել է բավականին լարված մթնոլորտում, կողմերը փոխադարձ մեղադրանքներ են փոխանակել: Ռուսաստանի ղեկավարն ընդգծել է Մոսկվայի դիրքորոշումը ՀԱՊԿ-ի նկատմամբ Երևանի դժգոհության, Լեռնային Ղարաբաղի հարցի, ԵՄ-ին Երևանի ինտեգրման և Եվրասիական տնտեսական միության հետ հետագա փոխգործակցության վերաբերյալ: Դիրքորոշում է ներկայացվել նաև ատոմային էլեկտրակայանի կառուցման և Հայաստանում ռուսաստանցի գործարար Սամվել Կարապետյանին հետապնդելու վերաբերյալ։ Փաշինյանն, իր հերթին, վստահեցրել է երկկողմ հարաբերությունների բարեկամական բնույթի մասին, հիշեցրել ՀԱՊԿ-ի հանդեպ ունեցած դժգոհության մասին, փորձել է Արցախը հանձնելու պատասխանատվությունը բարդել Ռուսաստանի վրա և հայտարարել, որ ՌԴ քաղաքացիները չեն կարող մասնակցել Հայաստանում քաղաքական գործընթացներին: