«Լույս» հիմնադրամ. Հայաստանը բարձրացել է տնտեսական ազատության ինդեքսում, սակայն պահպանել է թույլ դիրքերը սեփականության իրավունքի և արդարադատության արդյունավետության ցուցանիշներում

Արմինֆո.176 երկրների շարքում Հայաստանը զբաղեցրել է 52-րդ տեղը «Հերիթիջ» հիմնադրամ հետազոտական ​​կենտրոնի կողմից կազմված տնտեսական ազատության ինդեքսում (նախորդ տարվա 57-րդ տեղի համեմատ)։

«Լույս» հիմնադրամի տվյալներով՝ Հայաստանի տնտեսական ազատության միավորը կազմել է 67.1։ Այսպիսով, «Տնտեսական ազատության ինդեքսի» մեթոդաբանության համաձայն՝ 2026 թվականին (հինգերորդ տարին անընդմեջ) Հայաստանը կդասակարգվի որպես «միջին ազատ» տնտեսություն։ 2017 թվականին երկիրը դասակարգվել է որպես «հիմնականում ազատ»։

Եվրոպայի տարածաշրջանային խմբում Հայաստանը 44 երկրների շարքում զբաղեցնում է 28-րդ տեղը։ Երկրի միավորը 1.8 միավորով ցածր է տարածաշրջանային միջինից։

12 ցուցանիշներից (ենթաինդեքսներից) Հայաստանը դասակարգվում է որպես «ազատ» երկուսում, «հիմնականում ազատ»՝ վեցում, «հիմնականում ոչ ազատ»՝ երկուսում, և «ոչ ազատ»՝ երկուսում։ Վերջիններս ներառում են «Սեփականության իրավունքը» և «Իրավական համակարգի արդյունավետությունը»։ Աղբյուրի համաձայն՝ Հայաստանի միավորները զգալիորեն ցածր են համաշխարհային միջինից։

Երկու ենթաինդեքսներն էլ պատկանում են «Օրենքի գերակայություն» խմբին։ Այս խմբում Հայաստանի դիրքը մնում է ամենաթույլը բոլոր ինդեքսային բաղադրիչների շարքում, քանի որ խմբի երրորդ ցուցանիշը՝ «Կառավարության ամբողջականությունը», նույնպես բոլոր 12 ենթաինդեքսներից երեք ամենացածրերի շարքում է։

Առաջին «անազատ» ենթաինդեքսը՝ «Սեփականության իրավունքը», հաշվարկվում է այնպիսի գործոնների հիման վրա, ինչպիսիք են մասնավոր սեփականության բռնագրավման ռիսկը, մտավոր սեփականության իրավունքների պաշտպանությունը և պայմանագրերի ու օրենքների կիրառումը։ Անցյալ տարվա համեմատ այն զգալիորեն նվազել է, ինչը վկայում է այս ոլորտում նկատելի վատթարացման մասին։

Երկրորդ ենթաինդեքսը՝ «Դատական ​​արդյունավետությունը», հաշվարկվում է որպես «դատական ​​համակարգի անկախություն», «դատական ​​ընթացակարգերի որակ» և «հանրային ծառայությունների որակի ընկալում և քաղաքացիական ծառայության անկախություն» ցուցանիշների միջինը: Դրա չափազանց ցածր մակարդակը վկայում է այս ոլորտներում լուրջ խնդիրների մասին: Հարկ է նշել, որ դատական ​​համակարգի թուլությունը մի քանի տարի շարունակ նշվել է որպես Հայաստանում տնտեսական ազատության հիմնական խոչընդոտ:

«Կարգավորման արդյունավետություն» խմբի մաս կազմող «Աշխատանքի ազատություն» ենթաինդեքսը մնացել է անփոփոխ անցյալ տարվա համեմատ: Սա հարցեր է առաջացնում՝ հաշվի առնելով բարձրաստիճան պաշտոնյաների հայտարարությունները աշխատանքի արտադրողականության զգալի աճի մասին, որը այս ցուցանիշի հիմնական բաղադրիչն է: «Միևնույն ժամանակ, ենթաինդեքսը հաշվարկելու համար օգտագործված և օրենքով ամրագրված մնացած պարամետրերը մնացել են անփոփոխ դիտարկվող ժամանակահատվածում», - նշել է «Լույս» հիմնադրամը:

Հիշեցնենք, որ օրեր առաջ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը հայտարարել էր, որ Հայաստանում աշխատանքի արտադրողականությունը կրկնապատկվել է միայն վերջին ութ տարիների ընթացքում՝ հասնելով ժամում 11.7 դոլարի: Նա կառավարության քաղաքականությունը պայմանավորել է արտադրողականության այս աճով: Մասնավորապես, նախարարը մեջբերեց տնտեսական արդիականացման ծրագիրը, որի շրջանակներում արտադրական ընկերությունները վերջին չորս տարիների ընթացքում ձեռք են բերել 1.5 միլիարդ դոլարի նոր սարքավորումներ։