Չորեքշաբթի, 25 Փետրվարի 2026 10:13

Արմինֆո.Պոլսո հայոց պատրիարք Սահակ արքեպիսկոպոս Մաշալյանը ներկայացրել է իր դիրքորոշումը Ավստրիայում տեղի ունեցած Եպիսկոպոսաց հավաքի և Հայ Առաքելական Եկեղեցու շուրջ վերջին զարգացումների վերաբերյալ: Պոլսո հայոց պատրիարքարանի տարածած հայտարարության մեջ նշվում է, որ Եպիսկոպոսաց հավաքի ընթացքում Պոլսո հայոց պատրիարքի հղած ուղերձում ասվում է.

 

«Վիեննայի մեջ գումարված անցյալ Եպիսկոպոսական Հավաքի բացման նիստին նվիրապետական աթոռների գահակալները վիդեո-պատգամներով են մասնակցել եւ իրենց օրհնության խոսքն ուղղել ժողովական սրբազաններին: Քանի որ հավաքն արդեն խորհրդակցական ժողովի բնույթ էր ստացել, Թուրքիայի Հայոց Նորին Ամենապատվություն Տեր Սահակ Բ. Սրբազան Պատրիարք Հայրը, իր կարգին փոխանցել է հետեւյալ պատգամը, ուր իր երկու առաջարկներն է ուղղել ժողովական հայրերին եւ Վեհափառ Հայրապետի ուշադրությանը:

 

Պատրիարք Հայրը ունի որոշ ախտանշումներ ներկա անել վիճակի վերաբերյալ եւ իր կարծիքը այս ճգնաժամից դուրս գալու: Սինոդականություն ստեղծել Մայր Աթոռի եւ Վեհափառ Հայրապետի դիրքերը ամրացնելու ուղղությամբ եւ ճշտել ամսաթիվ Ազգային Եկեղեցական Ժողովի գումարման համար: Հետեւյալ խոսքերը ուղղված էին Ժողովական եպիսկոպոս հայրերին որպես խորհրդակցության ներքին նյութ։ Սոցիալական ցանցերում մասնակի շրջարկությունը խափանելու նպատակով հրապարակում ենք Ամեն. Ս. Պատրիարք Հօր խոսքն ամբողջությամբ։

 

Ն.Ա.Տ. ՍԱՀԱԿ Բ. ՊԱՏՐԻԱՐՔ ՀՈՐ ՊԱՏԳԱՄԸ ԵՊԻՍԿՈՊՈՍԱՑ ՀԱՎԱՔԻՆ

Նորին Ս. Օծություն Տ.Տ. Գարեգին Բ. Սրբազնագոյն Կաթողիկոս Ամենայն Հայոց

Նորին Ս. Օծութիւն Տ.Տ. Արամ Ա. Սրբազնագոյն Կաթողիկոս Մեծի Տանն Կիլիկիո

Նորին Ամենապատվություն Տ. Նուրհան Սրբազան Պատրիարք Հայոց Սրբոյ Երուսաղեմի,

Գերաշնորհ Սրբազան Եղբայրներ,Վիեննայի Եպիսկոպոսաց հավաքի առիթով ողջունում եմ ձեր ներկայությունը, օրհնություն եւ հաջողություն եմ մաղթում տեղի ունենալիք առաջիկա նիստերի ընթացքին:

 

Մայր Աթոռից դուրս, արտասահմանում կատարված այս ժողովը ինքնին մատնանշում է խնդիրը, որ գրեթէ մեկ տարի է՝ հուզում ու խռովում է հայ աշխարհը՝ սկիզբ առնելով Հայաստանի իշխանությունների եւ Մայր Աթոռի առճակատումից:

Այս ժողովը, որ նախատեսված էր որպես Եպիսկոպոսաց Ժողով, դժբախտաբար Հայաստանի եպիսկոպոսների, Վեհափառ Հայրապետի եւ պատրիարքների ներկա չլինելու պատճառով բնականաբար վերածվել է եպիսկոպոսների հավաքի, խորհրդակցական ժողովի: Սակայն սա արգելք չէ, որ այս ժողովից էլ հեղինակավոր ձայն բարձրանա ներկա իրավիճակների վերաբերյալ:

 

Մենք՝ Պոլսոյ Պատրիարք, առաջին օրից սկսած այս անբաղձալի վիճակը տեսանք որպես Հայաստանի ներքաղաքական պրկումների եւ մոտեցող քաղաքական ընտրությունների իբր արձագանգ: Սփյուռքից շատ ավելի հստակ երեւացող այս հակակաթողիկոսական քաղաքական արշավի դեմ սփյուռքի գրեթե բոլոր եկեղեցիներով միասին մենք եւս եկեղեցական միության եւ զորակցության կոչ ուղղեցինք Նորին Սրբություն Վեհափառ Հայրապետին: Այսպիսի ճգնաժամային եւ ալեկոծային վիճակներում  ամենից կարեւորը սեպեցինք եկեղեցական կարգապահությունը ապահովել նվիրապետական շարքերից ներս առանց մատնվելու խուճապի՝ պահելով պաղարյունությունը:

 

Մասնավորապես, Նորին Սրբություն Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի դիրքի եւ անձեռնմխելիությունը պաշտպանեցինք մինչեւ որ Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակը հստականա քաղաքական ընտրությունների որոշումով: Իսկ Կաթողիկոսի կարգավիճակը վերաճշտելու միակ անառարկելի համաեկեղեցական կառույց լինելով՝ մատնանշեցինք Ազգային Եկեղեցական Ժողովը:

 

Խնդիրը լուրջ է եւ հետզհետե ավելի է խորանում: Ընդդիմադիր քահանաներ եւ եպիսկոպոսներ հանդես են գալիս եւ նրանցից ոմանք կարգալույծ լինելով հանդերձ շարունակում են իրենց պաշտոնները պետական նեցուկով:

 

Կալանավորված եպիսկոպոսներ ունենք ակտիվ քաղաքականություն վարելու պատճառաբանությամբ: Այս բոլորին դիմաց մենք՝ սփյուռքահայերս, մեծ մասամբ դիտորդի դիրքին մատնված ենք եւ շփոթած:

 

Հայ ազգի երկու սրբությունները՝ Եկեղեցին եւ Պետությունը, որոնք ուխտ ունեն միասին ընթանալու հայոց պատմության ուղիներով՝ ազգին լավագույնը տալու նպատակով. իրար մաշեցնելու եւ տկարացնելու արարքներ են ցուցաբերում այսօր: Երկկողմանի գրգռիչ արարքներ եւ արտահայտություններ խրամատները ընդլայնում են եւ հարաբերությունները էլ ավելի անել վիճակի են մատնում: Մայր Աթոռը ամենից շատ այս օրերին պետք ունի երկնային իմաստության:

 

Մենք ունենք համեստ մեր կարծիքը, միջին լուծում, որը կցանկանայի ներկայացնել այս պատկառելի ժողովում եւ հանձնել Վեհափառ Հայրապետի ուշադրության: Վստահաբար նույն գաղափարները արդեն պիտի հնչեն այս հավաքույթի ընթացքում:

 

Այս խառնաշփոթ շրջանին Գերագույն Հոգեւոր Խորհուրդը դժբախտաբար հեղինակազրկված է այլեւս եւ հապճեպով եւ ջղագրգռությամբ առնված որոշումներով պատճառ է դառնում, որ հակամարտությունը հետզհետե խորանա եւ թնջուկային վիճակ ստանա:

 

Այսպես էր Գևորգ Սրբազանին կարգալուծության որոշումը: Պատշաճը համբերելն էր այս եպիսկոպոսների ժողովին եւ այնտեղ  ձեռք առնվեր Գևորգ եւ մյուս ընդդիմադիր սրբազանների վիճակը: Վեհափառ Հայրապետը կարիքն ունի այս շրջանում իրեն պաղարյունություն եւ խոհեմություն ներշնչելիք հեղինակավոր ժողովականության, որ է սինոդականություն՝ իր կազմում ներգրավելով նաեւ որոշ ընդդիմադիր եղբայրների:

Այս սինոդական դրույթը կարող է հող պատրաստել կառավարության հետ ելքի լուծումներ որոնելու եւ գտնելու ուղղությամբ:

 

Վեհափառ Հայրապետին միշտ միտքը եղած է այսպիսի մի կառոյց հիմնել, անձնապես գիտեմ, բայց երբեք կյանքի չի կոչվել այս գաղափարը:

 

Սա առիթ է, որ այս Եպիսկոպոսական Ժողովը ընտրի 12  ավագ եպիսկոպոսներ, որպեսզի այս շրջանում Մայր Աթոռի կառավարման գործին նեցուկ կանգնեն Վեհափառ Տիրոջը:

 

Եթե Մայր Աթոռը չստանձնի այս վարչական բարեփոխությունը, վախենում եմ ներկա Գերագույն Հոգեւոր Խորհրդի կազմով Վեհափառ Հայրապետի հեղինակությունը անբաղձալի կերպով տկարանա:

Իշխանությունների հետ հաշտության եւ անցումային շրջանի համար մինչեւ Ազգային Եկեղեցական Ժողովի գումարումը սինոդականությունը կարող է հանդիսանալ անցումային մի լուծում։

 

Իսկ երկրորդ առաջարկս պիտի լինի Եպիսկոպոսների այս Ժողովը լավ կլիներ, որ ճշտէր այլեւս անհրաժեշտություն դարձած Ազգային Եկեղեցական Ժողովի համար ամսաթիվ եւ կարգադիր հանձնախումբ: Սա որոշ կրքերի հանդարտացման պատճառ կարող է լինել»։

 

Հիշեցնենք, որ փետրվարի 16-19-ը Ավստրիայում տեղի է ունեցել եպիսկոպոսաց հավաք: Այն տեղի է ունեցել թերի կազմով, քանի որ Հայաստանի իշխանությունները քրեական գործ են հարուցել Ամենայն հայոց կաթողիկոսի և վեց բարձրաստիճան եպիսկոպոսների նկատմամբ, ինչը նրանց թույլ չի տվել մասնակցել այդ արտագնա հավաքին: Հավաքի ամփոփիչ հայտարարությունում լիակատար աջակցություն է արտահայտվել Ամենայն հայոց կաթողիկոսին և կոչ է արվել Հայաստանի իշխանություններին դադարեցնել ծավալված հակաեկեղեցական արշավը: Հիշեցնենք, որ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը 2025 թվականի մայիսից հակաեկեղեցական լայն արշավ է ծավալել՝ պահանջելով Ամենայն հայոց կաթողիկոսի հրաժարականը: Այդ քարոզարշավի շրջանակում մի շարք հոգևորականներ կալանավորվել են։ Ավելին, մի խումբ եպիսկոպոսներ միացել են Փաշինյանին՝ պահանջելով Ամենայն հայոց կաթողիկոսի հրաժարականը։ Այդ առնչությամբ դեկտեմբերի 1-ին Ամենայն հայոց կաթողիկոսը հայտարարել էր դեկտեմբերի 10-12-ին Եպիսկոպոսաց ժողով գումարելու մասին ՝ քննարկելու Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու շուրջ վերջին զարգացումները և ներեկեղեցական կյանքին առնչվող հարցեր: Սակայն դեկտեմբերի 8-ին Մայր Աթոռը հայտարարել էր այն անորոշ ժամանակով հետաձգելու մասին, հաշվի առնելով հոգևորականների նկատմամբ իշխանությունների բռնաճնշումները, այդ թվում ՝ կալանավորումները: Այնուհետև Գարեգին Բ-ն որոշում էր կայացրել փետրվարի 16-19-ը Ավստրիայի Սանկտբ Պելտեն քաղաքում Եպիսկոպոսաց ժողով հրավիրելու մասին:

 

Հատկանշական է, որ ժողովից մի քանի օր առաջ ՀՀ գլխավոր դատախազությունը քրեական գործ էր հարուցել Ամենայն հայոց Գարեգին Բ կաթողիկոսի նկատմամբ և արգելել նրա մեկնումը երկրից: Դրա համար հիմք են հանդիսացել կարգալույծ հոգևորականներ Արամայիս Թահմազյանի և Ստեփան Ասատրյանի կողմից Հայ Առաքելական Եկեղեցու դեմ ներկայացված հայցերը ։ Ամենայն հայոց կաթողիկոսի նկատմամբ քրեական գործ հարուցելուց մեկ օր առաջ Հայաստանի վարչապետը լրագրողներին ասել էր, որ թույլ չի տա Կաթողիկոսարանին լքել Հայաստանը։