Ընդդիմադիր․ Ամերիկացիները չեն էլ թաքցնում, որ հետաքրքրված են Սյունիքի հանքային բնական պաշարներով

Արմինֆո. ՀՀ Ազգային ժողովի ընդդիմադիր "Հայաստան" խմբակցության պատգամավոր Արթուր Խաչատրյանն ակնկալում է, որ երկրի իշխանությունները կխնդրեն ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսին ճնշում գործադրել Բաքվի նկատմամբ՝ բոլոր հայ ռազմագերիներին ազատ արձակելու համար:

Ի դեպ, փետրվարի 9-ին պատասխանելով լրագրողների այն հարցին, թե ինչ ակնկալիքներ ունի ԱՄՆ փոխնախագահի Հայաստան կատարելիք այցից, Արթուր Խաչատրյանը կասկած է հայտնել, որ հանրապետության իշխանություններն իսկապես կբարձրացնեն ռազմագերիների խնդիրը, սակայն երկրի ընդդիմությունն ու հասարակությունը պետք է իրենց խոսքն ասեն նշված խնդրի լուծման համար:

Եվս մեկ հարց, որին պետք է ուշադրություն դարձնի հայկական կողմը, Հայաստանի սահմանների ապաշրջափակումն է։ TRIPP նախագիծը, ինչպես նշել է պատգամավորը, ոչ մի կերպ չի կարգավորում այդ հարցը։ Նա ընդգծել է, որ նախագիծը պետք է իր մեջ կրի փոխադարձ առավելություններ, որոնք ամրագրված են 2025 թվականի օգոստոսի 8-ի փաստաթղթում։ Մինչդեռ, իրականում այդ "փոխադարձ առավելությունը" նշանակում է ամեն ինչ, բացի ապաշրջափակումից։ "Իրական ապաշրջափակումը տեղի կունենա այն ժամանակ, երբ կգործեն երկաթուղին և Երասխ - Ադրբեջանի սահման ավտոմայրուղին Նախիջևանի շրջանում, ինչպես նաև ճանապարհը Նախիջևանից դեպի Ղազախ։ Բացի այդ, եթե էներգետիկ ենթակառուցվածքները պետք է անցնեն TRIPP-ով, ապա Հայաստանն էլ պետք է նման հնարավորություն ստանա փոխադարձության սկզբունքի հիման վրա։ Բայց Հայաստանի իշխանությունները կվախենան նման պահանջներ ներկայացնել Ադրբեջանին։ Փաստաթղթում խոսվում է Ադրբեջանի նկատմամբ տարբերակված մոտեցման անհրաժեշտության մասին, հենց դրանում է միջանցքի էությունը։ Ադրբեջանին միջանցք են տրամադրում, իսկ Բաքուն դրա դիմաց թույլ է տալիս երրորդ երկրներից ապրանքների ներկրումն իր տարածքով, ընդգծեմ ՝ ներմուծում, բայց՝ ոչ արտահանում։ Իսկ մենք ասում ենք, որ ամեն ինչ պետք է հիմնված լինի փոխադարձության սկզբունքի վրա։ Այսինքն, հայկական գնացքները պետք է հնարավորություն ունենան Իջևանից անարգել մուտք գործել Ադրբեջան և նույն կարգավորումներով դուրս գալ երրորդ երկրների երկաթուղային ցանցերից", - նշել է Խաչատրյանը։

Ինչ վերաբերում է ատոմային էներգետիկայի ոլորտի նախագծերին, ապա, ինչպես ընդգծել է խորհրդարանականը, Հայաստանն իրավունք չունի հրաժարվել ատոմային Էներգետիկայից, որի առկայությունն ուղղակիորեն կապված է աշխարհաքաղաքական բաղադրիչի հետ: Բոլոր այն երկրները, որոնք ունեն ատոմակայաններ, մի փոքր այլ կարգավիճակ ունեն։ Բայց պետք է նաև հասկանալ, որ նոր ատոմակայանը միայն էլեկտրակայանի արտադրության հարց չէ, այն նաև քաղաքական պայմանավորվածության արդյունք է։

Արթուր Խաչատրյանը նշել է ԱՄՆ շահերը Հայաստանին առնչվող նախագծերում, որոնք կապված են բնական օգտակար հանածոների եւ հազվագյուտ  մետաղների հետ: "Ամերիկացիները չեն էլ թաքցնում, որ հետաքրքրված են Սյունիքի հանքային պաշարներով ։ Դրա համար մասնագետի կարծիք պետք չէ, դա հստակ գրված է հայ-ամերիկյան փաստաթղթերում", - ընդգծել Է ընդդիմադիրը։

Օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարները ԱՄՆ միջնորդությամբ ստորագրել են հռչակագիր, որով նախատեսվում է ստեղծել TRIPP տրանսպորտային երթուղի ("Թրամփի երթուղին միջազգային խաղաղության և բարգավաճման համար"): Երթուղին պետք է Ադրբեջանը Նախիջևանին միացնի Հայաստանի հարավով, այն կգտնվի ամերիկյան կոնսորցիումի կառավարման ներքո ։ Կողմերը նախաստորագրել են նաև խաղաղության համաձայնագրի նախագիծը ։ ՀՀ ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանը և ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն հունվարի 14-ին հռչակագիր են ստորագրել TRIPP (Թրամփի ուղի՝ հանուն միջազգային խաղաղության եւ բարգավաճման) նախագծի իրականացման վերաբերյալ: Իրականացման համար կստեղծվի TRIPP Development ընկերությունը, որտեղ բաժնետոմսերի 74% - ը կստանա ԱՄՆ-ը, 26% - ը ՝ Հայաստանը: Հայաստանը պարտավորվում է ընթացակարգեր մշակել Ադրբեջանի և Նախիջևանի միջև մարդկանց, տրանսպորտի և ապրանքների տեղափոխման համար։

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը 2025 թվականի դեկտեմբերի 18-ին կայացած ճեպազրույցի ժամանակ հայտարարել է, որ Հայաստանը դիմել է Ռուսաստանին՝ խնդրելով շտապ վերականգնել երկաթուղու ՝ Երասխից մինչև Նախիջևանի սահման և Ախուրիկից մինչև Թուրքիայի սահման հատվածները։

Հունվարի 24-ին Թրամփը հայտարարել էր փետրվարին ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի  Հայաստան և Ադրբեջան այցի մասին՝ խաղաղության նախաձեռնություններն ամրապնդելու և "Թրամփ ուղին հհանուն  միջազգային խաղաղության և բարգավաճման" առաջ մղելու համար: