ԵԽԽՎ-ը բանաձև է ընդունել՝ Բաքվին կոչ անելով ազատ արձակել 23 հայերին և մտահոգություն հայտնելով Հայաստանի վարչապետի և ՀԱԵ առաջնորդի միջև լարվածության առնչությամբ

Արմինֆո.Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովն Ադրբեջանի իշխանություններին կոչ է արել ազատ արձակել քաղաքական դրդապատճառներով կալանավորված անձանց, այդ թվում ՝ 23 հայերի: Այդ մասին սոցցանցում հաղորդել է ԵԽԽՎ-ում Հայաստանի պատվիրակության ղեկավար, ԱԺ փոխխոսնակ Ռուբեն Ռուբինյանը՝ հղում անելով Եվրոպայի խորհրդի անդամ երկրների պարտավորությունների կատարման հերթական մոնիտորինգի արդյունքում ընդունված բանաձևին ։ Փաստաթուղթն ընդունվել է 2026 թվականի ԵԽԽՎ ձմեռային նստաշրջանում՝  Ստրասբուրգում։

"Ստրասբուրգում ընդունվեց ԵԽԽՎ «Վեհաժողովի մոնիտորինգի ընթացակարգի առաջընթացը» անվանմամբ բանաձևը, որտեղ Հայաստանին վերաբերող հատվածում, ի թիվս այլնի, վեհաժողովը խորը մտահոգություն է հայտնում «Եկեղեցու մի քանի հոգևորականների կողմից իշխանությունը բռնազավթելու ծրագրերի մասին տեղեկությունների առնչությամբ», իսկ Ադրբեջանին վերաբերող հատվածում, ի թիվս այլնի, կոչ է արվում ազատ արձակել այնտեղ պահվող բոլոր հայերին", - գրել է Ռուբինյանը:

Նշենք, որ բանաձեւն ընդգրկում է իրավիճակը վեհաժողովի մշտադիտարկման տակ գտնվող մի շարք երկրներում, այդ թվում ՝ Հայաստանում, Ադրբեջանում, Վրաստանում, Բոսնիա եւ Հերցեգովինայում, Հունգարիայում, Մոլդովայում, Լեհաստանում, Սերբիայում, Թուրքիայում եւ Ուկրաինայում: Փաստաթուղթն ընդունվել է 75 «կողմ», մեկ «դեմ» և երեք «ձեռնպահ» ձայների հարաբերակցությամբ: Հայաստանից բանաձևին կողմ են քվեարկել Ռուբեն Ռուբինյանը և Սոնա Ղազարյանը (կառավարող խմբակցության ներկայացուցիչներ), "Հայաստան" խմբակցության ընդդիմադիր պատգամավոր Արմեն Գևորգյանը ձեռնպահ է մնացել: Դեմ է հանդես եկել Շվեյցարացի մեկ պատգամավոր, Շվեյցարիայի ևս մեկ ներկայացուցիչ և Լիխտենշտեյնի պատգամավոր ձեռնպահ են մնացել:

Փաստաթղթում, մասնավորապես, Վեհաժողովն ափսոսանք է հայտնում Հայաստանում բոլոր կողմերի  քաղաքական ընդդիմախոսների չափազանց բևեռացման առնչությամբ:

"Վեհաժողովը խորապես մտահոգված է վարչապետի և Հայոց եկեղեցու առաջնորդի միջև առկա լարվածությամբ, ինչպես նաև Հայ Առաքելական եկեղեցուն պատկանող մի քանի հոգևորականների կողմից իշխանությունը յուրացնելուն միտված դավադրությունների մասին հաղորդագրություններով:

Հաստատելով, որ 2018 թվականից ի վեր երեք անընդմեջ ընտրություններն անցել են առանց խախտումների, Վեհաժողովը կրկին ընդգծում է պետական միջոցների ոչ նպատակային օգտագործման և քաղաքական կուսակցությունների ֆինանսավորման դեմ պայքարի միջոցներ ձեռնարկելու անհրաժեշտությունը: 2026 թվականի հունիսին կայանալիք համընդհանուր ընտրություններին ընդառաջ Վեհաժողովը կոչ է անում բարելավել քաղաքական մեծամասնության և ընդդիմության միջև հարաբերությունները՝ ապահովելու համար, որ ընտրարշավը կենտրոնացած կլինի կոնկրետ հարցերի և քաղաքականության վրա և զերծ կլինի ընտրությունների մասնակիցների միջև անձնական հարձակումներից: Այս համատեքստում Վեհաժողովը վկայակոչում է Ռասիզմի եւ անհանդուրժողականության դեմ պայքարի եվրոպական հանձնաժողովի հանձնարարականն՝ այն մասին, որ "ընտրված մարմինները եւ քաղաքական կուսակցությունները պետք է ընդունեն վարքագծի համապատասխան կանոններ, որոնք արգելում են ատելության խոսքի օգտագործումը, կոչ են անում իրենց անդամներին եւ աջակիցներին ձեռնպահ մնալ դրան մասնակցելուց, հավանություն տալուց կամ տարածելուց, ինչպես նաեւ նախատեսում են պատժամիջոցներ":

Վեհաժողովն ի գիտություն է ընդունում 2026 թվականի համընդհանուր ընտրություններից հետո սահմանադրական հանրաքվե կազմակերպելու ներկայիս վարչապետի մտադրությունը", - նշված է փաստաթղթի՝ Հայաստանին վերաբերող մասում։

Անդրադառնալով Ադրբեջանում տիրող իրավիճակին՝ նշվում է, որ Վեհաժողովը նախկինի պես լրջորեն մտահոգված է երկրում մարդու իրավունքներին առնչվող իրավիճակի հետագա վատթարացմամբ և, ենթադրաբար, քաղաքական դրդապատճառներով կալանավորված անձանց թվի ավելացմամբ, այդ թվում ՝ քաղաքացիական հասարակության ակտիվիստների, լրագրողների և ԶԼՄ-ների աշխատակիցների, գիտնականների, ընդդիմադիր քաղաքական գործիչների և կառավարության այլ քննադատների:

Վեհաժողովը կոչ է անում Բաքվին դադարեցնել հետապնդումները վրեժխնդրության սկզբունքով և անհապաղ ազատ արձակել քաղաքական դրդապատճառներով կալանավորված բոլոր անձանց, այդ թվում ՝ 23 հայ կալանավորներին՝ Լեռնային Ղարաբաղի ռազմաքաղաքական ղեկավարության նախկին ներկայացուցիչներին:

Վեհաժողովը կրկին կոչ է անում իշխանություններին փոփոխություններ կատարել Քաղաքական կուսակցությունների մասին օրենքում, ԶԼՄ-ների մասին օրենքում և ոչ կառավարական կազմակերպությունների մասին համապատասխան օրենսդրությունում ՝ Իրավունքի միջոցով ժողովրդավարության եվրոպական հանձնաժողովի (Վենետիկի հանձնաժողով) հանձնարարականներին համապատասխան և կատարել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի որոշումները:

Վեհաժողովը կրկին դատապարտում է Վեհաժողովի մի շարք անդամների "անցանկալի անձ" հայտարարելու մասին Ադրբեջանի Արտաքին գործերի նախարարության որոշումը եւ կոչ է անում իշխանություններին անհապաղ չեղյալ հայտարարել այդ որոշումը: Վեհաժողովն ի գիտություն է ընդունում ադրբեջանական իշխանությունների եւ Խոշտանգումների ու անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի եւ պատժի կանխարգելման եվրոպական կոմիտեի (CPO) միջեւ համագործակցության վերսկսումը եւ կոչ է անում իշխանություններին կառուցողական երկխոսության գնալ Եվրոպայի խորհրդի բոլոր մարմինների, այդ թվում ՝ հենց Վեհաժողովի հետ: