Հայաստանի ԱԺ փոխխոսնակը՝ TRIPP-ի մասին․ Հայ-ամերիկյան նախագիծը այլ երկրների մասնակցություն չի նախատեսում

Արմինֆո. "Թրամփի երթուղին միջազգային խաղաղության և բարգավաճման համար" (TRIPP) նախագիծը հայ - ամերիկյան նախագիծ է, որի շրջանակներում այլ երկրների մասնակցություն նախատեսված չէ: Այդ մասին հունվարի 19-ին ԱԺ-ում լրագրողների հետ զրույցում հայտարարել է ԱԺ փոխնախագահ Ռուբեն Ռուբինյանը։

Սակայն, նա հավաստիացրել է, որ, չնայած դրան, շահաբաժիններ ստանալու տեսանկյունից TRIPP-ի իրականացումից շահում են և Ադրբեջանը, և Թուրքիան, և Վրաստանը, և Իրանը, և Ռուսաստանը, ինչպես նաև Կենտրոնական Ասիայի ու Եվրոպայի երկրները: Ռուբինյանը նշել է ուղիղ կապը նախագծի մեկնարկի և շրջափակման հնարավոր վերացման միջև, ինչը, նրա հավաստմամբ, կապահովի Հայաստանի երկաթուղային կապը Իրանի և Ռուսաստանի, իսկ Ռուսաստանի համար՝ Թուրքիայի հետ: "Փաստաթուղթն ուսումնասիրելիս բոլորի համար պարզ կդառնա․ այն բացառում է միջանցքի տրամաբանությունը ։ Բացի այդ, հրապարակված փաստաթղթում հստակ նշված է, որ անվտանգությունն ապահովելու են Հայաստանի համապատասխան մարմինները, գործելու են անձնագրային և մաքսային ընթացակարգեր, իսկ հայ սահմանապահները ֆիզիկապես ներկա են վերահսկելի հատվածներում: Բոլոր գործողություններն իրականացվելու են՝ հաշվի առնելով Հայաստանի ինքնիշխանությունը", - վստահեցրել է ԱԺ փոխնախագահը, հավելելով, որ ինքնիշխանության եւ նախագծում պետական մասնակցության մասնաբաժնի հարցն այս դեպքում որեւէ կապ չունի։

Այդ առնչությամբ նա նշել է, որ տեսականորեն նախագիծը կարող էր ամբողջությամբ ամերիկյան լինել (Հայաստանի մասնաբաժինը 26% է, իսկ ԱՄՆ-ինը ՝ 74% - խմբ.): Ռուբինյանը նաև բացատրել է, թե ինչու Հայաստանն այդքան փոքր մասնաբաժին ունի նախագծում։ Նրա խոսքով ՝ 74 տոկոսը պատկանում է ԱՄՆ-ին, քանի որ հենց նրանք են ներդրումներ կատարելու նախագծում։ "Բավական չէ, որ Հայաստանը նախագծից հարկեր ստանա, նա դեռ շահույթ կստանա այդպիսի մասնաբաժնի բաշխման դեպքում", - վրդովվել է Ռուբինյանը:

Խոսելով այն մասին, թե այդ դեպքում ինչպիսի վերահսկողության մեխանիզմ է իրականացվելու Հայաստանի կողմից, հաշվի առնելով, որ նրան է պատկանում նախագծի միայն 26% բաժնեմասը, Ռուբինյանը հիշեցրել է, որ երկրում կան բազմաթիվ ընկերություններ, որոնցում պետությունը բաժնեմաս չունի, սակայն կարգավորում է դրանց գործունեությունը: Որպես օրինակ, նա նշել է այնպիսի ընկերություններ, ինչպիսիք են "Հայաստանի Էլեկտրական ցանցեր" և "Հարավկովկասյան երկաթուղի" (ՀԿԵ), որոնք, ինչպես հիշեցրել է Ռուբինյանը, գրանցված են Հայաստանում, վճարում է հարկեր, գործում են Հայաստանի օրենսդրության շրջանակում:

ԱԺ փոխնախագահը մեկնաբանել է նաև Թուրքիայից հնչող հայտարարությունները, մասնավորապես, այն փաստը, որ դրա մասին շարունակում են խոսել, այսպես կոչված, "Զանգեզուրի միջանցքի" համատեքստում ՝ անտեսելով այլ անվանումները: "Միջանցքի թեման փակված է, մենք չգիտենք, թե ինչ է "Զանգեզուրի միջանցքը", կա միայն Թրամփի երթուղին", - հայտարարել է նա, հավելելով, որ հրապարակված փաստաթղթում ամրագրված են բոլոր այն ասպեկտները, որոնք անհանգստություն են առաջացնում երթուղու իրականացման եւ Թուրքիայից եկող հայտարարությունների առնչությամբ:

Հիշեցնենք, որ օգոստոսի 8-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Վաշինգտոնում ստորագրել են "խաղաղության մասին" յոթ կետից բաղկացած համատեղ հռչակագիր: Այն նախատեսում է համատեղ դիմում Եվրոպայի անվտանգության եւ համագործակցության կազմակերպությանը (ԵԱՀԿ) ԵԱՀԿ Մինսկի գործընթացի եւ դրա հետ կապված կառույցների դադարեցման մասին, ինչպես նաեւ Հայաստանի տարածքով տրանսպորտային միջանցքի ստեղծում, որը կմիացնի Ադրբեջանը իր նախիջեւանյան էքսկլավին: TRIPP նախագիծը (Trump Route for International Peace and Prosperity, թարգմանաբար ՝ «Միջազգային խաղաղության և բարգավաճման Թրամփի ճանապարհ», Հայաստանի հարավում գտնվող 42 կմ ճանապարհ, որի կառավարումը 99 տարով կտան ԱՄՆ-ին)։

Հիշեցնենք, որ Հունվարի 14-ին Հայաստանի ԱԳՆ-ը հրապարակել է Վաշինգտոնում սստոորագրված «Թրամփի ուղի՝ հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման» (ԹՐԻՓՓ) նախագծի` Հայաստան-ԱՄՆ իրականացման շրջանակի հրապարակման վերաբերյալ համատեղ հայտարարությունը։ 12 էջանոց փաստաթղթում ներկայացված են նախագծի հիմնական նպատակները և դրա գործունեության մեխանիզմները։ Մասնավորապես, ընդգծվում է, որ Հայաստանը մտադիր է թույլատրել և աջակցել ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության հիմնմանը։ «Ակնկալվում է, որ ընկերությունը պատասխանատու կլինի ԹՐԻՓՓ-ի զարգացման համար՝ 49 տարի նախնական ժամկետով նրան տրամադրվող կառուցապատման իրավունքով։ Հայաստանը մտադիր է ԱՄՆ-ին առաջարկել ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության 74% մասնաբաժինը և պահպանել 26% մասնաբաժինը։ Ակնկալվում է, որ այս համագործակցությունը կերկարաձգվի ևս 50 տարով՝ Հայաստանի կառավարությանը հավելյալ սեփականության տրամադրմամբ նրա մասնաբաժինը դարձնելով 49%։ Ակնկալվում է, որ ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության բաժնետերերի փոփոխությունը (ներառյալ մասնաբաժինների վաճառք, նվիրատվություն, միավորում, անջատում, վերակազմակերպում կամ որևէ այլ իրավական կամ փաստացի գործողություն) և վերջնական շահույթի սեփականատերերի փոփոխությունը ենթակա կլինի Հայաստանի և ԱՄՆ կառավարությունների հետ նախօրոք համաձայնեցմանը», - ասվում է փաստաթղթում։