Սիրանուշ Սահակյան․ Հայաստանը միջազգային դատական ատյաններից ոչ մի հայց հետ չի կանչել

Արմինֆո. Նույնիսկ, եթե Հայաստանն ու Ադրբեջանը հրաժարվեն միջազգային դատական ատյաններ ներկայացված հայցերից, վերջնական որոշում կկայացվի դատարանի կողմից: Այդ մասին հունվարի 17-ին մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտարարել է Միջազգային և համեմատական իրավունքի կենտրոնի ղեկավար, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում հայ գերիների ներկայացուցիչ Սիրանուշ Սահակյանը։

Նա նշել է, որ, օրինակ, ՄԻԵԴ-ն անպայման հաշվի կառնի քաղաքական համատեքստը, սակայն միայն հայցերից հրաժարվելու մտադրությունը բավարար չէ, եթե դատարանը գտնի, որ "արդարադատության շահերը" ստանդարտը պահանջում է շարունակել հետաքննությունը:

Հղում անելով իր ունեցած տեղեկություններին՝ Սահակյանը հաղորդել է, որ միջազգային դատական ատյաններում Հայաստանի բոլոր հայցերը վավեր են։ "Կարծում եմ, որ սեփական հայցերը հետ վերցնելու հիմքեր չկան, քանի որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագրի նախաստորագրումից հետո պետք է տեղի ունենան հետագա գործընթացներ՝ փաստաթղթի ստորագրում, վավերացում և ուժի մեջ մտնել։ Միայն պայմանավորվածությունների ուժի մեջ մտնելու պահից կողմերը մեկ ամսվա ընթացքում պետք է դատարան ներկայացնեն ներկայացված հայցերից հրաժարվելու մտադրությունը", - պարզաբանել է նա։

Հիշեցնենք, որ 2023 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Հայաստանը Ադրբեջանի դեմ հայց է ներկայացրել ՄԱԿ-ի միջազգային դատարան ՝ Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության նկատմամբ Ռասայական խտրականության բոլոր ձևերի վերացման մասին միջազգային կոնվենցիայի ենթադրյալ խախտման վերաբերյալ։ Բացի այդ, ՀՀ-ն չորս բողոք է ներկայացրել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան։ Դրանցից մեկը վերաբերում է 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի ժամանակահատվածում տեղի ունեցած հանցագործություններին և մարդու իրավունքների խախտումներին, երկրորդը՝ Բաքվում հայ ռազմագերիների նկատմամբ դատավարություններին։ Մյուս գործը վերաբերում է Ադրբեջանի զինված ուժերի կողմից Հայաստանի տարածք ներխուժմանը և այստեղ կատարված հանցագործություններին, և վերջին բողոքը վերաբերում է Լեռնային Ղարաբաղի շրջափակմանը, մարդու իրավունքների զանգվածային խախտումներին և էթնիկ զտմանը: Ընդ որում, ադրբեջանական ԶԼՄ-ները, հղում անելով երկրի ԱԳՆ-ին, հաղորդել էին, որ 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ին Ադրբեջանի կառավարությունը Մշտական արբիտրաժային պալատ է ներկայացրել Հայաստանի դեմ հայցի հիմնական փաստաթուղթը՝ հայկական կողմին մեղադրելով էներգառեսուրսների նկատմամբ, , իբր, Ադրբեջանի ինքնիշխան իրավունքների խախտման համար։

Նշենք նաև, որ Հայաստանի վարչապետը Վաշինգտոնում Ատլանտյան խորհրդի Եվրասիական կենտրոնի ավագ տնօրենի հետ հարցազրույցում անդրադառնալով միջազգային դատական ատյաններից փոխադարձ հայցերի հետկանչին, կրկին պատրաստակամություն էր հայտնել դա անել ՝ պայմանով, որ Ադրբեջանը հրաժարվի այդ խնդրից երկկողմ հարաբերություններում: