
Արմինֆո. Հայաստանը ներկայումս լուրջ հետընթաց է ցուցաբերում լրատվամիջոցների ազատության ոլորտում. ձերբակալված լրագրողների թվով երկիրը Եվրոպայի խորհրդի 46 անդամ պետությունների շարքում զբաղեցնում է երրորդ տեղը։ Այս մասին հայտարարել է Antifake առցանց հրատարակության խմբագիր Աստղիկ Մաթևոսյանը Երևանում կայացած մամուլի ասուլիսում՝ ի պատասխան Եվրոպայի խորհրդի լրագրության և լրագրողների անվտանգության պաշտպանության հարթակի արձագանքի։
Ինչպես ավելի վաղ հայտնել էր ArmInfo-ն, հարթակը արձագանքել է «Իմնեմնիմի» փոդքասթի հաղորդավարներ Վազգեն Սաղաթելյանի և Նարեկ Սամսոնյանի ձերբակալությանը, ինչպես նաև Antifake կայքի գույքի առգրավմանը և աշխատակիցների ժամանակավոր կալանքին։
Մասնավորապես, Եվրոպայի խորհրդի լրագրության և լրագրողների անվտանգության պաշտպանության հարթակը ակնկալում է, որ Հայաստանի իշխանությունները կպարզաբանեն խուլիգանության մեղադրանքների և գործին առնչվող ցանկացած ենթադրյալ «սպառնալիքի» իրավական հիմքը, կվերանայեն Սաղաթելյանի և Սամսոնյանի կալանքի օրինականությունն ու անհրաժեշտությունը՝ նրանց ազատ արձակումն ապահովելու նպատակով՝ համաձայն Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի։ Նրանք կբացատրեն Antifake.am-ի լրագրողական սարքավորումների առգրավումը և կվերադարձնեն այն։ Նրանք կտրամադրեն տեղեկատվություն քրեական հետաքննության ընթացքի և կալանքի պայմանների վերաբերյալ։
Ինչպես նշեց կայքի խմբագիրը, Եվրոպայի խորհրդի հարթակի կողմից առաջին մակարդակի նախազգուշացումը լուրջ ազդանշան է, քանի որ այն տրվում է միայն այն դեպքերում, երբ սպառնալիքներ կան լրագրողի առողջության և կյանքի կամ լրատվամիջոցի գոյության համար։ «Օրինակ, նման նախազգուշացումներ տրվում են այն դեպքերում, երբ լրագրողներ են սպանվել, նրանք կամ նրանց հարազատները ֆիզիկական բռնության զոհ են դարձել, կամ երբ լրատվամիջոցներին սպառնում է փակվել», - բացատրեց Մաթևոսյանը։
Կայքի խմբագիրը նաև նշեց, որ 2015-ից մինչև 2025 թվականը Եվրոպայի խորհրդի հարթակը 23 անգամ արձագանքել է Հայաստանում ստեղծված իրավիճակին, որից 19-ը գրանցվել է ներկայիս կառավարության օրոք։ «23 հաղորդագրություններից միայն հինգը առաջին մակարդակի նախազգուշացումներ էին, և միայն մեկ դեպք՝ «Իմնեմնի»-ի հաղորդավարների դեպքը, հանգեցրել է ձերբակալության», - նշեց կայքի խմբագիրը։
Մատևոսյանը նշեց, որ մնացած դեպքերը վերաբերում էին լրատվամիջոցների փակման սպառնալիքներին, ֆիզիկական բռնության ռիսկերին և այլ նմանատիպ խնդիրների։ Սա, նրա խոսքով, ցույց է տալիս, որ միջազգային հանրության աչքում Հայաստանը շեղվում է ժողովրդավարական սկզբունքներից: «Ներկայումս Եվրոպայի խորհրդի հարթակը սպասում է Հայաստանի իշխանությունների պատասխանին: Սակայն այն փաստը, որ այս կառույցը նման դիրքորոշում է արտահայտել, ցույց է տալիս, որ Հայաստանում խոսքի ազատության վերաբերյալ իսկապես տեղի են ունենում զարգացումներ, որոնք պահանջում են իշխանությունների պարզաբանում», - նշել է Մաթևոսյանը։
Հիշեցնենք, որ Վազգեն Սաղաթելյանը և Նարեկ Սամսոնյանը ձերբակալվել են նոյեմբերի 13-ին Երևանում: Հետագայում, դատարանի որոշմամբ, նրանց նկատմամբ կիրառվել է երկամսյա կալանք: Նույն օրը խուզարկվել է AntiFake.am-ի գրասենյակը, և առգրավվել են բոլոր սարքավորումները: Կայքի գործունեությունը լիովին չի վերականգնվել այն պատճառով, որ անվտանգության ուժերը դեռևս չեն վերադարձրել նրանց առգրավված գույքը: Բլոգերները ձերբակալվել են Հայաստանի խորհրդարանի նախագահ Ալեն Սիմոնյանի բողոքից հետո՝ անպարկեշտ լեզու օգտագործելու համար։
Հարկ է նշել, որ հաշվի առնելով Եվրոպայի խորհրդի արձագանքը Հայաստանում խոսքի ազատության վիճակին, ԵՄ արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության գերագույն ներկայացուցիչ Կայա Կալլասի հայտարարությունը արտաքին հիբրիդային սպառնալիքներին հակազդելու համար Հայաստանի իշխանություններին 15 միլիոն եվրո տրամադրելու վերաբերյալ մտահոգության տեղիք է տալիս: Հաշվի առնելով անվերահսկելի լրատվամիջոցների վրա կառավարության կողմից խիստ ճնշման բացասական ֆոնը՝ այս միջոցները կարող են օգտագործվել ընդդիմադիր մամուլի և դրա ներկայացուցիչների դեմ պայքարելու համար՝ «արտաքին տեղեկատվական միջամտության» դեմ պայքարի պատրվակով: