
Արմինֆո. ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարությունն առաջարկում է կես տարով երկարաձգել սնդիկ պարունակող մթերքների արտահանման և ներմուծման արգելքը։ Արգելման ենթակա ապրանքների ցանկում ներառված է նաև ջերմաչափը: Որոշման համապատասխան նախագիծը հրապարակված է իրավական ակտերի միասնական պորտալում:
Ինչպես ասվում է փաստաթղթի պարզաբանման մեջ, Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանման ու Հայաստանի Հանրապետություն ներմուծման համար արգելված սնդիկի հավելումով արտադրանքի ցանկը սահմանելու մասին կառավարության որոշման նախագծի մշակումը պայմանավորված է "Սնդիկի մասին" ՀՀ 2022 թվականի մարտի 23-ի օրենքով սահմանված պահանջով: Վերջինս ընդունվել է 2017 թվականին վավերացված "Սնդիկի մասին" Մինամատայի կոնվենցիայով Հայաստանի Հանրապետության ստանձնած պարտավորությունների կատարումն ապահովելու նպատակով:
«Ծրագրի նպատակն է պաշտպանել մարդու առողջությունը և շրջակա միջավայրը սնդիկի և սնդիկի միացությունների մարդածին ազդեցությունից, քանի որ վերջիններս խիստ թունավոր են և վնասակար մարդու առողջության, վայրի բնության և էկոհամակարգերի համար: Սնդիկը հաճախ մտնում է մարդու օրգանիզմ՝ դրա գոլորշիները շնչելիս, որոնք հոտ չունեն։ Նույնիսկ փոքր քանակությամբ սնդիկի ազդեցությունը կարող է առողջական խնդիրներ և ծանր թունավորումներ առաջացնել: Սնդիկը թունավոր ազդեցություն ունի նյարդային, մարսողական և իմունային համակարգերի, թոքերի, երիկամների, մաշկի և աչքերի վրա:
Սնդիկը և դրա միացությունները հատկապես վտանգավոր են հղի կանանց համար, քանի որ դրանք սպառնում են պտղի բնականոն զարգացմանը: Սնդիկի սուր թունավորումը կարող է հանգեցնել մահվան: Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը սնդիկը դասում է տասը հիմնական քիմիական նյութերի կամ միացությունների շարքին, որոնք լուրջ մտահոգություն են առաջացնում հանրային առողջության վերաբերյալ», - ասվում է փաստաթղթում:
Կառավարության 2025 թվականի օգոստոսի 7-ի թիվ 1071-Ն որոշմամբ հաստատվել է Հայաստանի Հանրապետությունից արտահանման և Հայաստանի Հանրապետություն ներմուծման համար արգելված սնդիկ պարունակող մթերքների (ապրանքների) ցանկը, որն ուժի մեջ է մտել 2025 թվականի օգոստոսի 16-ից և կգործի վեց ամիս:
Հայաստանի Հանրապետությունում սնդիկ պարունակող մթերքների հիմնական շրջանառությունն իրականացվում է արտաքին առեւտրի (ապրանքների ներմուծման) արդյունքում, ուստի դրանց շրջանառության փուլային դադարեցման համար մշակվել է ներմուծման եւ արտահանման համար արգելված սնդիկ պարունակող մթերքների ցանկը սահմանող նորմատիվ իրավական ակտի նախագիծ:
Նախատեսվում է սնդիկ պարունակող մթերքների համար բացառություններ սահմանել, եթե դրանք անհրաժեշտ են քաղաքացիական պաշտպանության, ռազմական նպատակների, գիտական հետազոտությունների համար: Նշված բացառությունները նախատեսված են կոնվենցիայով։
Հիշեցնենք, որ 2017 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Հայաստանը վավերացրել է Սնդիկի վերաբերյալ Մինամատայի կոնվենցիան, որը մշակվել է ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագրի (UNEP) հովանու ներքո։ Այն ընդունվել է 2013 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Մինամատայում (Ճապոնիա) կայացած համաժողովում եւ ուղղված է սնդիկի արտադրության և օգտագործման մասշտաբների կրճատմանը և առօրյա կյանքում օգտագործվող սարքերի և նյութերի շրջանառությունից հանելուն, որոնք պարունակում են այդ թունավոր մետաղը: Մասնավորապես, խոսքը վերաբերում է բժշկական ջերմաչափերին, ճնշման չափման սարքերին, բարոմետրերին և այլ չափիչ սարքերին, լյումինեսցենտային լամպերին, մարտկոցներին, սնդիկ պարունակող ամալգամներին ատամնաբուժությունում, ինչպես նաև օճառի և կոսմետիկայի որոշ տեսակների: 2020 թվականին ուժի մեջ է մտել սնդիկ պարունակող մթերքների մի ամբողջ սպեկտրի արտադրության, արտահանման և ներմուծման արգելքը։ Դրանք ներառում են մարտկոցներ, բացառությամբ "կոճակի տարրերի", որոնք օգտագործվում են իմպլանտացվող բժշկական սարքերում, անջատիչներ և ռելեներ, կոմպակտ լյումինեսցենտային լամպերի որոշ տեսակներ: Տարեկան մթնոլորտ է մտնում մոտավորապես 8900 տոննա սնդիկ։- 0 -